Fallout, seizoen 2

Niet als grap bedoeld – met al die gemuteerde ghouls en radioactieve terreurlandschappen – maar Fallout voelt soms eigenaardig levenloos.

Waarom het tweede seizoen van Fallout recenseren, dat nu in z’n geheel op Prime Video staat? Het is niet de regel dat we een serie door de seizoenen heen blijven volgen, dus hier past enige context. The Bear had zo’n verrassend eerste seizoen dat we wilden zien of de makers de energie van de serie konden vasthouden. Slow Horses: hoe meer azijnpisserij en kapotte sokken van Gary Oldman hoe beter.

Soms hebben we een eerste seizoen of zelfs een tweede seizoen over het hoofd gezien. Netflix-serie Néro, over een cynische huurmoordenaar in het Frankrijk van begin zestiende eeuw, is zo’n perfecte combinatie van humor, historische actie en goed production design dat we met groot ongeduld wachten op de bevestiging dat er een tweede seizoen komt. Dus Netflix: kom op, dit is een no-brainer.

Fallout past in het rijtje Andor en The Rings of Power: series die prominent aanwezig zijn in de cultuur en over enorme budgetten beschikken. Alleen al daarom is het interessant om te zien hoe ze zich ontwikkelen, want live action-series die hele eigen werelden creëren zullen altijd een uitzondering zijn.

Het tweede seizoen van Fallout begint een aantal dagen na het einde van seizoen één. Het jaar is 2296, ruim tweehonderd jaar nadat nucleaire wapens de Verenigde Staten in 2077 in ‘the wasteland’ veranderden en een klein deel van de Amerikanen zich verschanste in ondergrondse fallout-bunkers, eigendom van het gigantische bedrijf Vault-Tec. Iedereen die geen toegang kreeg, moest aan het oppervlak zien te overleven. Daar zorgde radioactieve straling ervoor dat een flink deel van de mensheid in ghouls veranderde. Eerst hebben die nog wat menselijke eigenschappen maar met de tijd werden ze steeds dierlijker en agressiever. De rest van de mensheid voert constant strijd in rivaliserende facties.
De sinistere rol van Vault-Tec in de atoomoorlog en de devolutie van de mensheid is een van de belangrijkste verhaallijnen in het Fallout-universum. Het aanzienlijke aantal flashbacks van Cooper Howard, een van de belangrijkste personages, brengt ons steeds terug naar 2077 (de dag dat de VS boem gingen). Dit is overigens de tijdlijn van de serie; in de games waarop hij is gebaseerd, ligt dat weer anders.

Het probleem met de serie is dat die ondanks het enorme budget – 133 miljoen euro voor het eerste seizoen – toch ietwat teleurstelt. Op basis van alleen het eerste seizoen kon de kwaliteit nog niet echt worden vastgesteld. Er was een belofte, maar die moest nog worden waargemaakt. In seizoen twee is de boel wat meer uitgekristalliseerd.

Zodra je de serie analyseert, word je geconfronteerd met tegenstrijdigheden. Eerst is er het besef dat dit een van die series is die de lat hoger legt dan de meeste series – qua world building, qua chronologie (veel tijdsprongen), qua politiek-economische analyse (hoe gezond is onbeteugeld kapitalisme voor een samenleving?), qua kijkers meenemen op een avontuur dat ze niet kunnen overzien – en dat kritiek dus relatief is. Maar het moet gezegd: tastbaar wordt de wereld van Fallout niet echt. Hoe maak je iets tastbaar? Vrij letterlijk. Door personages heel direct met de wereld te laten interacteren. Handen in het zand. Kop tegen de muur. Vanzelfsprekend is hier van alles in computers gecreëerd maar dat is niet per se een probleem. De wereld voelt niet nep. Maar de wereld voelt wel op afstand.

Er is ook veel goeds. De keuze om het personage Cooper Howard, de acteur die in 2077 nationale bekendheid geniet als het gezicht van Vault-Tec in commercials, later een ghoul te laten worden en als zodanig een van personages die de kijker door het wasteland leidt. Cooper zal ook z’n eigen naïviteit en het echte gezicht van Vault-Tec inzien. Nu hij inmiddels meer dan tweehonderd jaar door de radioactieve woestenij zwerft, is hij trouwens vanzelf al wat cynischer geworden. Hoe dat zit met die tweehonderd jaar wordt in de serie uitgelegd.

Ook goed: de doorbraakrol van Ella Purnell als Lucy, het tweede perspectief van de serie. Als deel van de elite is ze opgegroeid in een van de fallout-bunkers – waar de bewoners lange tijd in cryo-slaap zijn gehouden om de radioactieve neerslag van de atoombommen te vermijden – en ze neemt de naïviteit van die beschermde, veilige omgeving mee als ze naar het oppervlak gaat. Ondanks dat die bovenwereld wreed en bedreigend is, blijft ze lange tijd aanstekelijk optimistisch over haar overlevingskansen.

Een tweede tegenstrijdigheid heeft te maken met iets wat in games wel kan en in een serie niet: eindeloos, soms ook doelloos rondzwerven. Dat heeft alles te maken met het verschil tussen een personage spelen en naar een personage kijken. Maar toch: ook in de serie Fallout moet gezworven worden. Niet zozeer omdat het een wezenlijk element is in de games, maar omdat de personages op zoek zijn naar antwoorden en aanvankelijk geen idee hebben in welke richting ze die kunnen vinden.

De grote vraag is: wat is er nou eigenlijk gebeurd in 2077 en waar werken de onzichtbare machinaties op de achtergrond naar toe? Pas in de eerste helft van seizoen twee komen de verhaallijnen van Cooper Howard en Lucy bij elkaar en wordt het pad helderder. Tot die tijd kun je je op sommige momenten soms verloren voelen. Ook al zit dat zwerven in het dna van de serie. Hier voel je die tweede tegenstrijdigheid: als de serie die routes van de personages al vroeg duidelijk had gemaakt, als de kijker steeds aan het handje was genomen, dan was dat ook niet overtuigend geweest. Dus de vraag is eigenlijk: waar ligt in een zwerfserie de grens tussen dwalen en de weg kwijt zijn? Fallout heeft soms net iets te veel van dat laatste.

Het tweede seizoen van Fallout is vanaf 17 december 2025 te zien op Prime Video (VoD). Ook het eerste seizoen is nog te zien.