Filmfocus – 4 januari 2016

  • Datum 04-01-2016
  • Auteur
  • Deel dit artikel

BENYA KRIK

Joodse gangsters
Door Eisensteins potemkin en Pudovkins moeder denken we dat iedere Russische filmmaker in de jaren twintig fanatiek het revolutionaire bolsjewistische vuur uitdroeg. Verrassend is in dat licht de speelfilm benya krik van Vladimir Vilner uit 1926. De verfilming van een verzameling korte verhalen van Isaac Babel over een Joodse bende in Odessa werd door het bolsjewistische regime in de Oekraïne meteen verboden. In de film plundert en moordt de bende er vrolijk op los en profiteert ze na 1922 van Lenins Nieuwe Economische Politiek — een voorzichtige kortstondige terugkeer van het kapitalisme. Uiteindelijk wordt de bende overwonnen, maar het bolsjewistische regime hield niet van gangsterfilms en verkoos films over proletarische helden. In onze tijd stuit de film, waarvoor Babel zelf het scenario schreef, op andere problemen: maakt het stereotiepe beeld van Joden als geldbeluste griezels die over lijken gaan benya krik tot een antisemitische film? Oordeel zelf, want de film is in drie filmtheaters te zien, met live-(klezmer)muziek van het Matt Dariau Paradox Trio. Op 24 feb. in Chassé Cinema in Breda, 27 feb. in ’t Hoogt in Utrecht, en 28 feb. in Images in Groningen.

In Cannes en toch vergeten
filmmuseum.nl
Het is een veelgehoorde klacht op het filmfestival in Rotterdam: programma’s lossen na het festival meteen op in de lucht. Dat is jammer omdat sommige programma’s meer aandacht verdienen. Het Filmmuseum neemt de klacht serieus en vertoont na het festival van 4 t/m 23 februari het zeven films tellende festivalretrospectief van Kiju Yoshida. Daarnaast vertoont het nog eens zes films van de Japanse filmmaker, die een van de grondleggers was van de Japanse new wave in de jaren zestig. Het uitvoerige retrospectief opent 4 feb. in gezelschap van de 76-jarige regisseur en zijn vrouw, de actrice Mariko Okada, met eros & massacre. De op een geruchtmakende liefdesrelatie van een feministe met een anarchist in de jaren twintig gebaseerde film — beiden werden in 1923 geëxecuteerd — legt een verband tussen erotiek en politieke rebellie. De film ziet een parallel tussen deze historische voorvechters van de vrije liefde en de tegencultuur van de jaren zestig. De film zorgde in 1969 voor controverse in Japan. Yushida is tamelijk onbekend in het Westen, al draaide in 1988 zijn versie van Emily Bröntes wuthering heights in de competitie op het filmfestival in Cannes. Naast eros & massacre en wuthering heights zijn te zien: blood thirsty (1960), good for nothing (1960), the affair at akitsu (1962), the eighteen who stirred up a storm (1963), escape from japan (1964), a story written on water (1965), flame of feeling (1967), the affair (1967), coup d’état (1973), the human promise (1986) en women in the mirror (2003).

eros & massacre

Geen Belgenmop
filmhuiscavia.nl
Belgenmoppen kunnen beter maar even achterwege blijven in de Nederlandse filmwereld, want Belgische films doen het internationaal een stuk beter dan Nederlandse. Dat Wallonië al jaren op de kaart staat komt vooral door de Dardenne-broers, maar zij zijn niet de enigen: Fabrice Du Welz (calvaire) en Bouli Lanners (ultranova en eldorado) maakten ook veel indruk. De laatste jaren lijkt Vlaanderen aan een ijzersterke inhaalslag bezig: Koen Mortier (ex drummer), Fien Troch (unspoken), Christophe van Rompaey (aanrijding in moscou), Felix van Groeningen (de helaasheid der dingen) en Dorothée van den Berghe (meisje, my queen karo) maken ook indruk buiten België. Filmhuis Cavia geeft met vier films een indruk van de Belgische opmars. Te zien zijn rosetta (de Dardennes, 1999), calvaire (2004), ultranova (2005) en aanrijding in moscou (2008).

Naar school
Wie kijken naar films niet genoeg vindt, maar meer wil weten van filmgeschiedenis, genres en regisseurs kan iedere maand in filmtheaters terecht voor lezingen en cursussen. Deze maand kan weer veel worden bijgeleerd. In het Filmmuseum geeft Hans Beerekamp een lezing over de witte waan van Adriaan Ditvoorst (16 feb.), Jan Salden geeft in Filmfocus in Arnhem de eerste van vier lezingen over De kunst van het filmkijken (22 feb.), in hetzelfde theater is 23 feb. een lezing over the new world (Terence Malick), in Filmhuis Lumen is 9 feb. na de vertoning van shadows een lezing over Cassavetes, in Plaza Futura wordt 2 feb. na red river gepraat over Howard Hawks, in ’t Hoogt is 2 feb. een lezing over Jane Campions bright star en 9 feb. in hetzelfde theater over the rainbow warriors of waiheke island. In Filmhuis De Keizer wordt 1 maart in de cursus Nieuwe Meesters na vertoning van i don’t want to sleep alone gepraat over Tsai Ming-liang. En in filmtheater De Lieve Vrouw begint 25 feb. de vierdelige cursus De geschiedenis van de Amerikaanse cinema.

i don’t want to sleep alone

Animatiepracht en doodschop
smartprojectspace.net
Het Amsterdamse Smart Cinema start in februari onder de titel Art in motion een serie over bekende en minder bekende filmklassiekers. Verre van onbekend is het op 3 feb. te vertonen das cabinet des dr. caligari, het expressionistische meesterwerk uit 1920 van Robert Wiene. Veel minder bekend zijn het klassieke animatiesprookje die abenteur des prinzen ahmed (Lotte Reiniger, 1926) en de schitterend geïllustreerde natuurkunde- en astronomieles wunder der schöpfung (Hanns Walter Kornblum, 1925). Naast deze klassiekers vertoont Smart Cinema zoals altijd recent onbekend werk, zoals schoft (Heinrich Dahms, 2009), waarin een student voor een supermarkt wordt doodgeschopt door twee dronken jongeren. In het Italiaanse good morning aman (Claudio Noce, 2009) komt een Somalische tiener in Rome in contact met een in zichzelf verstrikt geraakte ex-bokser. De Amerikaanse documentaire audience of one (Mike Jacobs, 2007) volgt de poging van een prediker van de Pinkstergemeente om een epische Bijbelfilm te maken. De Russische speelfilm yuri’s day (Kirill Serebrennikov, 2008) was eerder op het filmfestival Rotterdam te zien, maar kreeg geen release. In de combinatie van psychodrama en thriller verdwijnt een jongen spoorloos als hij met zijn moeder haar geboortestad bezoekt. De documentaire la vida loca (Christian Poveda, 2008) onderzoekt het schokkende Centraal-Amerikaanse verschijnsel van de Maras: extreem gewelddadige jongerenbendes die dood en verderf zaaien.

die abenteur des prinzen ahmed

Fabrieksmelk
filmhuisdenhaag.nl
Onder de titel ‘Foodprint, voedsel voor de stad’ presenteert de Haagse kunstinstelling Stroom sinds afgelopen zomer een programma over de relatie van voedsel en de stad. Werd de stad vroeger bevolkt door kleine kruideniers, melkboeren, slagers en bakkers, in de huidige tijd komt bijna alle voedsel via supermarkten op het bord terecht. Welke invloed heeft dit op het denken over voedsel? Weten kinderen nog dat melk van de koe komt? Hoe het ‘voedselbewustzijn’ van stedelingen te vergroten? Filmhuis Den Haag participeert van 4 t/m 7 feb. niet met smakelijke eetfilms in het programma maar met documentaires die tot nadenken dwingen. Te zien zijn: food, inc. (Robert Kenner, 2008), over de Amerikaanse voedselindustrie, tuinverhalen (Boris Gerrets, 2004), over inwoners van St Petersburg en Detroit die midden in de stad moestuintjes cultiveren, the real dirt on farmer john (Taggart Siegel, 2005), over een Amerikaanse boer die levenlang de boerderij vanuit zijn hart runde, the five obstructions (Jörgen Leth, 2003), waarin de Deense filmmaker Jörgen Leth met als kwelgeest Lars von Trier terugkeert naar zijn filmverleden, en de verleiders (Martijn Kieft, IJsbrand van Veelen, 2008), over stedelijke Casanova’s. Wat deze film met voedselcultuur heeft te maken, kunt u vragen aan de inleider, want alle films worden ingeleid.

food, inc.

Swing en jazz
culturelezondagen.nl
Nostalgisch verlangen naar The Ramblers, Pim Jacobs en Rita Reys? Wie niet weet dat achter deze namen legendarische jazzmuzikanten schuilgaan, kan 7 februari beter niet naar filmtheater ’t Hoogt gaan en moet maar gewoon thuisblijven. Onder de titel Swing City presenteert ’t Hoogt in samenwerking met het audiovisuele archief Beeld en Geluid unieke oude beelden van Nederlandse jazzmusici en ensembles. Dat wordt dus meezingen met ‘Weet je nog wel, die avond in de regen’ en ‘Bei mir bist du schön’. Onder meer zijn te zien in de singerconcertzaal (1960), een registratie van een optreden van de Dutch Swing College Band, de dsc-reünie (1980), met optredens van Rita Reys en Pim Jacobs, en nog één keer the ramblers (1979), een registratie van het afscheidsconcert van The Ramblers.

Dertig jaar
filmhuisheemskerk.nl
Filmhuis Heemskerk viert ook een jubileum: van 5 t/m 28 februari vinden voor de dertigste keer de Heemskerkse Filmdagen plaats. Te zien zijn: de storm (Ben Sombogaart), slumdog millionaire (Danny Boyle), kan door huid heen (Esther Rots), pranzo di ferragosto (Gianni di Gregorio), cidade dos hommens (Paulo Morelli), the reader (Stephen Daldry), bride flight (Ben Sombogaart), milk (Gus van Sant) en the burning plain (Guillermo Arriaga). Kinderen zijn niet vergeten, want zij kunnen naar spooktijd met laban (Per Åhlin en Alicja Jaworski) en kikkerdril (Simone van Dusseldorp).

pranzo di ferragosto

Filiaal
images.nu
Sinds jaar en dag is filmtheater Images in Groningen tijdens het filmfestival in Rotterdam een aantal dagen een filiaal van het festival. Ook dit jaar hoeven noorderlingen niet af te reizen naar Rotterdam. Als u het wel doet bent u vast van harte welkom, maar veel festivalhoogtepunten zijn van 3 t/m 7 feb. ook in Groningen te zien. Een greep uit de lange lijst: city of live and death (Chuan Lu), the time that remains (Elia Suleiman), the bad lieutenant: port of call — new orleans (Werner Herzog), a single man (Tom Ford), l’inferno (Serge Bromberg), air doll (Hirokazu Kore-eda), lourdes (Jessica Hausner), a brighter summer day (Edward Yang) en le refuge (François Ozon).

Halve eeuw ballet
filmhuisdenhaag.nl
Filmhuis Den Haag besteedt onder de titel ‘Captured on film’ van 7 feb. t/m 21 maart aandacht aan het vijftigjarige bestaan van het Nederlands Dans Theater. Het is een jaartje te laat — het dansgezelschap werd in 1959 opgericht — maar een kniesoor die daarover zeurt. Het acht documentaires en registraties tellende programma geeft inzicht in een halve eeuw Nederlands Dans Theater. De openingsfilm is de première van een schitterend offer (Karin Junger), waarin naar het Nationaal Dans Theater wordt gekeken door de ogen van een jonge en twee oude dansers. 25 jaar nederlands dans theater (NOS, 1984), geeft inzicht in de eerste vijfentwintig jaar van het gezelschap. Verder zijn in februari en maart registraties te zien van balletten van de huischoreografen Hans van Manen en Jiri Kylian. De registratie van Kylians ballet l’enfant et les sortiléges (NOS, 1986) wordt 15 maart als kindervoorstelling vertoond.

Hommage x hommage
filmmuseum.nl
In het in het Louvre opgenomen visage brengt Tsai Ming-liang een hommage aan de Franse nouvelle vague en in het bijzonder aan François Truffaut. Wie Truffaut zegt, zegt Jean-Pierre Léaud, die Truffaut tussen 1959 en 1978 in vijf films opvoerde als zijn alter ego Antoine Doinel. Tsai Ming-liang benadrukt de continuïteit in de internationale cinema door Léaud in visage te laten spelen. Het Filmmuseum ziet daarin weer aanleiding om een hommage aan Léaud te brengen. Volgt u het nog? Geeft niet, want het gaat om de films. Het Filmmuseum vertoont zeven films met Léaud, die in het begin van de jaren negentig als acteur werd herontdekt door een nieuwe generatie filmhistorisch bewuste filmmakers. Te zien zijn: la chinoise (Jean-Luc Godard, 1967), le départ (Jerzy Skolimowski, 1967), les deux anglaises et le continent (François Truffaut, 1971), la maman et la putain (Jean Eustache, 1973), i hired a contract killer (Aki Kaurismäki, 1990) en paris s’éveille (Olivier Assayas, 1991).

i hired a contract killer

Upload Cinema
uploadcinema.net
Op 1 februari draait het bij Upload Cinema onder het motto We Are the World allemaal om wereldverbeteraars. De dromers, doe-ers en pushers. Upload Cinema presenteert een compilatie van de meest briljante en hilarische oplossingen om onze planeet te redden. Gastcuratoren zijn Matthijs Jaspers en Raoul Kuiper van reclamebureau Nobla. Schrijf je in op uploadcinema.net en kom kijken in De Uitkijk Amsterdam, Cinerama Rotterdam of Filmhuis Den Haag.

Geschreven door