Sentimental Value grote winnaar European Film Awards 2026

Joachim Triers Sentimental Value sleepte zes prijzen in de wacht bij de uitreiking van de 38e European Film Awards, afgelopen weekend in Berlijn. Het prijzengala van de European Film Academy voelde meer dan ooit als een belangrijke stap richting de Oscars in maart.

Al 38 jaar lang organiseert de European Film Academy een eigen prijzengala voor de Europese cinema. De groots opgezette ceremonie heeft altijd moeten vechten om zijn relevantie en urgentie te bewijzen. Lange tijd voelden de European Film Awards als het ondergeschoven kindje van het awards season – de tijd tussen grofweg november en februari waarin de belangrijkste filmprijzen worden uitgereikt.

Het zijn immers vooral de populairdere Amerikaanse producties die zich in die periode roeren, om met peperdure PR-campagnes hun weg naar de Oscars te plaveien. Europese cinema doet het weliswaar beter op de grote festivals van Cannes, Venetië, Locarno en Berlijn, maar heeft – op de Oscar voor beste internationale film na – meestal weinig in de melk te brokkelen bij het grootste Amerikaanse prijzengala.

Daar is echter de afgelopen jaren iets in aan het verschuiven, en dat was afgelopen weekend voelbaar bij de EFA-uitreiking in het Haus der Kulturen der Welt in Berlijn. Joachim Triers Sentimental Value, Oliver Laxe’s Sirât en Jafar Panahi’s It Was Just an Accident (gedraaid in Iran maar officieel een Frans/Luxemburgse coproductie) worden stevig getipt als kanshebbers bij de Oscars. Ook de verschuiving van de EFA-ceremonie van begin december naar half januari versterkt het gevoel dat het prijzengala een belangrijk moment is geworden in de aanloop naar de Oscars. EFA-directeur Matthijs Wouter Knol beschrijft deze tactische datumwijziging als de beste manier om “echte interesse van publiek en Academy-stemmers te genereren.” Hij stelt in een interview met The Hollywood Reporter dat “het talent immers aanwezig is – niet alleen de regisseurs, maar ook de acteurs, cameramensen, editors, en al die anderen die zo cruciaal zijn bij het maken van sterke cinema.”

Vooral Sentimental Value profiteert dit jaar van die aangescherpte focus. Triers zesde speelfilm verzilverde alle zes nominaties: naast de hoofdprijs voor beste film en beeldjes voor hoofdrolspelers Renate Reinsve en Stellan Skarsgård ook de prijzen voor beste scenario, muziek en regie. Dat overweldigende succes zet een hardnekkig fenomeen voort: de afgelopen jaren sleepten achtereenvolgens Triangle of Sadness (2022), Anatomy of a Fall (2023) en Emilia Pérez (2024) eveneens in relatief eentonige ceremonies alle prijzen in de wacht.

Met vijf prijzen in meer technische categorieën – production design, sound design, montage, cinematografie en de nieuwe categorie casting – belandde Oliver Laxe’s existentiële roadmovie Sirât op de tweede plek. Nederland boekte een bescheiden overwinning met de prijs voor beste korte film voor het essayistische City of Poets van de Iraans-Nederlandse beeldend kunstenaar en filmmaker Sara Rajaei. De grote verliezer van de avond was Jafar Panahi. Zijn Gouden Palm-winnende It Was Just an Accident was driemaal genomineerd maar won, net als bij de Golden Globes, geen enkel beeldje. De kans dat Panahi een Oscar kan winnen, lijkt met deze reeks aan verliezen steeds meer te slinken.

Hoewel de grotere overlap tussen EFA-genomineerden en Oscar-kanshebbers de aandacht voor het Europese prijzengala vergroot, wil de EFA ook uit de schaduw van de Oscars en Golden Globes stappen. De Academy sleutelt constant aan haar profilering binnen de internationale filmgemeenschap, en toont zich steeds meer bewust van haar rol als publiek forum waar de Europese cinema geduid kan worden in een tijd dat het construct Europa onder hevige druk staat – van de aanhoudende oorlog in Oekraïne en de haperende diplomatieke relaties met de Verenigde Staten tot de oprukkende politieke demagogie in de eigen lidstaten. De EFA biedt steeds sterker een antwoord op die politieke versnippering door via de culturele sector een pan-Europese solidariteit aan te wakkeren.

Twee jaar geleden koos de EFA er nog voor om aan het begin van de Israëlische genocide in Gaza een tamme ceremonie op te voeren waarin geen woord werd gerept over die humanitaire crisis. Dat struisvogelgedrag corrigeerde zichzelf een jaar later al met een meer geëngageerde ceremonie in Luzern. Dit jaar was het politieke belang nog onvermijdelijker: genomineerde films als With Hasan in Gaza, Songs of Slow Burning Earth en It Was Just an Accident draaiden expliciet om oorlog en repressie in respectievelijk Gaza, Oekraïne en Iran.

Het feit dat Panahi’s in Iran geschoten film als Europese productie telt, creëerde ruimte voor een uitgesproken politieke opening van het gala, waarin een zichtbaar geroerde Panahi het publiek toesprak over de oplaaiende protesten in Iran en de hardhandige onderdrukking daarvan door het heersende regime. “Als de waarheid op één plek wordt verpletterd, stikt de vrijheid overal”, stelde hij. “Dan is nergens ter wereld nog iemand veilig. Niet in Iran, niet in Europa, niet in Amerika; nergens op deze planeet. En precies daarom is onze taak als filmmakers en kunstenaars vandaag zwaarder dan ooit. Als politici ons teleurstellen, moeten wij op zijn minst weigeren om te zwijgen. Want zwijgen in een tijd van misdaad is geen neutraliteit. Zwijgen is bijdragen aan de duisternis.”

Er volgden in de loop van de avond meer grootse politieke statements. Zo stond Liv Ullmann, de legendarische Noorse actrice die in vele films van Ingmar Bergman speelde, bij het in ontvangst nemen van haar oeuvreprijs stil bij de Nobelprijs voor de Vrede die de Venezolaanse oppositieleider María Corina Machado onder druk van Trump aan de president van de Verenigde Staten overhandigde: “We zouden hem weer van hem moeten afpakken”, zei Ullmann. Ook stond ze stil bij de waarde van cinema als tijdscapsule. Ze beschreef films als ruïnes uit het verleden, die we “zelfs honderd jaar later kunnen opgraven. Mensen zullen onze films vinden en die films zullen hen zeggen wie we waren en waarom we bestonden.”

Dat idee van films als levende ruïnes werd onderstreept door de Italiaanse filmauteur Alice Rohrwacher, die eveneens een ereprijs in ontvangst nam. Haar meest recente film La chimera (2023) verbeeldde hoe artefacten uit het verleden functioneren als spiegels voor het heden. Wat we uit de grond opdelven zou volgens haar niet in het teken moeten staan van oorlog en extractie, maar van het vinden van gedeelde perspectieven.

De prachtige ruïnes van de cinema kregen ook een plek in de cermonie zelf via de aanstekelijke “live video essays” van de Ierse filmmaker Mark Cousins, die was ingeschakeld om de artistieke insteek van de ruim vier uur durende ceremonie te cureren. De regisseur van onder andere The Story of Film (2011) en aanstaand opus The Story of Documentary Film maakte er een cinefiele show van door tussen de bedrijven door associatieve supercuts te tonen en historische relikwieën te presenteren, waaronder een rekwisiet van Marlene Dietrich en een print van Duitse animatiepionier Lotte Reiniger. Het gaf de avond een tegelijkertijd speels en erudiet karakter.

Zijn sterkste idee was de stelling dat cinema nog jong is en pas aan het begin van haar levensloop staat. Het is een krachtig idee, dat met gestrekt been ingaat tegen het heersende sentiment dat we de langzame sterfte van de kunstvorm meemaken. Het is logisch om in deze politiek duistere tijden het geloof in film te verliezen. Met dit opbeurende gala wees Cousins echter op de verbeeldingskracht en jeugdigheid van de cinema. Een hoopgevend sentiment, dat uitstekend aansloot bij de hernieuwde ambities van de European Film Academy om een meer zichtbare speler in de mondiale filmindustrie te zijn.

Alle winnaars:

Beste film: Sentimental Value (Joachim Trier)
Beste debuut (European Discovery – Prix Fipresci): On Falling (Laura Carreira)
Beste documentaire: Fiume o morte! (Igor Bezinović)
Beste lange animatiefilm: Arco (Ugo Bienvenu)
Beste korte film (Prix Vimeo): City of Poets (Sara Rajaei)
Beste regisseur: Joachim Trier (Sentimental Value)
Beste actrice: Renate Reinsve (Sentimental Value)
Beste acteur: Stellan Skarsgård (Sentimental Value)
Beste scenario: Eskil Vogt & Joachim Trier (Sentimental Value)
Beste cinematografie: Mauro Herce (Sirât)
Beste montage: Cristóbal Fernández (Sirât)
Beste production design: Laia Ateca (Sirât)
Beste kostuums: Sabrina Krämer (Sound of Falling)
Beste visagie: Torsten Witte (Bugonia)
Beste casting: Nadia Acimi, Luís Bértolo & María Rodrigo (Sirât)
Beste muziek: Hania Rani (Sentimental Value)
Beste geluid: Laia Casanovas, Amanda Villavieja & Yasmina Praderas (Sirât)
European Achievement in World Cinema: Alice Rohrwacher
Lifetime Achievement: Liv Ullmann
Eurimages coproductie-prijs: Maren Ade, Jonas Dornbach & Janine Jackowski (Komplizen Film)
European Young Audience: Siblings (Greta Scarano)