Thuiskijken – 6 juni 2013

The Newsroom

Import

De beste films die deze maand internationaal op dvd en blu-ray verschijnen, samengesteld door Boudisque (Vredenburg 31, Utrecht, boudisque.nl)

Things to Come | Deze scifi-klassieker uit 1936 gaat een stap verder dan The Newsroom en Me­dium Cool: schrijver H.G. Wells deed een expliciete poging de loop van de rest van de twintigste eeuw te voorspellen, en kwam hier en daar akelig dichtbij. dvd/blu-ray, regio 1/A
Criterion

Spider Baby | De eerste speelfilm van pulpregisseur Jack Hill, door Quentin Tarantino ooit ‘de Howard Hawks van de exploitatiecinema’ genoemd, is nog altijd een van zijn vreemdste films. dvd+blu-ray, regio 2/B Arrow Video

Fernando Di Leo: The Italian Crime Collection, vol. 2 | Een nieuwe verzameling van drie films van Fernando Di Leo, koning van de Italiaanse misdaadfilm. In alle drie de films speelt, naast de gangsters en corrupte agenten, ook de relatie tussen vaders en zonen een hoofdrol. dvd/blu-ray, regio 1/A Raro Video

House of the Seven Corpses/House on Straw Hill | Twee zeer verschillende horrorhuizen in deze nieuwe titels van pulplabel Severin: het ene in de heartlands van Amerika, het ander op het Britse platteland. Maar in beiden is het uiteraard niet pluis. dvd+blu-ray, regio 1/A Severin Films

House on Straw Hill


Marketa Lazarová
| Nieuwe uitgave op blu-ray en dvd van deze Filmkrant-­favoriet. Zouden we met alle nieuwe context die Crite­rion’s bonusmateriaal gaat bieden eindelijk meer begrijpen van deze Tsjechische klassieker? dvd/blu-ray, regio 1/A Criterion

Tabu: A Story of the South Seas
Het verloren paradijs

‘Een van de mooiste films ooit gemaakt’, zei de Portugese regisseur Miguel Gomes over F.W. Murnau’s Tabu: A Story of the South Seas uit 1931, de inspiratiebron voor zijn eigen gelijknamige film. Terecht.

In 1925, op het hoogtepunt van zijn roem, trok de Duitse regisseur F.W. Murnau naar Amerika. Het succes van Nosferatu, Der letzte Mann en Faust was niet aan de aandacht van studiobaas William Fox ontsnapt. Murnau kreeg carte blanche, wat resulteerde in meesterwerk Sunrise (1927). Hoewel Sunrise drie Oscars kreeg, was het niet het succes waar Fox op hoopte. Daarna kreeg Murnau het moeilijker. 4 Devils en City Girl, zijn volgende films, kregen wel te maken met de bemoeienis van de studio die nerveus was over de overgangsperiode naar geluid.
Om van het gezeur af te zijn, verbrak Murnau in 1929 zijn contract en begon samen met documentairemaker Robert J. Flaherty (Nanook of the North) een eigen productiebedrijf. De twee trokken naar Tahiti om er te werken aan wat Murnau’s laatste film zou worden: Tabu. Een week voor de première, in maart 1931, kwam Murnau op 42-jarige leeftijd bij een tragisch auto-ongeluk om het leven.
Zoals bij veel van Murnau’s films bestaan er ook van Tabu verschillende versies. De nieuwe uitgave op dvd en blu-ray door Masters of Cinema grijpt terug op de restauratie van de vlak voor zijn dood door Murnau nog geaccordeerde versie, voordat distributeur Paramount er wat scènes uitsneed.
In Tabu krijgen de geliefden Reri en Matahi te maken met een oeroude wet van de tribale stammen op Tahiti. Als Reri door een oud stamhoofd uitverkoren wordt tot ‘Chosen One’, mag zij door niemand nog aangeraakt worden — zij is taboe. Als Reri en Matahi, vertolkt door bijzonder naturel spelende amateuracteurs die Murnau en Flaherty op het eiland castten, zich niets van dit taboe aantrekken en naar een klein eiland vluchten, worden ze achtervolgd door het noodlot.
Tabu, om artistieke redenen bewust stil gemaakt, combineert de natuurlyriek die Murnau tentoonspreidde in de beste scènes van Sunrise en City Girl met een licht expressionistische toets die teruggrijpt op zijn Duitse werk. Het onder lastige omstandigheden — veel regen, felle zon, primitief filmlaboratorium — tot stand gekomen, maar het mooie camerawerk is van Floyd Crosby, de vader van rockmuzikant David Crosby. Hij kreeg er een Oscar voor.
De nachtelijke scènes zijn bijzonder fraai: slechts belicht door een volle maan wordt hier een sfeer van noodlottigheid gecreëerd waaraan de twee niet kunnen ontsnappen. Dit tweede deel van de film heet niet voor niets ‘Paradise Lost’. De lichamen van Reri en Matahi zijn deels in het duister gehuld en schaduwen vallen over hun gezichten. In ‘Paradise’, het eerste deel, zitten veel scènes die we nu exotisme noemen: vissen met een speer, een opzwepende volksdans, topless meisjes in rieten rokjes en bloemenkransen op het hoofd. Toch was dit indertijd authentiek, Murnau en Flaherty deden de werkelijkheid nauwelijks geweld aan.

André Waardenburg

Tabu: A Story of the South Seas | Verenigde Staten, 1931 | Regie F.W. Murnau | 82 minuten | Op dvd/blu-ray, import regio 2/B (Eureka!/Masters of Cinema)

Phil Spector
Koorddansen voor Pacino

David Mamet neemt uitdagend stelling in de HBO-film Phil Spector, over de rechtszaak waarbij de legendarische muziekproducer voor 19 jaar de gevangenis in draaide. Al Pacino mag in de hoofdrol ongenadig gas geven.

Hoewel de titel een biopic doet vermoeden, gaat dit voor HBO gemaakte televisiedrama, met als centraal thema een rechtszaak tegen de legendarische muziekproducer, niet diep in op Phil Spectors uiterst grillige carrière, de wereldberoemde popmuziek die hij maakte, en zijn revolutionaire ‘Wall of sound’-productietechniek. Spector werd in 2009 veroordeeld tot een gevangenisstraf van negentien jaar voor de moord op actrice Lana Clarkson. Hij heeft altijd ontkend en gezegd dat er sprake was van een ongeluk waarbij ze zichzelf door het hoofd schoot.
David Mamet, befaamd wegens zijn uitmuntende acteursregie en dito dialogen, grijpt deze materie vooral aan om zijn hoofdrolspelers op de voorgrond te plaatsen. Al Pacino, vijf centimeter langer dan Phil Spector (1.65 meter), bezit niet alleen de fysieke overeenkomsten met zijn megalomane personage, maar geeft ook ongenadig gas met briljant geraaskal over miskende genieën, angstaanjagende woedeaanvallen (met of zonder het gebruik van pistolen) en onredelijk, bizar gedrag. Dat betekent koorddansen voor Pacino, die bekend staat zich makkelijk te verliezen in hyperactiviteit, en daarmee soms íets te veel Pacino meeneemt om zijn rollen geloofwaardig te maken. Mamet kiest daarom wijselijk voor een kalm contrapunt met een voortreffelijke Helen Mirren, die zijn advocate speelt en na aanvankelijke twijfel volledig overtuigd raakt van Spectors onschuld. Het onderzoek dat ze pleegt en de voorbereidingen die ze doet met een groot team van assistenten zijn bovendien verrassend onderhoudend, en ondanks de complexiteit van de zaak weet Mamet het geheel helder te houden en van een rode draad te voorzien.
Opvallend is dat Mamet ingaat tegen de gevestigde opinie. In de Verenigde Staten werd er met algemene instemming gereageerd op de veroordeling van Spector, die jarenlang bekendstond als een misogyne excentriekeling, het leven van zijn ex-vrouw Ronnie (zangeres van The Ronettes) tot een hel maakte en meerdere vrouwen met vuurwapens bedreigde. In Mamets fictieve reconstructie wordt getoond hoe, ondanks overtuigend technisch bewijs van de verdediging, Spectors tegenstanders nadruk leggen op zijn verleden en vreemde gedrag, en ze zich in hun handen kunnen wrijven wanneer de producer in de rechtszaal verschijnt met een belachelijke en enorme Jimi Hendrix-pruik. Dat kwam Mamet in de VS al op de nodige kritiek te staan, uiteraard vooral van de nabestaanden van Clarkson. Maar boven alles is Phil Spector het zoveelste voorbeeld van hoe Amerika zijn eigen idolen verslindt.

Mike Lebbing

Phil Spector | Verenigde Staten, 2013 | Regie David Mamet | 92 minuten | Op VOD (HBO Nederland, HBO Go)

Releases

Een elftal hoogtepunten uit het aanbod voor thuiskijkers in juni, beschikbaarop dvd, blu-ray of video on demand.

Paradies: Liebe | Eerste deel van Ulrich Seidls Paradies-trilogie over drie vrouwen, drie vakanties en drie gedoemde dromen. Zijn bijtend humanisme tiert opnieuw welig — al loont het misschien om te wachten op de onvermijdelijke box set. dvd | Lumière

Io e te | Een nieuwe Bertolucci, zomaar ineens, tien jaar na The Dreamers. En de oude meester kan het nog. De veertienjarige, mensenschuwe Lorenzo en zijn oudere, verslaafde halfzus Olivia duiken onder in een kelder, hun veilige haven. dvd/VOD | Homescreen

Offline | En alweer een indrukwekkend Vlaams debuut. Stukje bij beetje ontvouwt Peter Monsaert de tragische geschiedenis van een ex-gevangene die zijn gezin tracht terug te winnen, door grote emoties niet te benadrukken maar weg te stoppen. dvd/VOD | Lumière

Zero Dark Thirty | Haar tweede Oscar voor Beste Regisseur won Kathryn Bigelow niet met deze zinderende jacht op Osama bin Laden. Maar de film stoeit vaardig met vragen over martelen die maar eens beantwoord moeten worden. dvd/blu-ray | A-Film Home Entertainment

Matterhorn | Regiedebuut van Diederik Ebbinge werd verrassende publieksfavoriet op het afgelopen IFFR. “Ik kan je zeggen dat je financieel beter succesvol cabaretier kan zijn dan beginnend filmmaker”, grapt Ebbinge in het interview in de Filmkrant. dvd | Twin Pics

Like Someone in Love | Liefde en waarheid verdragen elkaar slecht in de nieuwe film van Abbas Kiarostami, een eenzame trip door Tokio — de hoofdstad van eenzaamheid en vervreemding — met een fictieve opa als reddende engel. dvd | A-Film Home Entertainment

Le grand soir | ‘De toeschouwers zijn al die voorspelbare films beu’, stelt Benoît Delépine in het interview in de Filmkrant. En dus serveert hij ons samen met Gustave De Kervern opnieuw een anarchistische komedie. dvd | De Filmfreak

The Imposter | Het verhaal van deze film noir-documentaire is zo bizar dat het onmogelijk waar kan zijn. En toch is het dat. ‘Als het fictie was, zou niemand het geloven’, stelt regisseur Bart Layton in de Filmkrant. dvd | De Filmfreak

Silver Linings Playbook | Dwarsdoorsnede van het handboek psychiatrie, waarin afwijkend gedrag als niet al te vreemd wordt neergezet. Alleen hoofdrolspeelster Jennifer Lawrence won een Oscar, maar de acht nominaties waren terecht. vd/blu-ray A-Film Home Entertainment

Trois mondes | Een autoverkoper rijdt per ongeluk een jonge Moldaviër dood en vlucht in paniek weg. Het tragisch incident verscheurt de levens van dader en slachtoffer, maar ook dat van getuige Juliette. Lees ook het interview met regisseur Catherine Corsini in de Filmkrant. dvd | Lumière

The Patience Stone | Haar comateuze man wordt de ‘biechtsteen’ tegen wie een jonge Arabische vrouw haar frustraties kan uiten, in Atiq Rahimi’s The Patience Stone — een praatfilm die echt iets te zeggen heeft. dvd | Twin Pics

Everyday
Vijf jaar is hartverscheurend lang

In het sterke en eigenzinnige gevangenisdrama Everyday van Michael Winterbottom staat het leven van een heel gezin jarenlang in het teken van straf.

Gezien de hoge productiviteit van Michael Winterbottom — 22 films in 17 jaar — is het onvermijdelijk dat hij voortdurend meerdere projecten tegelijk onder handen heeft. Tijdens de draaiperiode van Everyday voltooide hij maar liefst vijf andere films, in genre uiteenlopend van melige komedie (The Trip) tot een als film noir vermomde analyse van ultrageweld (The Killer Inside Me).
Die lang uitgesponnen draaiperiode had een reden: Everyday gáát over tijd. Ian (John Simms) zit in de Britse gevangenis zijn straf uit wegens een niet nader benoemd vergrijp. Wat het ook was, het kost hem vijf jaar van zijn leven. En hoe lang vijf jaar is, laat Winterbottom zien aan de hand van Ians opgroeiende kinderen. Voor die rollen castte hij vier kinderen zonder acteerervaring, die ook in het echte leven elkaars broers en zussen zijn. Door gedurende vijf jaar steeds in korte perioden van enkele weken te draaien, liet hij ze voor de camera opgroeien. Het peuterbroertje wordt een schoolkind, de oudste zus een puber. En hun vader verandert hoe langer hoe meer in een bijfiguur.
Ians leven in de strafinrichting is niet het onderwerp van Everyday. Wel de vraag hoe een gezin in die situatie overeind blijft. Hoe moeder Karen, gespeeld door de ontwapenend fragiele Shirley Henderson, bij het krieken van de dag vier van slaap waggelende kinderen op sleeptouw neemt voor een urenlange reis naar hun vader. Hoe ze hen dagelijks naar school brengt, zonder auto, door weer en wind. Hoe ze een affaire begint met een van de bezoekers van de pub waar ze werkt. Winterbottom laat het bijna vanzelf gebeuren, zoals op een dag het moment aanbreekt waarop de kinderen naar een nieuwe school gaan.
Wat Ian intussen in de gevangenis moet verduren aan eenzaamheid, verveling, geweld of bedreigingen zit verpakt in een paar terloopse verwijzingen. Door zo minimaal aandacht te besteden aan dat wat in de meeste gevangenisfilms de hoofdmoot vormt, doet Everyday een uitspraak over wat de eigenlijke straf is die een gevangene krijgt opgelegd: te zijn afgesneden van het leven van alledag. Het meest pijnlijk komt dat aan het licht tijdens de contactmomenten: streng gecontroleerde gevangenisbezoeken, korte en onbevredigende telefoongesprekken, en later het weekendverlof, een moment van normaliteit dat de scheiding nog hartverscheurender maakt.
Jaren geleden zette Winterbottom met In This World dezelfde quasi-documentaire, onnadrukkelijke stijl al bijzonder effectief in om een fenomeen dat zich in de marge van de samenleving afspeelt, scherp invoelbaar te maken. Ook Everyday laat een blijvende indruk na. Het enige minpunt is de muzikale samenwerking met Michael Nyman, die met zijn weinig subtiele score het drama veel te veel probeert op te stuwen. Dat was helemaal niet nodig. De ontroering sijpelt vanzelf wel door.

Sasja Koetsier

Everyday | Groot-Brittannië, 2012 | Regie Michael Winterbottom | 87 minuten | Op import dvd, regio 2 (Soda Pictures)

Facing Mirrors
Iran in de spiegel

Facing Mirrors portretteert twee vrouwen die worstelen met hun vrouw-zijn in hedendaags Iran: Rana die een mannenberoep uitoefent en Adhani die zich wil laten ombouwen tot Eddie.

Rana’s man zit in de gevangenis. Om de eindjes aan elkaar te knopen, rijdt ze als taxichauffeur door Teheran. Dat is strikt genomen niet verboden, maar er wordt desondanks op neergekeken door haar omgeving, zelfs als Rana alleen vrouwelijke passagiers oppikt.
Adineh werd als vrouw geboren, maar voelt zich een man en wil zich laten ombouwen. Ook dat is, wellicht verbazingwekkend vanuit onze westerse blik op Iran, niet verboden: al kort na de revolutie van 1979 besloot ayatollah Khomeini dat een sekseverandering acceptabel is onder de Islamitische wet, en de Iraanse overheid steunt de ingreep zelfs financieel. Maar dat wil nog niet zeggen dat haar vader haar wens respecteert; hij wil haar uithuwelijken om haar op het rechte pad te brengen.
Facing Mirrors gaat niet in de eerste plaats over de positie van de vrouw in Iran, of over transseksualiteit, al spelen beide onderwerpen een centrale rol. Wanneer Adineh vlucht van haar familie, komt ze in Rana’s auto terecht en raken de twee langzaam bevriend, ondanks de in eerste instantie afwijzende reactie van de traditionele Rana wanneer ze hoort dat Adineh liever Eddie genoemd wil worden. Zo worden die twee onderwerpen, zoals ook de titel van de film al aangeeft, dus aan elkaar gespiegeld via deze verschillende maar desondanks vergelijkbare vrouwen.
Hoewel het scenario daarin af en toe iets te didactisch uit de hoek wil komen, wordt de film gedragen door de centrale actrices. Shayesteh Irani (eerder te zien in Jafar Panahi’s Offside) is als Adineh/Eddie de androgynie zelve, een en al nerveuze energie. Nieuwkomer Qazal Shakeri is indrukwekkend als de vastberaden maar schuchtere Rana. In de spiegeling van deze twee karakters en hun moeizame levens, schetst Facing Mirrors een grootser portret van hedendaags Iran, op dezelfde bescheiden en haarscherpe manier als de recente films van bijvoorbeeld Ashgar Farhadi (About Elly, A Separation) dat doen.

JB?

Facing Mirrors | Iran, 2011 | Regie Negar Azarbadjani | 112 minuten | Op dvd/VOD (Home­screen)

Geschreven door de Filmkrant