Uitgelicht – 26 maart 2016

Kunstbende
smartprojectspace.net
Het duurde maanden langer dan gepland, omdat zes buurtbewoners dwars lagen, maar sinds september is dan toch het culturele platform Smart Project Space aan de Arie Biemondstraat in Amsterdam geopend. Het kunstcentrum wil een rol spelen in de avantgardistische geluid- en beeldcultuur. Er zijn exposities, geluidsexperimenten, film- en videovertoningen en media-installaties. Het centrum, dat gevestigd is in een oud pathologisch-anatomisch laboratorium — het doet denken aan Lars von Triers’ mysterieuze ziekenhuissoap the kingdom — pakt uit met twee programma’s. Het eerste is een retrospectief van de Poolse dichter, schilder, theaterregisseur en video- en filmmaker Lech Majewski. De in 1953 in Katowice geboren Majewski is ver buiten de Poolse landsgrenzen bekend. Twee jaar geleden presenteerde het MOMA in New York een overzichtstentoonstelling van zijn werk. Smart Cinema vertoont 12, 13 en 14 december vijf van Majewski’s films. Te zien zijn the gospel according to harry (1992), the garden of earthly delights (2004), angelus (2000), wojaczek (1999) en glas slips (2007). Het tweede programma presenteert onder de titel Artists’ Biopic Cinema bijna twintig speelfilms over kunstenaars. De films zijn tot 20 december dagelijks te zien in zes zaaltjes tussen 12.00 en 22.00 uur. Ze geven een goed beeld van hoe filmmakers tegen kunstenaars aankijken. Bij de meeste titels hoeven we niet te raden op wie de blik wordt gericht: caravaggio (Derek Jarman, 1986), lautrec (Roger Planchon, 1998), klimt (Raoul Ruiz, 2006), modigliani (Mick Davis, 2004), egon schiele — exzesse (Herbert Vesely, 1981), camille claudel (Bruno Nuytten, 1988), dali (Antoni Ribas, 1991), surviving picasso (James Ivory, 1996), love is the devil: study for a portrait of francis bacon (John Maybury, 1998), pollock (Ed Harris, 2000), basquiat (Julian Schnabel, 1996), nightwatching (Peter Greenaway, 2007) en a girl with a pearl earring (Peter Webber, 2003). Bij een paar titels is niet meteen duidelijk wie op de korrel wordt genomen: factory girl (George Hickenlooper, 2006), over Andy Warhol, frida (Julie Taymor, 2002), over Frida Kahlo), paradise found (Marco Andreacchio, 2003), over Paul Gaugain, lust for live (Vincente Minnelli, 1956), over Vincent van Gogh, en artemisia (Agnès Merlet, 1997), over Artemisia Gentileschi, een van de eerste bekende vrouwelijke schilders, die haar werken maakte in de eerste helft van de zeventiende eeuw.

Gezocht: geld
melkweg.nl
Hoe zou het met Todd Solondz zijn? Het is vier jaar geleden dat de Amerikaanse onafhankelijke filmmaker met palindromes zijn vijfde speelfilm maakte. Na deze film kondigde hij life during wartime aan als slotstuk van een trilogie, die happiness en welcome to the dollhouse bevat. De film zou gaan over seksuele obsessies, maar ook over de Amerikaanse sterrencultuur. Onder meer Paris Hilton zou meespelen. Het ging mis, omdat Solondz geen 4,5 miljoen dollar bij elkaar kreeg. Nogal treurig dat een van Amerika’s beste filmmakers voor een bedrag waar Hollywoodproducenten nauwelijks hun bed voor uitkomen, al vier jaar geen meter heeft kunnen draaien. Wie nog eens wil zien hoeveel lef de radicale Solondz heeft, kan terecht in de Melkweg. Met uitzondering van zijn debuutfilm fear, anxiety & depression (1980), waarvan de maker afstand heeft genomen omdat hij compromissen moest sluiten, zijn al zijn films te zien. Dat wordt dus weer ongemakkelijk lachen om het elfjarige lelijke eendje Dawn in welcome to the dollhouse (1995), de ontspoorde familie in happiness (1998), de treurige studente en talentloze documentairemaker in storytelling (2001) en het door acht acteurs gespeelde meisje Aviva in palindromes (2004). Wie helpt Solondz weer aan het werk?

palindromes van Todd Solonz

Roze spektakel
rozefilmdagen.nl
Het Amsterdam Gay & Lesbian Filmfestival de Roze Filmdagen beleeft van 12 t/m 20 december zijn twaalfde editie in Cinema de Balie, filmhuis Cavia, de Uitkijk en de Centrale Bibliotheek. Op het programma staan ruim honderd speelfilms, korte films en documentaires. Het festival opent met were the world mine (Tom Gustafson, 2008), een visueel en muziekspektakel over een scholier in een bekrompen Amerikaans stadje, die wordt gevraagd voor de hoofdrol in Shakespeares ‘A midsummer night’s dream’. Als hij in het bezit komt van een magische bloem veranderen homohaters in homo’s. Het vakblad de Hollywood Reporter noemde de muzikale komedie een "opwindend, hartverwarmend spektakel". Het festival concentreert zich dit jaar op roman- en biografieverfilmingen van schrijvers. Te zien is onder meer affinity, naar de roman van Sarah Waters over een vrouw die zich het lot van gevangenen in een vrouwengevangenis aantrekt. Auteur Shanim Sarif verfilmde zelf zijn romans i can’t think straight (2007) en the world unseen (2007). unfamous (2006) van Douglas McGrath over Truman Capote werd twee jaar geleden al geprezen. Zoals altijd zijn er ook films met stevige mannenlichamen, zoals shelter (Jonah Markowitz, 2007), over een romance tussen een jonge surfer en de oudere broer van zijn beste vriend. In bangkok love story (Poj Arnon, 2007), dat de Thaise brokeback mountain wordt genoemd, wordt een huurmoordenaar verliefd op zijn slachtoffer. Vrouwen beleven misschien meer plezier aan el calentino (Chus Guitiérrez, 2005), over een jonge vrouw in een vrouwenrockband. Andere titels: the chinese botanist’s daughter (Saijje Dai, 2006), drifting flowers (Zero Chou, 2008) en het heftige electroshock (Juan Carlos Claver, 2006). Onder de titel Made in Holland: The dykes edition zijn korte films te zien die in opdracht van het festival zijn gemaakt. Het festival besluit met de komedie manuela y manuel (Raul Marchand Sanchez, 2007), waarin een dragqueen verkleed als machosoldaat haar vriendin uit de nesten helpt.

Film en sitar
filmmuseum.nl
Ravi Shankar zal tot zijn dood worden geassocieerd met The Beatles, die als hippies in de jaren zestig naar India trokken om de bebaarde musicus sitar te horen spelen. George Harrison leerde van hem hoe je klanken uit een sitar krijgt. Het resultaat is te horen op het Beatlesnummer Norwegian wood. Maar de nu 88-jarige Shankar deed in zijn leven meer dan voor hippiemiljonairs spelen. De veelzijdige musicus componeerde en speelde honderden sitarmuziekstukken, maar ook filmmuziek. In het kader van het Indiaprogramma vertoont het Filmmuseum nog tot 9 december vier films waarvoor Shankar de muziek schreef. Te zien en horen zijn: cappaqua (Conrad Rooks, 1966), alice in wonderland (Jonathan Miller, 1966), ghandi (Richard Attenborough, 1982) en charly (Ralph Nelson, 1968). Ook te zien zijn the party (Blake Edwards, 1968), waarvoor Shankar muzikaal adviseur was, en de klassieke concertfilms monterey pop (Richard Leacock, 1969) en concert for bangladesh (Saul Swimmer, 1972). Wie meer wil weten van Shankars werk en leven, kan terecht bij de documentaire ravi shankar: between two worlds (Mark Kidel, 2002).

Moord en doodslag
jaccuse.nu
Peter Greenaway weet hoe je een prikkelend en amusant idee moet exploiteren. Zijn stelling dat Rembrandts Nachtwacht een moordmysterie in zich bergt, leidde al tot een theaterspektakel in het Rijksmuseum en de speelfilm nightwatching, maar nu ook tot de documentaire rembrandt’s j’accuse. In de film, die zijn titel ontleent aan Emile Zola’s Dreyfuss-aanklacht — Greenaway houdt niet van klein bier — betoogt de Engelsman nog eens dat Rembrandt de Nachtwacht heeft volgestopt met verwijzingen naar kindermisbruik en moord. "De Nachtwacht is tientallen malen tot in detail onderzocht. Het zit vol mysteries, waarin Rembrandt een aanklacht heeft geschilderd. Het is onvermijdelijk dat we de zaak heropenen." Meent Greenaway het of is zijn Rembrandtproject een satire op kunsthistorisch onderzoek? Misschien weet u het na het speciale arrangement dat tien theaters in tien steden aanbieden. Voor 45 euro ziet u in een filmtheater rembrandt’s j’accuse, gevolgd door een nagesprek met een kunsthistoricus en een bezoek aan een locaal museum. Als extraatje krijgt u de dvd van nightwatching. De deelnemende theaters zijn: Rialto (Amsterdam), Focus (Arnhem), Filmhuis Den Haag, de Keizer (Deventer), Lumière (Maastricht), Schuttershof (Middelburg), Lux (Nijmegen), Cinerama (Rotterdam) en Louis Hartlooper Complex (Utrecht). In Groningen speelt alles zich af in het Groninger Museum.

Joods boksen
lumiere.nl
Het Amsterdamse Joods Filmfestival is op tournee naar het zuiden. Filmtheater Lumière in Maastricht vertoont 14 december drie festivalfilms. De documentaire orthodox stance (Jason Hutt, 2007) portretteert een uit Odessa afkomstige orthodoxe Jood in Brooklyn, die het in de boksring tot pulp slaan van tegenstanders uitstekend kan combineren met strikte geloofsopvattingen. De Israëlische klassieke komedie the policeman (Ephraim Kishon, 1970) gaat over een klungelige, maar sympathieke politieagent, die tot verdriet van criminelen en een hoer met vervroegd pensioen dreigt te worden gestuurd. En in noodle (Ayelet Menahemi, 2007) heeft een toch al niet zo vrolijke stewardess er een probleem bij als haar hulp in huis verdwijnt met achterlating van haar zesjarige zoontje. Het is het begin van een zoektocht over meerdere continenten naar de moeder van de jongen. Het wordt een helende reis.

Verbluffende muiterij
filmmuseum.nl
De matrozenopstand in 1905 op het oorlogsschip Potemkin voor de kust van Odessa is dankzij Sergei Eisenstein de beroemdste muiterij uit de geschiedenis. Het is ongelofelijk dat de Russische regisseur pas zevenentwintig was, toen hij in 1925 van de opstand de beroemdste revolutionaire film uit de geschiedenis maakte. Het is verbluffend wat Eisenstein in pantserkruiser potemkin uithaalde met montage, met als beroemdste voorbeeld de trappenscène. De film zou nog steeds verplicht studiemateriaal voor filmstudenten moeten zijn. Wie deze imponeercinema met eigen ogen op groot doek wil zien, kan 14 december terecht in het Filmmuseum (met lezing), 7 december in ’t Hoogt in Utrecht (met live-muziek), 9 december in Images in Groningen en 8 december in Chassé Cinema in Breda (met live-muziek).

oktober van Sergei M. Eisenstein

Black soil
blacksoil.com/new
Het filmfestival Black Soil gaat van 4 t/m 7 december met zijn zesde editie in het Rotterdamse WATT bewijzen dat hiphop springlevend is. Het festival vertoont op graffiti-, rap- deejay- en breakdance geïnspireerde films, maar ook films die als inspiratie dienden voor hiphopartiesten. De nadruk ligt op hiphop als wereldomspannende, globale cultuuruiting. Het festival opent met de Rotterdamse speelfilm fatcap express van rapper Kas, met in de hoofdrollen Jiggy Djé en Riske de Rat. Veel aandacht is er voor Afrika met onder meer de documentaire virus free generation hip hop tournee. Ook te zien: de documentaires say my name en tien jaar african hiphop foundation, over de non-profit organisatie die hiphoppers wil samenbrengen. Andere films zijn: de graffiti-documentaire spraymasters, waarvan maker Manfred Kirchheimer bij de vertoning aanwezig is. Naast films zijn er uiteraard optredens van onder meer Dion, Heinek’n en Tim Beumers. Een speciale attractie zijn Chezz, Deep Diggin en dj Git Hyper, die worden bijgestaan door drummer Stefan Kruger (Zuco 103) en bassist Leslie Lopes (New Cool Collective).

Opwindend Berlijn
plazafutura.nl
Hoe geef je de dynamiek van een moderne wereldstad weer? De vraag klinkt nu behoorlijk belegen, maar in 1927 was dat anders. De Duitse regisseur Walter Ruttmann wilde met berlin: die synfonie der groszstadt het ritme van Berlijn ‘vangen’. De ruim één uur durende film portretteert de stad vanaf ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat met schitterende documentaire beelden van het vooroorlogse Berlijn. Plaza Futura in Eindhoven vertoont de film op 4 december met live-muziek.

die synfonie der groszstadt van Walter Ruttmann

Filmfestivals Nederland
Black Soil
4-7/12, Rotterdam
Roze Filmdagen
12-23/12, Amsterdam
International Film Festival Rotterdam
21/1-1/2/2009, Rotterdam
Himalaya Filmfestival
14-15/2/2009, Amsterdam
Festival Vrouwenfilms
8-9/3/2009, Assen
Movies that Matter Amnesty Internationals Film Festival
2-8/4/2009, Amsterdam, Den Haag

Upload Cinema
uploadcinema.net
Liefhebbers en makers van webfilms komen sinds enige tijd een keer per maand samen in het Amsterdamse filmtheaters de Uitkijk om samen naar het beste en het gekste van het web te kijken. Upload Cinema heet dit nieuwe initiatief dat vanaf deze maand ook door de Filmkrant wordt ondersteund. Dat het web onze manier van naar film kijken drastisch heeft veranderd en verrijkt is zo langzamerhand geen verrassing meer. Maar ook op het gebied van distributie en productie begint internet een steeds belangrijkere rol te spelen. Het hele proces van films en bewegende beelden maken, mixen, samplen, citeren, uploaden, becommentariëren, aanraden, erop reageren en ze verspreiden is revolutionair veranderd.
Film is daardoor steeds meer een gezamenlijke, sociale activiteit aan het worden. Maar paradoxaal genoeg wel eentje die nog steeds voornamelijk plaatsvindt in relatieve eenzaamheid, thuis of op het werk achter de computer. Dat is, om eerlijk te zijn, niet de beste manier om met elkaar van films te genieten.
Daarom combineert Upload Cinema het beste van die twee werelden, door dat nieuwe filmmaken naar buiten te brengen. Die andere wijde wereld in. Weg van het kleine computerscherm, en het isolement van huis of kantoor. Naar wat nog steeds de beste plek is om samen film te ervaren: de bioscoop! Wat dan wel weer mooi toepasselijk is dat de Uitkijk het oudste filmtheater van Amsterdam is.
Hoe je lid kunt worden en ook zelf kunt bijdragen aan de Upload Cinema filmclub lees je op de website.
In de maand december staat, hoe kan het ook anders, het genre van de eetfilm centraal. Overvloed en onbehagen op het internet. En dat erotiek en eten veel met elkaar te maken hebben weten we dankzij de filmgeschiedenis en klassiekers als la grande bouffe. Maar het eigen leven dat deze en hierop geïnspireerde andere beelden op internet zijn gaan leiden levert op z’n minst een heel verrassende vorm van fusion cooking op.