Filmslot – 25 februari 2016

Veel moois blijft op een enkele festivalvertoning na onvertoond in de Nederlandse bioscopen. Onterecht en in sommige gevallen nu al een historische misser. Daarom deze oproep: distributeur gezocht voor de onverwachte toppers van het Filmfestival Rotterdam. Of kunnen we beter zeggen: doek gezocht.

Vorig jaar openden we deze pagina met een oproep van de producent van de Estse film autumn ball die druk op zoek was naar een Nederlandse distributeur en van arren moede maar bij de pers aanklopte. En dat werkte! Hoewel de datum nog steeds niet vastligt is autumn ball eind vorig jaar aangekocht door Mokum Filmdistributie. We hopen dat dit jaar hetzelfde zal gebeuren met de prachtige, nog steeds vogelvrije titels die ons dit jaar in Rotterdam opvielen.

JERICHOW
Ontregelend
Hoe lang moet er nog op gehamerd worden dat Christian Petzold een van de meest spannende vertegenwoordigers is van de nieuwe generatie Duitse filmmakers? Straks is hij gesetteld en gaat hij net als zijn voorganger Tom Tykwer de weg van de mainstream op. Het is al niet te verkroppen dat Petzolds verpletterende yella hier nooit is uitgebracht, maar dat verzuim kan nu een klein beetje worden goedgemaakt met jerichow. Ietsje minder sterk, maar als variatie op the postman always rings twice misschien makkelijker in de markt te zetten. Een ontregelende studie van argwaan en eenzaamheid, niet toevallig gesitueerd in voormalig Oost-Duitsland. Met de onvolprezen Nina Hoss.
Leo Bankersen

MORPHIA
Amputaties
Voor Aleksei Balabanovs vorige film, cargo 200, was ook al een KNF-prijs-zetje nodig om hem van Rotterdam naar de rest van Nederland te krijgen. Zijn nieuwste, morphia, is wellicht minder confronterend dan die vorige film, maar verdient het minstens zo hard om door te breken. Met een pervers genoegen smokkelt Balabanov pulpelementen (expliciet in beeld gebrachte, zeer bloederige amputaties) en een afkickdrama à la trainspotting een kostuumdrama binnen dat speelt in het door burgeroorlog verscheurde Rusland van de vroege twintigste eeuw. De aan morfine verslaafde plattelandsdokter die centraal staat, krijgt nergens direct met de strijd te maken, maar de duisternis is nooit ver weg.
Joost Broeren

SOIS SAGE
Fanatisme
Ja, het is druk in de filmtheaters, maar dat is geen excuus om het werk van twee van de belangrijkste Russische filmmakers niet te vertonen. Sommige films moeten gewoon te zien zijn. Punt. Kom op dus met Aleksei Balabanovs dynamische en amusante Bulgakov-verfilming morphia en Aleksei Germans paper soldier. En nu we toch met Rusland bezig zijn: breng ook Kirill Serebrennikovs veelbelovende debuut yuri’s days uit. En waarom wild field van Mikheil Kalatozishvilli op de plank laten liggen? Doorgeslagen fanatisme van een Russofiel? Laten we het over Engelse films hebben. Alles van Terence Davies (van het meesterwerk distant voices, still lives, 1988) hoort in de filmtheaters: kom op met zijn filmessay of time and the city over Liverpool. En welke distributeur heeft oog voor nieuw talent? Uitbrengen dus het Engelse gestileerde drugs/doemdrama perfect life van Duane Hopkins en het Franse incestdrama sois sage, waarvoor regisseuse Juliette Garcias een Tiger Award had moeten krijgen.
Jos van der Burg

LOUISE-MICHEL
Onnavolgbaar
De Waal Bouli Lanners kan niet meer stuk, dankzij zijn regiedebuut ultranova en het daaropvolgende eldorado. En nu zeker dankzij het geweldige louise-michel, waarin Bouli Lanners een hilarische hoofdrol speelt. De makers van het bizarre aaltra weten nu weer bittere tranen van het lachen op te wekken, met een onnavolgbaar tragikomisch verhaal rond een potige fabrieksarbeidster die haar baas wil laten vermoorden door een paranoïde beveiligingman (Lanners). Met als traktatie een bijrol van Benoît Poelvoorde als zonderling op een caravanpark die zich bij voorkeur onder een camouflageparaplu verplaatst en de inslagen van 9/11 nadoet in zijn achtertuin. Erg grappig, erg pijnlijk.
Mariska Graveland

TURISTAS
Insecten
Eigenlijk moeten we hier films onder de aandacht brengen die misschien niet een echte bioscoopuitbreng verdienen, maar wel nog een reeks extra vertoningen, omdat ze in het festivalgewoel dreigen onder te gaan omdat ze te ‘weird’ zijn of te kwetsbaar of simpelweg wat meer tijd nodig hebben om binnen te komen. Zoals el cant des occels van Albert Serra (door Simon Field na de première in Cannes omschreven als ‘Monty Python meets Straub/Huillet’). Of historias extraordinarias van Argentijn Mariano Llinas, die lang is, literair en hypnotiserend en zo anders dan alles wat we de afgelopen jaren uit Argentinië hebben gezien. Of de ‘poppy’ en soms niet zo ‘poppy love story’ our beloved month of august (quele querido mês de agosto) van Portugees Miguel Gomez. Maar Tiger-kandidaat turistas van de Chileense Alicia Schersons met zijn old joy meets juno meets the straight story — waarin het vergrootglas is gericht op vreemde verveelde mensen in een natuurreservaat die heen en weer rennen als insecten onder een glas —, is gek en grappig genoeg om het in een beschaafd filmtheaterklimaat een paar weken uit te moeten houden. Denk ik. Hoop ik.
Dana Linssen

turistas

HELEN
Zwerven
Er is een meisje verdwenen. Joy. En er is een meisje die haar moet spelen — in de re-enactment. Helen. Haar film krijgen we te zien. Helen in het gele jasje van Joy. Waar ze het laatst gezien was, waar ze liep. En dat is ook alles wat we te zien krijgen. In Lucrecia Martel-stijl wordt er niets opgelost, niets aangeduid, Helen zwerft slechts eindeloos in een geel jasje door een bos. De debuutfilm van Christine Molloy en Joe Lawlor, specialisten in de long-take, werd vreemd genoeg niet geschikt bevonden voor de Tiger Award Competitie. Misschien dacht men dat hij sowieso wel uitgebracht zou worden. Geef ze eens ongelijk.
Mike Naafs

TONY MANERO
Koortsdroom
En natuurlijk paper soldier van Aleksei German Jr. Ik kan niet kiezen. paper soldier is ‘grande cinema pur sang’ waarin Aleksei German à la Sokoerov een bovenwereldse waas weet te creëren rond een uniek gegeven in de Russische geschiedenis: de lancering van kosmonaut Joeri Gagarin in een baan om de aarde. Tegenover dat bovenmenselijke succes zet German het falende, kwetsbare individu. En hoe kan het een in godsnaam uit het ander voortkomen? Een film als een koortsdroom en een instant klassieker. tony manero, die in Rotterdam de prijs van de Nederlandse filmkritiek kreeg, is juist hyperreëel en ongelofelijk brutaal. Ten tijde van de Chileense dictatuur onder Augusto Pinochet laat Larraín totaal willekeurige voorbijgangers vermoorden door de miezerige Tony Manero. Zijn enige en hoogste doel in het leven is om de beste John Travolta-vertolker van het land te worden. De omstanders staan erbij en kijken ernaar. En zo trekt Larraín een fantastische parallel met Pinochets dictatuur en de volgzaamheid onder de Chilenen.
Ronald Rovers

Van bovenstaande titels was bij het ter perse gaan van deze Filmkrant nog niet bekend dat ze Nederlandse distributie hebben. Daar kan natuurlijk in middels verandering in zijn gekomen. We houden u op de hoogte.

Slow criticism

Sinds de Filmkrant vorige maand het begrip ‘Slow criticism’ introduceerde heeft de aandacht voor deze tegenbeweging van de waan-van-de-dagjournalistiek een enorme vlucht genomen. De behoefte aan tegendraadse en bedachtzame vormen van filmkritiek bleek nog groter dan we dachten.

De vreugde van Steve Carell in dan in real life kon niet groter zijn dan op het moment waarop deze schrijver van Lieve Lita-achtige adviezen te horen krijgt dat zijn columns in het vervolg ‘nationwide’ in een hele keten van kranten te lezen zullen zijn. "I’m syndicated", of woorden van gelijke strekking, roept hij geëxalteerd uit. In 2007, het jaar waarin de film verscheen, zag waarschijnlijk niemand de tragische ironie van die uitspraak in. Anno nu staat ‘syndicated’ ongeveer gelijk aan de dood van de zelfstandige journalistiek. Grote uitgeefconglomeraten kopen onafhankelijke kranten op en vullen ze met centraal ingekochte en gegenereerde kopij. Steeds meer van hetzelfde dus. En steeds minder individuele, eigenzinnige stemmen. De onderlinge verschillen tussen kranten vallen weg. En uiteindelijk zijn er nog maar een paar schrijvers die ‘nationwide’ hun artikelen eindeloos gerecycled zien. Klik in de Internet Movie Database, metacritic of een andere recensieverzamelsite maar eens bij een en dezelfde film op een paar verschillende Amerikaanse regionale of stadskranten en de kans is groot dat je steeds de namen van hetzelfde handjevol critici tegenkomt. En nee. We hebben het al lang niet meer alleen over Amerika natuurlijk, waar de val van de onafhankelijke dagbladjournalistiek in een enorme stroomversnelling is geraakt. In Europa doen we braaf mee.

Proof of the pudding
Onze zorg over de stand van zaken in de (internationale) filmkritiek is onverminderd. Maar ergens halverwege het vorige jaar groeide bij de Filmkrant het besef dat het tijd werd voor een tegenwicht dat iets verder ging dan de maandelijkse balans die we presenteren van nieuwe films die in de filmtheaters uitkomen en titels om te (her)ontdekken. Het idee van Slow criticism was geboren. Zie daarvoor ook vooral ons februarinummer op filmkrant.nl. Want ’the proof of the pudding lies in the eating’. Wat Slow criticism nu precies is blijkt uit die verzameling ongelijksoortige, maar eenstemmig gepassioneerde artikelen.
Hoe groot de behoefte aan dit soort journalistiek is, bleek wel toen we tijdens het Filmfestival Berlijn van diverse kanten werden gecomplimenteerd met het lanceren van deze ‘nieuwe beweging’, natuurlijk vaak gevolgd door de vraag waar mensen hun artikelen kwijt konden. Want elke filmjournalist blijkt wel een of meerdere droomstukken in zijn achterhoofd te hebben zitten die net iets te abstract, anticyclisch, revolutionair of roerend zijn om stante pede te beantwoorden aan de steeds maar wisselende journalistieke modes.
Wij gaan dus door met Slow criticism. Zachtjesaan. Vanaf de volgende Filmkrant zal onze website maandelijks een of meerdere nieuwe artikelen publiceren die uw filmische perspectief hopelijk weer een beetje op z’n kop kunnen zetten. Aangezien Slow criticism ‘slow’ ontstaan is, gaan we ons nu niet met grote woorden overhaasten. Dit is geen beweging die met een manifest ontstaat, maar er waarschijnlijk met eentje zal eindigen. Het is geen bal der geweigerden. De artikelen die we verzamelen zullen grotendeels speciaal voor de Filmkrant, voor u dus, worden geschreven. Het zullen reflecties zijn op hoe we nu eigenlijk naar film kijken (en daarmee veroveren we weer een stukje journalistieke bespiegeling terug van de academische wereld). Thematische en oeuvrestukken waar je alleen zelf op dvd een retrospectief bij kunt samenstellen. Of misschien dat zelfs niet, omdat het zulk obscuur of uniek werk betreft dat er alleen maar originelen van bestaan. Invallen en hartenkreten. Signalementen die hun tijd vooruit zijn en gelukzalige eerste ontdekkingen van films en makers die door anderen al doodgecanoniseerd zijn. We hoeven niet per se meer van meer over nog meer, zo lang het maar niet meer van hetzelfde is. Slow criticism is on the move. En u kent de fabel van de schildpad en de haas.

Dana Linssen