Cannes 2026

De Roemeense cineast Cristian Mungiu won op de afgelopen editie van Cannes voor de tweede maal een Gouden Palm. Het in Noorwegen gesitueerde Fjord is een passende winnaar van de 79e festivaleditie, waarin veel regisseurs buiten de grenzen van hun geboorteland filmden.

Dat de Roemeense regisseur Cristian Mungiu met het in Noorwegen gesitueerde migratiedrama Fjord zijn tweede Gouden Palm won, vormde een toepasselijk slot van de 79e editie van Cannes. Dit jaar werd de hoofdcompetitie gedomineerd door regisseurs die over grenzen keken of buiten de grenzen van hun geboorteland filmden.

Het boegbeeld van de Roemeense New Wave won zijn eerste Gouden Palm met 4 maanden, 3 weken en 2 dagen (2007), waarin twee tieners in het geheim een abortus regelen en op de meest abjecte kanten van Ceaușescu’s communistische samenleving stuiten. Met Fjord verplaatst Mungiu zijn kritiek op Roemeens conservatisme voor het eerst naar het buitenland.

Nadat een christelijk, Roemeens-Noors stel naar een Noors kustplaatsje verhuist, krijgen ze in Fjord te maken met de meer seculiere waarden van West-Europa. Een beschuldiging van kindermishandeling leidt tot de uithuisplaatsing van hun vijf kinderen. In het juridisch gesteggel dat volgt, legt Mungiu het hypocriete wij-zij-denken bloot tussen West- en Oost-Europa, zoals hij dat met R.M.N. (2022) al binnen Roemenië deed.

Met naturalistisch spel en strakke kaders is het sobere Fjord onvervalst Mungiu, al is deze rechtlijnige Gouden Palm-winnaar verre van zijn beste werk. Mede door het casten van steracteurs Renate Reinsve en Sebastian Stan in de hoofdrollen is het wel zijn meest publieksvriendelijke film en voor de jury, onder leiding van Park Chan-wook, daarom wellicht een veilige keuze in een onevenwichtige competitie.

Ontheemding
Net als Mungiu draaide Andrei Zvjagintsev zijn nieuwe film in het buitenland. In 2021 lag de regisseur van onder meer Leviathan (2014) en Loveless (2017) veertig dagen in coma. Hij herstelde in Duitsland en leeft sindsdien in zelfverkozen ballingschap in Parijs. In Minotaur, waarmee hij de Grand Prix won, de tweede prijs van het festival, haalt de Rus kritisch uit naar zijn land van herkomst.

In Letland herschiep Zvjagintsev een naamloze Russische stad. Daar laat hij zien hoe in 2022 de in film en literatuur zo geroemde Russische ziel gehavend raakt als talloze mannen naar het front in Oekraïne worden gestuurd. Die politieke realiteit is het decor voor een thriller over een man die door het lint gaat als blijkt dat zijn vrouw een affaire heeft met een veel jongere man. Zvjagintsev ontleedt de hypocrisie van zijn opportunistische hoofdpersonages, die zich volledig laten opslokken door hun eigen kleinburgerlijke drama en onverschillig blijven voor de oorlog, waarvoor ze anderen de prijs laten betalen.

Meerdere films in de hoofdcompetitie speelden zich af tegen de achtergrond van oorlog, vaak op een onbeholpen manier. Lukas Dhont maakte met Coward een eendimensionaal spektakel van de Eerste Wereldoorlog. De film is een voorspelbaar melodrama over de ontluikende relatie tussen twee soldaten, waarvoor hoofdrolspelers Emmanuel Macchia en Valentin Campagne de prijs voor beste mannelijke rol deelden.

Met La bola negra schiepen Javier Calvo en Javier Ambrossi een nogal schreeuwerige en barokke verbeelding van verboden homoseksuele relaties tijdens de Spaanse Burgeroorlog. Net als Coward is het een film die amper interesse heeft in de politieke dimensies van oorlog. De boodschap dat liefde de wereld redt voelt daardoor hopeloos naïef.

Gelukkig viel een van de beste films van het festival nog net in de prijzen. Valeska Grisebach kreeg de juryprijs voor Das geträumte Abenteuer, een mysterieus drama dat zich afspeelt aan de zuidgrens van Bulgarije, waar je in de marges van het beeld voortdurend een onbestemde dreiging voelt. Alles is hier handel, inclusief mensen. Het creëert een soort morele woestenij die door Grisebachs camera feilloos wordt vastgelegd. De Duitse regisseur filmde niet alleen buiten de geografische grenzen van haar thuisland, maar vooral buiten de begrenzing van meer conventionele cinema.