Dylan de Jong over Baise-moi

Twee meisjes zijn onderweg, pikken mannen op en schieten ze neer na ze eerst hardhandig geneukt te hebben. Filmmaker Dylan de Jong zag Baise-moi en oordeelde dat je de film daarom nog niet pornografisch kunt noemen. “Baise-moi is niet minder verwerpelijk dan een Jerry Bruckheimer-film.”

“Jean-Luc Godard zei: ‘Alles wat je nodig hebt om een film te maken, is een meisje en een pistool.’ Dat hebben de twee maaksters van Baise-moi heel letterlijk genomen, want over meer gaat de film eigenlijk niet, een meisje, een pistool en seks. De twee maaksters, ja, want dat is blijkbaar het belangrijkste van Baise-moi, dat de film is gemaakt door twee vrouwen, waarvan eentje een achtergrond heeft als pornoactrice. Dat benadrukken ze zelf ook steeds, dat ze als vrouwen een film hebben gemaakt met expliciete seks- en geweldsscènes, gespeeld door voormalige pornoactrices. En het enige verschil met vergelijkbare films van mannelijke regisseurs is dat er meer expliciete seks in zit dan gewoonlijk.

“Baise-moi begint heel veelbelovend, als een rauwe schets van een naargeestig Noord-Afrikaans milieu in Frankrijk. Aanvankelijk doet hij denken aan films als Les nuits fauves [1992] of La haine [1995]. Maar het gaat mis na een expliciet gefilmde verkrachtingsscène, als een van de hoofdfiguren, Manu, iets zegt als: ‘Maak je niet zo druk, het zijn maar pikken. Het lukt vrouwen gewoon niet om pikken buiten hun kut te houden.’ Dat is de eerste van een reeks programmatische scènes die vooral bedoeld lijken om de zwakke kanten van de film te verdoezelen.”

“In feite is de film een aaneenschakeling van zinloos – redeloos heet dat tegenwoordig – geweld en redeloze seks. Neuken, schieten, neuken, schieten. Maar het probleem is dat je je afvraagt wat de twee hoofdpersonen Manu en Nadine bezielt. Door die programmatische scènes, waarin ze bijvoorbeeld teksten hebben als: ‘We hebben helemaal geen snappy oneliners’, waarop de ander dan weer zegt: ‘Maar het zou onethisch zijn als we onze zinnen van tevoren zouden schrijven’, wordt er een morele en politieke lading gesuggereerd die de film nergens waarmaakt.

“Zo worden er allerlei verwachtingen gewekt, die niet worden ingelost. Je zou Nadine en Manu kunnen vergelijken met desperados als Bonnie and Clyde [1967] of met Thelma & Louise [1991], maar ze zijn eigenlijk niet eens echt op de vlucht. Ze zeggen het zelfs vreemd te vinden dat ze al die moorden maar ongestraft kunnen plegen. Spannend is de film daardoor niet. Van Bonnie and Clyde en Thelma & Louise denk je aan het einde van de film tenminste nog dat ze eigenlijk een kans hadden verdiend, een morele verwarring waardoor die films een duidelijk maatschappelijk statement maken, maar zelfs dat doet Baise-moi niet.

“Dat Baise-moi pornografisch zou zijn is helemaal onzin, want de film is niet lustopwekkend of zinnenprikkelend. Wel zie je een fenomeen dat je ook in porno ziet, namelijk de ene neukpartij na, in dit geval de andere schietpartij. Baise-moi is wel schatplichtig aan de stijl van de pornofilms, door het feit dat er geen noemenswaardig verhaal in zit en dat hij weinig cinematografische waarde heeft. Net zoals in porno is het genoeg als je maar ziet wat er gebeurt. Daarin zit wel een aardig commentaar op de Franse film, want daarin zie je meestal helemaal niets, maar wordt alles besproken. Een ander element dat aan pornofilms is ontleend is dat de seks glossy is gemaakt door alle seksscènes dicht te sausen met Franse hiphop en postpunk. Dat dichtplamuren van scènes met muziek, dat doet porno ook.

“De film gaat ook niet echt over porno. Manu is een pornoactrice en Nadine kijkt er graag naar, dus ze hebben er verder niet zo’n probleem mee. Je kan dus ook niet zeggen dat Baise-moi een aanklacht is tegen de pornoindustrie, of een andere, vrouwvriendelijke manier van porno wil zijn. Eigenlijk is Baise-moi niet minder verwerpelijk dan een Jerry Bruckheimer-film, met z’n auto- en pistolenfetisjisme. Bruckheimer maakt geweld sexy en Baise-moi maakt seks gewelddadig. Maar wat is daar dan pornografisch of feministisch aan? Er worden in Baise-moi óók vrouwen afgemaakt en óók onschuldige mannen en vrouwen, alleen maar omdat ze die twee vrouwen in de weg zitten. Bovendien schieten ze de mannen meestal pas neer nadat ze met ze geneukt hebben, dus eigenlijk hebben die twee vrouwen er niet echt een probleem mee dat ze die pikken niet buiten kunnen houden.”

Schandaalsucces
“Ik denk niet dat Baise-moi gemaakt is met de intentie om een schandaalsucces te bewerkstelligen, maar het ergste is dat het Virginie Despentes en Coralie Trinh Thi uiteindelijk toch gelukt is om te provoceren. Iedereen die de film gezien heeft, is er door in verwarring gebracht en blijft zich afvragen hoe het nou precies zit met die feministische en pornografische elementen van de film. Je blijft erover doorpraten. Misschien zou je Baise-moi daarom het voordeel van de twijfel moeten geven. Maar dat is meer ondanks de film dan dankzij, want als film stelt hij niet zoveel voor. En dan gaat het me nog niet eens om z’n dramatische onbeholpenheid; een film hoeft geen plot of goed uitgewerkte karakters te hebben om te kunnen raken.

“In tegenstelling tot de meeste postmoderne en deconstructivistische regisseurs, zie je wel dat Virginie Despentes en Coralie Trinh Thi meer tijd op straat hebben doorgebracht dan in de bioscoop. Dat pleit voor de filmmaaksters. Door die cinematografische naïviteit wordt Baise-moi nooit schijnheilig. Maar vervolgens denken ze dat ze ongestraft allerlei dingen die in andere films werken bij elkaar kunnen proppen. Een beetje Bonnie and Clyde, een beetje Thelma & Louise, wat Tarantino, maar zelfs als een film over cinema gaat, zoals in al die postmoderne films, dan moet je nog het gevoel krijgen dat hij tenminste daarover gaat. Wat je ook grijpt in een film, er moet altijd iets onverwachts zijn, zoals het ontsnapte kreuntje van een pornoactrice waardoor je toch even denkt dat ze echt klaarkomt.”