Filmfocus – 5 februari 2016

Naar de Balkan
filmhuisdenhaag.nl
Filmhuis Den Haag presenteert van 7 t/m 17 mei een ‘best of selectie’ van het Sarajevo Filmfestival. Het nieuwe initiatief moet uitgroeien tot een jaarlijkse presentatie van een internationaal festival. De selectie van het Sarajevo Filmfestival bestaat uit zeven speelfilms, acht documentaires en acht korte films uit Balkanlanden. Ze geven een indringend beeld van het leven op de Balkan. Sommige gaan over de gevolgen van de oorlogen in de jaren negentig, maar er zijn ook films die geen link hebben met de recente gruwelen. Een paar titels: de voorpremière van snow (Aïda Begic, Bosnië-Herzegovina, 2008), the world is big and salvation lurks around the corner (Stephan Komandarev, Bulgarije, 2008) en i am from titov veles (Teona Strugov Mitevska, Macedonië, 2007).

Elf keer Boeddha
tibetaans-boeddhisme.eu
Goed idee om festivals op reis te laten gaan, want dat maakt het vele werk dat in festivals zit effectiever. Filmtheater Lumière in Maastricht biedt van 2 t/m 9 mei een reprise van de derde editie van het Boeddhistisch Filmfestival, dat eind vorig jaar in Amsterdam werd gehouden. Het programma telt elf films — documentaires en speelfilms — met een boeddhistische strekking of inhoud. Wat niet wil zeggen dat alle films van hetzelfde laken een pak zijn. Tegenover de documentaire the life of buddha (Martin Meissonnier, 2003), die de mythe over Boeddha toetst aan de historische werkelijkheid, staat de Chinese speelfilmklassieker the horse thief (Tian Zhuangzhuang, 1986), dat in Tibet een dief opvoert die in het reine probeert te komen met de dorpsgemeenschap. Een première is tiger monk — buddha’s lost children revisited, waarin documentairemaker Mark Verkerk terugkeert naar de kansarme kinderen in Thailand, over wie hij eerder de succesvolle film buddha’s lost children maakte.

Drie keer Franse boeren
De Franse boerenzoon Raymond Depardon behoeft nauwelijks introductie. De 67-jarige antropologische fotograaf en filmmaker maakte tientallen fotoboeken en documentaires. Misschien wel zijn mooiste werk is het drieluik over het kleinschalige boerenleven, dat in rap tempo aan het verdwijnen is. In profils paysans: l’approche (2001), profils paysans: le quotidien (2005) en la vie moderne (2008) laat hij oude Franse boeren aan het woord over hun werk en leven. Sober en zonder valse plattelandslyriek leggen de films de verdwijnende boerencultuur vast. Filmhuis Lumen in Delft, Concordia in Enschede, ’t Hoogt in Utrecht en Lumière in Maastricht vertonen niet alleen de laatste film la vie moderne, maar ook de twee voorgangers.

Me Tarzan, you Jane?
transgenderfilmfestival.com
Het tweejaarlijkse Transgender filmfestival beleeft van 20 t/m 24 mei in de Balie in Amsterdam zijn vijfde editie. Het festival, waarin transgender en genderdiversiteit centraal staan, stelt de strikte, cultureel bepaalde man/vrouw-indeling ter discussie. Het doet dat aan de hand van de vertoning van ruim twintig films, liveoptredens, discussies en workshops. Het overkoepelende festivalthema is de beeldvorming over transgender. Hoe verbeelden filmmakers en kunstenaars dit onderwerp? Ook aan bod komen effecten van immigratie en globalisering, zoals in de films the amazing truth about queen raquela (IJsland, 2009) en identities (Ierland, 2008). Het bijprogramma New Asian Expressions geeft onder meer inzicht in de omgang met gender in de Filippijnse filmindustrie. Naar aanleiding van de documentaire the iranian affaire wordt gediscussieerd over homoseksualiteit in Iran. Het onderdeel ‘History regained’ toont klassiekers over transgenderkwesties.

the amazing truth about queen raquela

Bizar, bizarder, bizarst
melkweg.nl
Melkweg Cinema vertoont van 6 t/m 26 mei het programma ‘Freaks in de film’. Het wordt aangekondigd als deel 1, dus liefhebbers van bizarre types en gedrochten kunnen ook later hun hart nog ophalen. Deel 1 vertoont klassieke freakfilms, waaronder de shockdocumentaire mondo cane (1963), Tod Brownings freaks (1932), Federico Fellini’s satyricon (1969) en David Lynchs eraserhead (1977). Ook is er onder de titel Freakshow een compilatie van bizarre trailers en korte films.

Filmende studenten
breakingground.nl
De Nederlandstalige filmmakers van de toekomst ontdekken? Dat kan bij het tweemaandelijkse podium Breaking Ground in het Louis Hartlooper Complex in Utrecht. Breaking Ground biedt Nederlandse en Vlaamse studentenfilmers de gelegenheid om hun werk te presenteren. De tweede editie wordt 25 mei gehouden. Wat er te zien is, is nog een verrassing.

Een keer en nooit weer
filmmuseum.nl
Niet iedere regisseur lukt het om zoals de honderdjarige Portugees Manoel de Oliveira vijftig films te maken. Helemaal aan de andere kant van het spectrum staan filmmakers die slechts één film hebben gemaakt. Het Filmmuseum presenteert onder de titel ‘Pièce unique’ van 1 mei t/m 3 juni twintig van zulke internationale en Nederlandse ‘one hit wonders’. Te zien zijn onder meer butley (Harold Pinter, 1974), the cabinet of dr. ramirez (Peter Sellars, 1991), johnny got his gun (Dalton Trumbo, 1971), one-eyed jacks (Marlon Brando, 1961), the night of the hunter (Charles Laughton, 1955) en renaldo and clara (Bob Dylan, 1978). De eenmalige Nederlandse oprispingen zijn: een vreemde vogel (Lennaert Nijgh, 1967), lentelied (Simon Koster, 1936), moutarde van sonansee (Toon Hermans, 1959) en andy, bloed en blond haar (Frank Wiering, 1978).

one-eyed jacks

Zeven keer Kazachstan
lantaren-venster.nl
Filmcritici moeten niet te snel naar grote woorden grijpen. Bijna tien jaar geleden hadden ze het plotseling over een Nouvelle Vague in Kazachstan, maar het stroompje intrigerende films uit dat land werd nooit een golf. Wat niet wegneemt dat de laatste tien jaar in Kazachstan goede en interessante films zijn gemaakt. Wie het nog eens met eigen ogen wil zien, kan terecht in Lantaren/Venster in Rotterdam. Het filmtheater vertoont naar aanleiding van de uitbreng van tulpan van Sergei Dvortsevoy zeven films, waaronder drie van Serik Aprimov: de laatste halte (1989), tri brata (2000) en the hunter (2004). Verder zijn te zien: het geweldige door Bresson beïnvloede the killer (Darezjan Omirbajev, 1998), la route (Omirbajev, 2001), mongol (Sergei Bodrov, 2007) en schizo (Guka Omarova, 2004).

mongol

Turks activisme
concordia.nl
Filmtheater Concordia in Enschede vertoont onder de titel Anatolië Festival twee onbekende Turkse films. Op 6 mei is de documentaire a bridge at the edge of the world te zien. Documentairemaker Bahriye Kabadayi keert daarin terug naar het linkse Turkse activisme in de jaren zestig, toen studenten zich tegen de aanleg keerden van een dure brug over de Bosporus in Istanbul. De maker is aanwezig bij de vertoning. Op 9 mei kan worden gekeken naar de speelfilm autumn (Özcan Alper, 2008), over een linkse student die in 1987 na tien jaar gevangenschap gedesillusioneerd terugkeert naar zijn geboortedorp. De ontmoeting met een Georgische eenzame vrouw verandert zijn leven.

Drie keer jazz
concordia.nl
Alvast warmlopen voor het Grolsch International Jazz Festival in het weekend van 31 mei in Enschede? Dat kan in filmtheater Concordia met drie films waarin jazz een grote rol speelt. Op 10 mei is Louis Malles thriller met Jeanne Moreau ascenseur pour l’échafaud (1958) te zien. Beeld en geluid zijn in deze film even belangrijk dankzij Miles Davis’ sfeervolle, grootstedelijke jazzscore. Op 17 mei kan worden gekeken naar thelonious monk: straight no chaser (Charlotte Zwerkin, 1998), dat een portret schetst van jazzlegende Monk. Op 24 mei staat kansas city (Robert Altman, 1996) op het programma. De speelfilm geeft een beeld van Kansas City in 1934, toen de stad het centrum van de zwarte muziek was.

NachtKino
kriterion.nl
Weer een probleem minder in de wereld, want vervelen op vrijdagnacht hoeft niet meer. Filmtheater Kriterion presenteert in samenwerking met RatedX, KLIK, Amsterdam Weekly en Balkan Snapshots vanaf 2 mei wekelijks op vrijdagnacht NachtKino. Het wekelijkse evenement bestaat uit een film en een feestje na. Op 2 mei is er nog geen film, maar alleen een feestje (NachtKino Launch Party), maar daarna is er iedere vrijdagnacht film en feest. Op 9 mei kan nata pa hënë (Artan Minarolli, Albanië, 2004), worden bezocht, over twee tieners die Albanië willen ontvluchten, op 16 mei de sciencefiction paprika (Satoshi Kon, Japan, 2006), waarin een dief een apparaat steelt dat dromen kan lezen, op 23 mei naar viva (Anna Biller, VS, 2007), over twee stellen in Los Angeles in de jaren zeventig die met drugs en elkaar experimenteren, en 30 mei naar dobermann (Jan Kounen, Frankrijk, 1997), over een charismatische bendeleider.

paprika

Vrouwenkracht
opendoek.be
Het Belgische Turnhout is niet echt ver weg, dus weten misschien ook lezers van de Filmkrant de weg naar het Open Doek Filmfestival te vinden. Het thema van de zeventiende editie van het jaarlijkse festival is ‘Vrouwenkracht’. Dat levert andere films op dan actiefilms met mannenkracht, blijkt uit de internationale selectie van twaalf films van filmmaaksters. De rode draad in de films is de overlevingskracht en de weerbaarheid van vrouwen De films zijn: la rabia (Albertina Carri, Argentinië, 2008), two legged horse (Samira Makhmalbaf, Iran, 2008), snow (Aïda Begic, Bosnië-Herzegovina, 2008), salt of this sea (Annemarie Jacir, Palestina, 2008), le chant des mariées (Karin Albou, Tunesië, 2008), masénageles (Beatriz Flores Silva, Uruguay, 2008), pandora’s box (Yesim Ustaoglu, Turkije, 2008), megane (Naoko Ogigami, Japan 2007), terra sonâmbula (Teresa Prata, Mozambique, 2007), treeless mountain (So Young Kim, Zuid-Korea, 2008), la teta asustada (Claudia Llosa, Peru, 2009) en madeinusa (Claudia Llosa, Peru, 2006).

Claudia Llosa

Rein Bloem
filmmuseum.nl
Vorig jaar overleed op 76-jarige leeftijd de dichter, criticus, vertaler en filmmaker Rein Bloem. Na conservering van zijn kleine filmoeuvre organiseert het Filmmuseum in samenwerking met stichting Perdu op 19 mei een avond met Bloems films. Te zien zijn vooral films uit de jaren zestig, waaronder kockyn, een kermiskroniek (1966), jonkvrouw met kleine mouwen (1966) en wat een lekker dier (1966). In de film is de invloed terug te vinden van Pier Paolo Pasolini en Robert Bresson, maar nog meer van Buster Keaton. De avond wordt gepresenteerd door schrijver en journalist Chris Keulemans.

Bijspijkeren
Deze maand kan weer her en der de filmkennis worden bijgespijkerd. In filmtheater Lux in Nijmegen gaat Mark Meuldijk op vier avonden in op de filmgeschiedenis. Op 12 mei gaat het over de beeldanalyse van bijzondere films, zoals hunger (Steve McQueen, 2008), the banishment (Andrei Zvyagintsjev, 2007) en the diving bell and the butterfly (Julian Schnabel, 2008), op 19 mei over Gus Van Sant, op 26 mei over de verbeelding van seks in films, en op 2 juni over Marlon Brando. Filmtheater Fraterhuis in Zwolle zoekt het in duurzaamheid. In samenwerking met Hogeschool Windesheim presenteert het op vier donderdagen een filmcursus, waarbij telkens een aspect van duurzaamheid wordt behandeld. Te zien zijn: op 7 mei spring, summer, fall, winter… and spring (Kim Ki-Duk, Zuid-Korea, 2003), the pied piper of eyasi (Steve Bradshaw, Tanzania, 2008), enron: the smartest guys in the room (Alex Gibney, VS, 2005) en we feed the world (Erwin Wagenhofer, Oostenrijk, 2005). Wie nog meer filmlessen wil volgen, kan in het Fraterhuis ook nog terecht bij de filmeducatiecursus ‘Don’t tell them, show them’. Op de middagen van 7, 14 en 28 mei gaat Menno Gaijkema in op de filmgeschiedenis en filmtechnieken.

Dood op het web
uploadcinema.nl
In de meimaand staat Upload Cinema in het teken van de dood op het web. Op 4 mei, na de herdenking op de Dam is de Amsterdamse Uitkijk toneel van klassieke sterfscènes uit speelfilms, begrafenisvideo’s, afscheidsboodschappen. Alles is mogelijk, zo lang het maar van een beetje respect voor de nabestaanden en overledenen getuigt. Gastredacteuren zijn F. Starik (dichter, multimediakunstenaar en oprichter van De eenzame uitvaart, een poule van dichters die poëzielezingen verzorgen aan het graf van eenzame gestorvenen) en Ben de Dood (webjournalist en eindredacteur van Adforesult). Speciaal voor de gelegenheid schreef F. Starik onderstaand treurdicht.

Death on the internet

Zoals een duim wel bij de hand maar niet echt
bij de andere vingers hoort — hij staat apart, te groot
terzijde — zo groeit het internet om ieders leven heen
je straat, je huis, de genealogie van je familie, een foto

en een interview: je bent gespot. Je hebt je ooit eens
aangemeld bij Hyves, je bent LinkedIn, op Facebook
terug te vinden, je vond er virtuele vrienden en nu
ben je gedoemd voor eeuwig in die ruimte rond

te blijven zweven. Je wordt gekopieerd en toegevoegd
je kunt je sporen niet meer wissen. Iedereen weet alles nu.
Je bent een muisklik van de eeuwigheid verwijderd.

Je zult heus nog wel eens doodgaan hoor. Schijnt
wetenschappelijk bewezen, iedereen doet het, heb je daar gelezen.
Je zult nog steeds vergeten worden. Je weet alleen niet goed hoe.

F. Starik

F. Starik (1958, starik.nl) is dichter, romancier, beeldend kunstenaar, zanger en fotograaf. Hij publiceerde onder andere de roman in briefvorm Mijn leven als museum (1993), de fotografie- en dichtbundel Nieuw vleugel (1995) en de roman De gastspeler (2009) over zijn wandelingen door de Amsterdamse Staatsliedenbuurt. In 2002 richtte hij Stichting De eenzame uitvaart op (eenzameuitvaart.nl).
Liefhebbers en makers van webfilms komen sinds enige tijd een keer per maand samen in het Amsterdamse filmtheater de Uitkijk om samen naar het beste en het gekste van het web te kijken. Dat het web onze manier van naar film kijken drastisch heeft veranderd en verrijkt is zo langzamerhand geen verrassing meer. Het hele proces van films en bewegende beelden maken, mixen, samplen, citeren, uploaden, becommentariëren, aanraden, erop reageren en ze verspreiden is revolutionair veranderd. Upload Cinema combineert het beste van twee werelden, door het nieuwe filmmaken naar buiten te brengen. Die andere wijde wereld in. Weg van het kleine computerscherm, en het isolement van huis of kantoor. Naar wat nog steeds de beste plek is om samen film te ervaren: de bioscoop!
Lid worden van Upload Cinema? Stuur een filmpje in voor de volgende editie met als thema Happiness.