Evenementen (Focus) – 17 november 2010

Afrikaanse onafhankelijkheid
africainthepicture.nl
Wat weten we van de Afrikaanse cinema? Af en toe belandt een film uit Afrika in de Nederlandse filmtheaters, zoals recentelijk un homme qui crie van Mahamet-Saleh Haroun. Maar veel meer gebeurt er niet. Wie meer wil zien is in Nederland aangewezen op festivals. Het Filmfestival Rotterdam had dit jaar een uitgebreid Afrikaprogramma. En er is natuurlijk het jaarlijkse Africa in the Picture Filmfestival, dat films uit Afrika en ‘de Afrikaanse diaspora’ — een nogal beladen term — vertoont. Het festival, dat van 2 t/m 7 november in Het Ketelhuis wordt gehouden, staat dit jaar in het teken van de onafhankelijkheid. De aanleiding is dat achttien Afrikaanse landen dit jaar vijftig jaar onafhankelijkheid vieren. Het festival grijpt het aan voor een hommage aan de founding fathers van de Afrikaanse cinema. Te zien zijn onder meer de klassiekers le fils maudit (Mohamed Osfour, Marokko, 1958), mortu nega (Flora Gomes, Guinee Bissau, 1988) en touki bouki (Djibril Diop Mambéty, Senegal, 1973). Het festival wordt geopend met moloch tropical van Raoul Peck, die tien jaar geleden veel indruk maakte met lumumba, een aanklacht tegen de westerse betrokkenheid bij de moord in 1961 op Patrice Lumumba, de eerste Congolese premier na de onafhankelijkheid. Die film is helaas niet te zien in het vier films tellende retrospectief dat het festival aan Peck wijdt. Het bevat wel de documentaire lumumba, la mort du’n prophète, ook over de moord op Lumumba, en sometimes in april, over de genocide in Rwanda. Vaste onderdelen in het festival zijn Maghreb Cinema in the Picture, recente films uit Noord-Afrika, Gay Africa en films over de onderdrukking van homo’s in veel Afrikaanse landen. Het programma ‘Beta Israël’ werpt licht op de positie van de ongeveer honderdduizend Ethiopische Joden in Israël. Naast films is er debat. Er wordt onder meer gepraat over wat vijftig jaar onafhankelijkheid de Afrikaanse cinema heeft opgeleverd. Een selectie van het programma is na het festival te zien in de Verkadefabriek (Den Bosch), Movie W (Wageningen), Filmhuis Den Haag en Filmfoyer Tilburg.

Afghaans filmfestival
rialtofilm.nl
Er valt meer te vertellen over Afghanistan dan tv-journaals en -reportages laten zien. Wie wil weten hoe Afghaanse jongeren de situatie in hun land beleven en andere kwesties die onderbelicht blijven in het dagelijkse nieuws, moet 13 november het Afghaans Film Festival in Rialto bezoeken. Het is voor het eerst in Nederland dat een specifiek op Afghanistan gericht filmfestival wordt gehouden. Op het programma staat onder meer een documentaire over de controversiële presidentsverkiezingen van vorig jaar. Ook wordt de documentaire dancing boys of afghanistan vertoond. De film gaat over aan warlords verkochte jongens, die in vrouwenkleren worden gestoken en leren dansen, waarna ze seksueel worden misbruikt. Naast films is er debat en muziek en zijn er literaire voordrachten.

Meet Middle East
filmhuis-lumen.nl
Filmhuis Lumen (Delft) kijkt met het programma ‘Meet Middle East’ achter de nieuwsclichés over het Midden-Oosten. Tussen 19 en 21 november vertoont het filmhuis zes films die de routineblik willen doorbreken. In de speelfilm son of babylon (Mohamad Al Daradji) gaat een jongen met zijn oma op zoek naar zijn vermiste vader. De documentaire our feelings took the pictures: open shutters iraq (Maysoon Pachachi) portretteert een groep Iraakse vrouwen die de situatie in hun land fotografeert. De speelfilm kick off (Shawkat Amin Korki) speelt zich af in een vervallen stadion, waar arme gezinnen hun toevlucht hebben gezocht. In de schitterende animatiefilm azur & asmar (Michel Ocelot) komen twee koningskinderen in hun latere leven door omstandigheden tegenover elkaar te staan. In de speelfilm nile birds (Magdy Ahmed Aly) probeert een naar Cairo verhuisde plattelander zich in de wereldstad te redden. En de speelfilm the time that remains (Elia Suleiman) is een reflectie op de psychische gevolgen voor de Palestijnen van de patstelling in het Israëlisch-Palestijnse conflict.

azur & asmar

Ciné Premieres
cinepremieres.nl
De Franse cinema is de enige in Europa die ieder jaar een stroom interessante films oplevert. Het festival Ciné Premieres, dat zich richt op de Franse cinema, laat dat al jaren zien. De veertiende editie van het festival heeft als nieuwe thuisbasis ForumImages in Groningen. Het programma telt bijna dertig speelfilms plus een verzameling korte films. Een selectie van het programma is in drie andere steden te zien. Het festival opent 3 november met het aangrijpende des hommes et des dieux, dat geïnspireerd is op de moord op zeven monniken in 1996 in Algerije. Filmmaker Xavier Beauvois is vooral geïnteresseerd in het idealisme en de geloofsijver van de monniken, die bedreigingen uit moslimfundamentalistische hoek naast zich neerleggen, omdat zij de dorpsbewoners niet in de steek willen laten. Het merendeel van het programma bestaat uit speciaal voor Nederland geïmporteerde films, een klein deel zijn voorpremières. Interessante voorpremièrs zijn de retrokomedie potiche (François Ozon) met Catherine Deneuve en Gerard Depardieu, en de lichtvoetige tragikomedie copacabana (Marc Fitoussi), waarin Isabelle Huppert nu eens geen ijzige, in zichzelf opgesloten vrouw speelt, maar een uitbundige, spontane hippiemoeder. Ook te zien is de hilarische ‘autobandhorror’ rubber (Quentin Dupieux), waarin een autoband dood en verderf zaait. Ciné Premières richt zich niet alleen op artfilms, maar ook op publieksfilms, zoals de boxoffice hit l’arnacoeur (Pascal Chaumeil), een komedie over een bedrijfje dat ingehuurd kan worden als mensen van hun huwelijk af willen. Ook te zien is het banlieu-drama tête de turc (Pascal Elbé), over een jongen die door het gooien van een molotovcocktail naar een auto de levens van veel mensen beïnvloedt. In de satirische komedie le nom des gens (Michel Leclerc) overtuigt een linkse activiste haar vijanden van haar ideologische gelijk door met hen in bed te duiken. En in de roadmovie mammuth (Gustave de Kervern, Benoît Délépine, makers van de hilarische rolstoelkomedie aaltra), moet Gerard Depardieu vechten om zijn pensioengeld te krijgen. Profetische film? Ook niet te missen: de anti-oorlogsklassieker j’accuse van Abel Gance uit 1919. Uiteraard met live-begeleiding. Die film is ook te zien op het Noordelijk Filmfestival.

copacabana

Poolse cinema
filmhuisdenhaag.nl
Filmhuis Den Haag is al jaren de plek waar het Pools Podium één keer per jaar een weekend Poolse films vertoont. Dit jaar gebeurt dat op 20 en 21 november. Te zien zijn onder meer de misdaadfilm trick (Jan Hryniak, 2010), die door critici de Poolse ocean’s eleven is genoemd en de korte animatiefilm animated history of poland, die Tomek Baginski maakte voor het Poolse paviljoen op de Expo in Shanghai.

animated history of poland

Naar de Noordzee
studio-k.nu
Nee, het North Sea Filmfestival heeft niets met jazz te maken, maar alles met de Noordzee. Het festival, dat van 19 t/m 21 november in Studio K in Amsterdam wordt gehouden, richt zich op alles wat met deze waterplas heeft te maken. Er zijn themaprogramma’s over het milieu, maar ook over duiken, reizen, zeezoogdieren en scheepswrakken. Op het plein voor Studio K staat een duiktank, waar iedere bezoeker in mag. Ook is er een onderwaterdisco, komt André Laban, die bemanningslid was op Cousteaus Calypso, over zijn ervaringen vertellen, en is er een groot debat over biodiversiteit. Wie het bij films wil houden: te zien zijn onder meer the last hunter (Steve Lichtag), over de traditionele jacht van Indonesische eilandbewoners op walvissen en dolfijnen, superfish (Rich Rosenthal), over een bloedlinke haaiensoort die je beter niet kunt tegenkomen, en the cove (Louie Psihoyos), over de bloedige dolfijnenvangst in Japan.

the cove

Zwolse Filmdagen
filmtheaterfraterhuis.nl
Het Zwolse Filmtheater Fraterhuis staat in het weekend van 12 t/m 14 november volledig in het teken van de Zwolse Filmdagen. Op het programma staan recente arthousefilms en voorpremières. Een greep: la cantante de tango (Diego Martínez Vignatti, 2009), de eenzaamheid van priemgetallen (Paolo Giordano, 2010), haar naam was sarah (Gilles Paquet-Brenner, 2010), potiche (François Ozon), benda bilili! (Renaud Barret, Florent de la Tullaye, 2010), en janine (Paul Cohen). Ook te zien is rijssens stille oorlog van Emile van Rouveroy van Nieuwaal. De film riep bij voorbaat controverse op in Rijssen door zijn strekking dat streng gelovige protestanten in het stadje niets moeten hebben van de locale moslims. Volgens sommige dorpsbewoners zoekt de film tegenstellingen waar ze niet zijn, maar anderen menen dat de film de vinger op een verborgen zere plek legt.

potiche

Hitlers speeltuin
cervantes.nl
De Spaanse Burgeroorlog in de jaren dertig was meer dan een ‘gewone’ burgerloorlog, omdat hij een internationale dimensie had. Hitler gebruikte hem als pilot voor zijn latere grote optreden. De dictator kon er alvast fijn zijn bommenwerpers uitproberen. Maar ook Stalin gebruikte Spanje als oefenterrein voor de antifascistische strijd. Spanjaarden die niet vóór Hitler of zijn vriend Franco waren, maar ook geen liefde voor Stalin voelden, werden door beide kampen gehaat en niet zelden onder het motto ‘wie niet vóór ons is, is tegen ons’ van de aardbodem geveegd. Niet verbazingwekkend dat de Burgeroorlog de Spanjaarden een immens trauma opleverde. Het positieve ervan was dat het gruwelijke verleden een inspiratiebron was, en is, voor filmmakers, zodat er geen gebrek is aan films over de Burgeroorlog. Het Instituto Cervantes in Utrecht vertoont er van 25 oktober t/m 13 december iedere maandag één. Na het zien van de in totaal acht films is in ieder geval duidelijk hoe complex de strijd was. De films zijn: las 13 rosas (Emilio Martínez Lázaro, 2007), ay carmela! (Carlos Saura, 1990), la lengua de mariposas, José Luis Guerda, 1999), la luz prodigiosa (Miguel Hermosos, 2003), tierra y libertad (Ken Loach, 1995), el perro negro (Peter Forgacs, 2005), la buena nueva (Helena Taverna, 2008), en silencio roto (Monxto Armendáriz, 2001).

el perro negro

Europa Festival
cine-utopiazoetermeer.nl
Filmtheater Cine Utopia in Zoetermeer bestaat vijf jaar en viert dat met een Europa Festival. Tussen 31 oktober en 3 november staan vijf films uit verschillende Europese landen op het programma. Die films zijn: demain des l’aube (Denis Dercourt, 2009), soul kitchen (Fatih Akin, 2009), kom niet aan mijn kinderen (Ron Termaat, 2010), viola di mare (Donatella Maiorca, 2009) en ondine (Neil Jordan, 2009).

soul kitchen

Dagje Frankrijk
verkadefabriek.nl
Zin in een dagje Frankrijk? Het mooie is dat u er alleen maar voor naar Den Bosch hoeft. Op 14 november kunt in de Verkadefabriek om 11.00 uur Frans ontbijten en daarna drie voorpremières van Franse films zien. Die films zijn: copacabana (Marc Fitoussi, 2010), potiche (François Ozon, 2010) en tournée (Mathieu Amalric, 2010). Een week later, 21 november, kunt u terugkomen om weer drie films te zien. Deze keer zonder ontbijt, maar met een Franse maaltijd. Op het programma staan: des hommes et des dieux (Xavier Beauvois, 2010), mammuth (Gustave de Kevern en Benoît Delépine, 2010) en les petits mouchoirs (Guillaume Canet, 2010).

mammuth

Yusuf-trilogie in Deventer
filmhuisdekeizer.nl
De Yusuf-trilogie van de Turkse filmmaker Semih Kaplanoglu, die Andrej Tarkovski zijn meester noemt, behoort tot de hoogtepunten van het filmjaar. Toch vertonen veel filmtheaters spijtig genoeg alleen het laatste deel honey van de trilogie. Filmhuis De Keizer in Deventer en Concordia K & C Cinema gunnen hun bezoekers wel de hele trilogie. Zij vertonen honey, milk en egg. Absolute aanrader.

Frans Weisz
forumimages.nl
Twintig jaar deed Frans Weisz over zijn trilogie over een naoorlogse Joodse familie die door oorlogstrauma’s uit elkaar wordt geslingerd. Het eerste deel leedvermaak werd in 1989 goed ontvangen. In 2001 volgde qui vive. Weisz besloot de trilogie vorig jaar met happy end. Voor de maker was het eind niet echt gelukkig, want het slotdeel van de trilogie werd slecht ontvangen. Wie wil oordelen of dat terecht was, kan 21 november de hele trilogie nog eens zien in ForumImages in Groningen.

happy end

Noordelijke cinema eerst!
noordelijkfilmfestival.nl
Het Noordelijk Film Festival, dat van 10 t/m 14 november in De Harmonie in Leeuwarden wordt gehouden, heeft na 31 edities eindelijk zijn eigen naam begrepen: het festival verlegt de koers naar het Europese Noorden. Het accent ligt voortaan op speelfilms en documentaires uit Scandinavië, de Baltische staten en de Benelux. Onder de titel Wij Noorderlingen zijn ruim veertig films te zien, waaronder skinnskatteberg van de Zweed Jesper Ganslandt, die een paar jaar geleden veel indruk maakte met falkenberg farewell. Maar er zijn veel meer Zweedse films te zien, zodat het festival een uitgelezen kans biedt om meer te weten te komen over de Zweedse filmcultuur dan de millennium Trilogie. Bij zo’n prestigieus progamma hoort natuurlijk een prijs en die is er ook: de Award for Special Contribution tot Northern Cinema. Hij wordt uitgereikt aan de Zwitsers-Nederlandse cameraman Hoyte van Hoytema, die vooral in Zweden zijn brood verdient. Hij deed onder veel meer het camerawerk van let the right one in. Vaste onderdelen van het festival zijn verder de Interregio Competitie, die dan weer wel (regionale) films uit heel Europa bevat plus Amerika en Azië. De acht films strijden om de Matd’Or, een geldprijs van 10 duizend euro. Maar ook is er Interregio Panorama, dat films uit Europese regio’s vertoont. Speciale programma’s zijn onder meer Travelogues (reisfilms) en Voorbij de horizon, films die de verbeelding stimuleren, waaronder het Japanse surrealistische meesterwerk symbol van Hitoshi Matsumoto.

Foto: Rien van Broekhoven