De geruchtenmachine – 25 maart 2016

Nooit meer toneel
Theu Boermans beleeft rare tijden. Het door zijn Theatercompagnie gespeelde ‘De koopman van Venetië’, met een glansrol voor Pierre Bokma, krijgt overal jubelrecensies, maar 1 januari wordt het gezelschap vrijwel zeker opgeheven. Dankzij het negatieve advies van het Nederlands Fonds voor de Podiumkunsten krijgt het gezelschap vanaf die datum geen subsidie meer. Is het toeval dat deze dagen de naam Boermans opvallend vaak in relatie tot film wordt genoemd? We wisten al dat hij de verfilming van de gijsbrecht van aemstel, het droomproject van Matthijs van Heijningen, zal regisseren, maar zijn naam valt nu ook bij de door IDTV aangekondigde verfilming van Thomas Rosenbooms roman Publieke werken. Springt Boermans van de toneelwereld de filmwereld in? "Ja, daar komt het wel een beetje op neer. Als de Theatercompagnie moet stoppen, stop ik met toneel in Nederland. Ik ga geen gastregies doen, want ik wil in eigen beheer kunnen werken. Mij rest dan niets anders dan film." Hij voegt eraan toe: "Voor film kunnen ze me altijd bellen." Boermans is geen onbekende in de filmwereld. Hij acteerde in veel films en regisseerde onder meer 1000 rosen en de telefilm de uitverkorene, waarmee Pierre Bokma een Emmy Award won. De film gijsbrecht van aemstel is het dichtst bij realisering. "Op Eurimages en het suppletiefonds na is de financiering rond. Deze maand gaan we in Roemenië locaties bekijken. Ook is de casting zo goed als rond." Welke acteur de openingszin "Het hemelsche gerecht heeft zich ten langen leste erbarremt over my en myn benauwde veste" zal uitspreken? "Sorry, maar Matthijs heeft me ten strengste verboden dat te zeggen." Of zijn gijsbrecht-film net zo bloederig wordt als 1000 rosen? "Vondel heeft het nu eenmaal bloederig opgeschreven, maar dat is buitenkant. Het gaat mij om het innerlijke gevecht van Gijsbrecht. Hij komt erachter dat hij door zijn enorme godsvertrouwen — hij is een soort christenfundamentalist — vergissing op vergissing heeft gestapeld. Als een gelouterd man laat hij de stad achter zich. Nee, dat is niet autobiografisch. Ik heb geen vergissingen gemaakt met de Theatercompagnie."

Geluk en passie
Dorien van de Pas volgt Arnold Heslenfeld bij het Filmfonds op als hoofd speelfilm. Zij moet de komende vier jaar de productie van kwalitatief hoogwaardige Nederlandse bioscoopfilms stimuleren. In de praktijk betekent het dat sommige filmmakers gelukkig zullen worden met haar en anderen diepongelukkig, want er zijn altijd meer goede plannen dan geld. Dat Van de Pas in het persbericht het woord passie laat vallen, stemt hoopvol over haar taakopvatting: "Mijn passie voor speelfilm is altijd mijn grootste drijfveer geweest om zo een wezenlijke bijdrage te leveren aan een gezond filmklimaat, zowel in artistiek als commercieel opzicht."

Positieve slavernij
Amerika heeft de rechtse nieuwszender Fox News, maar in Nederland dringt politiek rechts niet door in de ether, omdat Hilversum in handen is van "een sociaal-liberale elite". Aldus Ronald Sörensen (zie foto), die het hoog tijd vindt worden voor een tegengeluid. De historicus en fractievoorzitter van Leefbaar Rotterdam wil een rechtse omroep oprichten. De naam is er al: Populistische Omroep Nederland (PON). Op de nieuwssite NU merkte Sörensen op dat de nieuwe omroep onder meer documentaires moet gaan uitzenden "die de rijke Nederlandse historie eens op een positieve wijze benaderen. Ik erger me dood aan die linkse documentaires die ons volk maar afschilderen als een kudde slavenhalers en collaborateurs." Welke documentaires Sörensen bedoelt? "Die documentaires op Nederland 2 die de Nederlandse geschiedenis altijd negatief benaderen." Of hij titels, desnoods eentje, kan noemen? "Ik weet niet hoe al die documentaires heten, maar ik vond de serie van Geert Mak negatief. Die gaf een vertekend beeld van de hedendaagse politiek." Wat we op de PON te zien krijgen? "Ik herinner me de tv-serie ‘Eline Vere’. Die was mooi. Ik wil meer kansen bieden aan Nederlands werk. Ik zou graag het werk Bob den Uyl verfilmd zien worden, want dat vind ik geweldig. Hij is mijn lievelingsschrijver." Of PON er komt, hangt af van de vraag of voor april 2009 vijftigduizend mensen zes euro storten. "Dat is het minimum aantal leden dat we moeten halen." Als het niet lukt? "Dan heb ik ieder geval mijn best gedaan."

My name is fraude
James Bonds nieuwste avontuur quantum of solace doet wereldwijd kassa’s rinkelen, maar het bedrijf Holland Trading wacht nog steeds op de betaling van drieduizend euro. Kan de heer Bond (Daniel Craig, zie foto) binnenkort een deurwaarder op zijn stoep verwachten? Niet de actieheld persoonlijk, maar wel het Franse autobedrijf Cleverdons, dat auto’s leverde voor de productie van quantum of solace. Het bedrijf kocht bij Holland Trading, dat onder meer tweedehands vrachtwagens verkoopt, twee DAF-trucs. Dat ging goed, zegt een medewerker van Holland Trading. "De auto’s kostten negenduizend euro per stuk en het geld werd keurig betaald." Het ging mis toen tijdens de opnames onderdelen sneuvelden van de vrachtwagens. Dat er spullen kapot gaan, is niet heel raar in een James Bondfilm. Dus Holland Trading leverde nieuwe onderdelen. Ze werden bezorgd op de set, maar de rekening van drieduizend euro werd niet betaald. Bij Holland Trading viel men van de stoelen toen na maanden aandringen de fax een betalingsbewijs uitspuugde. "Het was vervalst. Ja, dat mag je fraude noemen. Natuurlijk laten we het er niet bij zitten. Dat geld moet er komen." Of men bij Holland Trading James Bond nog leuk vindt? "quantum of solace is een hartstikke leuke film. Vooral omdat onze witgespoten DAF’s in het begin van de film een tunnel inrijden. Alleen jammer dat ze onze naam van de auto’s hebben verwijderd."

Reddende engel
Het filmtijdschrift Skrien blijft zo goed als zeker bestaan. Nadat de Raad voor Cultuur in september een negatief oordeel over Skrien velde ("verrassend noch gedegen"), zag de toekomst er somber uit, omdat het blad met ingang van komend jaar de jaarlijkse subsidie van 76 duizend euro subsidie verliest. De zoektocht naar andere financiers in de filmwereld is niet voor niets geweest, zegt hoofdredacteur André Waardenburg. "Met een kleine slag om de arm zeg ik dat we behouden blijven voor het filmlandschap." De redding komt van het Filmmuseum, dat Skrien de komende twee jaar overeind houdt. Het neemt de stopgezette subsidie voor haar rekening. Waardenburg: "De komende twee jaar gaat dat om een bedrag van ongeveer 120 duizend euro." Na die periode wil Skrien opgaan in het nog op te richten Sectorinstituut, waarin een aantal filminstellingen zullen samenwerken. Waardenburg: "We hopen er de rol van reflectie- en debatplatform te vervullen."

Overwerkte rugleuning
Meer geld of geen festival meer. Voor Miryam van Lier is de keuze duidelijk nadat ze als interim artistiek leider zich een jaar "te pletter" heeft gewerkt bij het Noordelijk Filmfestival in Leeuwarden. Ze begrijpt nu waarom artistiek leider Anneke van Renssen overwerkt thuis zat. "Het festival begon dertig jaar geleden als klein festivalletje, maar is steeds groter geworden. Dit jaar waren er vijfentwintigduizend bezoekers." Fijn voor het festival, maar het zorgt voor een probleem, omdat de organisatie niet is meegegroeid. "Het festival wordt georganiseerd door een kwetsbaar groepje parttimers. Als je alle baantjes optelt, kom je uit op ruim één fulltime baan. Gelukkig zijn er 150 vrijwilligers, maar die kunnen niet voorkomen dat het groepje organisatoren zwaar overbelast is. Ik was parttime in dienst, maar werkte zeventig uur in de week." Het ontbreekt niet alleen aan geld voor medewerkers, er is nergens geld voor. "We zaten in de catacomben van het filmhuis in Leeuwarden. Er waren niet genoeg computers en ik zat op een stoel met een gebroken rugleuning." Opstaan had geen zin: "Als artistiek leider had ik geen reisbudget." Het festival had dit jaar een begroting van 350 duizend euro, waarvan de gemeente en de noordelijke provincies 120 duizend euro voor hun rekening namen. De rest moet komen van sponsoring en de kaartverkoop. Van Lier weet nog niet hoe het festival er financieel uit is gesprongen. Wel weet ze dat er veel meer geld nodig is. "Er is minimaal 500 duizend euro nodig om het festival professioneel te organiseren." Ook als het geld er komt, zal Van Lier niet meer in de catacomben terugkeren. "Ik was er ad interim en inmiddels is Anneke van Renssen terug." Wat de freelancer nu gaat doen? "Schrijven voor de catalogus van het Filmfestival Rotterdam. Dat doe ik al jaren."

Spannend evenwicht
Iedere Nederlandse stad zijn eigen filmfestival? Dat hoeft van Leo Hannewijk nu ook weer niet, maar in Breda is volgens hem ruimte voor een nieuw filmfestival. De directeur van het festival Film by the sea in Vlissingen is meteen ook maar directeur geworden van het International Filmfestival Breda. Beetje raar, een dubbel directeurschap? "Nee, want het zijn volstrekt verschillende festivals. Bovendien ben ik in Breda meer festivalbestuurder dan programmeur. Ik hou me bezig met zaken als het opzetten van de organisatie, het zoeken van sponsors en het regelen van huisvesting." Het filmfestival in Breda vloeit volgens Hannewijk voort uit de gemeentelijke cultuurnota. "Daarin ligt het accent op de beeldcultuur, wat logisch is, want Breda heeft veel op dat gebied. Zoals de kunstacademie Sint Joost, de game-opleiding, Breda Photo en het Graphic Design Festival." Het festival, dat het eerste jaar op tienduizend bezoekers gokt, mag een cent kosten, want de begroting voor het eerste jaar bedraagt bijna acht ton. De gemeente neemt zestig procent voor haar rekening. Volgens Hannewijk wordt het festival, dat van 25 t/m 29 maart volgend jaar wordt gehouden, geen conventioneel filmfestival, maar richt het zich ‘op de randen van de cinema’. "Het gaat om nieuwe ontwikkelingen en vernieuwingen in de beeldcultuur." Toch wil Hannewijk de woorden avantgarde-festival niet horen. "Er zal werk van jonge avantgardistische makers in het programma zitten, maar ook grotere speelfilms." Hij beaamt dat het vaag klinkt. "We zoeken nog naar een spannend evenwicht." Niet vaag klinkt de naam Anton Corbijn, die als gastprogrammeur optreedt. De regisseur van control vertoont zijn favoriete films en presenteert een expositie van zijn foto’s.

Geen gezeik, iedereen rijk
Hollywood is een grote ruif waaruit iedereen wil eten. Soms zijn de gevolgen wrang, zoals te zien is in Mercedes Stalenhoefs documentaire carmen meets borat. Daarin exploiteren de makers van Borat een groep Roemeense zigeuners, die vervolgens misleid worden door westerse advocaten die hen wijsmaken dat ze kans maken op een schadevergoeding van dertig miljoen euro. Ook burgemeester Huseyin Kalkan van de Oost-Turkse oliestad Batman (250 duizend inwoners) kreeg recent last van dollarjeuk. Dat de stripfiguur Batman al zeventig jaar bestaat, was hem blijkbaar ontgaan, maar gewekt door het enorme succes van Christopher Nolans Batmanfilm the dark knight liet de burgervader weten dat hij de filmmakers wilde aanklagen. Hun misdaad? Ze hadden hem geen toestemming om de naam Batman te gebruiken. "Er is maar één Batman in de wereld", meent de burgemeester, en hij doelt daarmee niet op de stripheld. Om zijn claim kracht bij te zetten, wees hij op de "emotionele stress" van zijn bevolking, die er zwaar lijdt dat iedereen altijd lacherig doet over de naam Batman. Het heeft al tot moorden en zelfmoorden geleid. Natuurlijk horen we nooit meer iets van deze aanklacht. Wel hopen we op een filmmaker die er een goede tragikomedie in ziet.

Prijzenslag
De afgelopen maand was een goede voor Nederlandse films in het buitenland. unfinished sky, de Australische remake van de poolse bruid, won vier Australische filmprijzen, waaronder beste actrice. Dat betekent een dubbelslag voor Monic Hendrickx (zie foto) want ze won met de poolse bruid ook al het Gouden Kalf voor beste actrice. Heddy Honigmanns documentaire el olvido won op het Documentaire en Animatie Festival in Leipzig drie prijzen, waaronder die van beste lange documentaire en de prijs van de internationale filmkritiek. Hanro Smitsmans skin werd op het Zwiterse festival Cinema tous Ecrans bekroond als beste film in de competitie van nieuwe talent. Ook Mijke de Jong had reden om blij te zijn, want het zusje van katia won op het festival Cine Europeo in Sevilla de Zilveren Giraldillo. Aan de prijs hangt 30 duizend euro, bestemd voor uitbreng van de film in Spanje. Een beetje Nederlands voelen ook de IJslandse prijzen voor de Nederlands-IJslandse speelfilm reykjavik-rotterdam van Oskar Jonasson. De film, waarin Victor Löw de Nederlandse eer hoog houdt, won prijzen voor regie, scenario, montage, geluid en muziek. Bob Entrop viel twee keer in de prijzen met de documentaire een stukje blauw in de lucht, over de zigeunervervolging in de Tweede Wereldoorlog. De film won de prijs voor beste film op het Roma-filmfestival in Skopje en kreeg in Wenen de Erasmus Euromedia Medaille voor zijn educatieve bijdrage aan de Europese cultuur.

Trots genoeg?
Als u dit leest, weet u misschien of Cinekid volgend jaar nog steeds het festival is, dat het dit jaar was. Klinkt cryptischer dan het is. Cinekid heeft een huisvestingsprobleem en om dat op te lossen is geld nodig. De voorgeschiedenis: jarenlang zat Cinekid in City en de Balie op het Leidseplein, maar toen City ging verbouwen, verhuisde het festival naar het Westergasfabriekterrein (zie foto). Dat pakte goed uit, dus iedereen tevreden. Klein probleem: de kosten van het Westergasfabriekterrein zijn een stuk hoger. De gemeente Amsterdam vulde de afgelopen twee jaar het gat (in totaal bijna drie ton). Voor de komende jaren is nog niets geregeld. Directeur Sannette Naeyé luidde de noodklok in de Amsterdamse gemeenteraad. Als u dit leest, is duidelijk of de gemeenteraad hem gehoord heeft. Zoniet, dan ziet het er somber uit voor Cinekid. Naeyé: "Alle opties zijn onderzocht, maar alleen het Westergasfabriekterrein voldoet." Wat er gebeurt als de gemeenteraad en de wethouder de 170 duizend euro voor volgende jaar niet vinden? "Daar wil ik niet aan denken. Ik heb er vertrouwen in dat Cinekid zoals eerder geholpen wordt, omdat wij anders de essentie van het festival niet overeind kunnen houden. Dan zijn we terug bij de begintijd van Cinekid. Ik denk dat Amsterdam te trots is op het festival om dat te laten gebeuren."

Echt geen truc
In september verdween het door de VPRO in samenwerking met de Volkskrant gemaakte filmprogramma Cinema.nl van de televisie. Het wekelijks tegen middernacht uitgezonden programma trok 65 duizend kijkers. Te weinig, vond netmanager Roek Lips, die de stekker eruit trok. Als pleister op de wonde mochten de makers tien afleveringen van een nieuw filmprogramma maken, dat bij succes zou worden voortgezet. Dat werd Cinemania. Het had een andere formule dan Cinema.nl, maar werd even laat uitgezonden. Sceptici voorspelden daarom dat ook dit programma het niet zou halen. Op het moment van schrijven moet de definitieve beslissing nog worden genomen, maar als u dit leest heeft de netmanager het programma waarschijnlijk de doodsteek gegeven. Dat is althans de verwachting van VPRO’s Frank Wiering. "Mijn gevoel zegt dat het verdwijnt, omdat de kijkcijfers te laag zijn." Hij erkent dat het late uitzendtijdstip een grote rol speelt, maar had toch betere kijkcijfers verwacht. "Ik vind de mengeling van actualiteit en filmpassie leuk." Verschuilt hij zich niet achter de netmanager? "Nee. Het is niet mijn beslissing." Het verdwijnen van Cinema betekent volgens Wiering dan ook niet dat de VPRO zich neerlegt bij het ontbreken van een filmprogramma op de televisie. "Ik vind dat de publieke omroep een filmprogramma moet hebben. Dat is een culturele verplichting." Hoe hij het denkt te bereiken? "Meestal heb ik wel een truc, maar deze keer weet ik het echt nog niet."