The Only Living Pickpocket in New York

In het prachtige The Only Living Pickpocket in New York speelt John Turturro de rol van zijn leven, als ouderwetse zakkenroller die weemoedig achterom kijkt in een modern New York.

“New York, I love you, but you’re bringing me down”, zingt LCD Soundsystem in de eerste minuten van The Only Living Pickpocket in New York. Het is een perfecte samenvatting van het gevoel dat deze prachtfilm oproept. Zelden heb ik zo graag willen wonen in een film, of in een wereld. Terwijl die film niet per se goed afloopt en die wereld niet bepaald aanlokkelijk is. Het lied in de openingsminuten is een waarschuwing: ook deze liefde is gedoemd.

Maar hoe kunnen we anders? Het begint al bij de casting van de zakken­roller waar het allemaal om draait. John Turturro, een van de beste acteurs van zijn generatie, altijd geniaal, maar zelden protagonist. Een cv vol iconische rollen, van Barton Fink (1991) en The Big Lebowski (1998) tot recent nog een prachtrol in hitserie Severance (2022-). Hij speelde meer dan genoeg vuillakken, maar Turturro heeft, zeker nu hij de zeventig aantikt, het prachtig melancholieke gezicht van een oude goedzak, maar dan wel één die een rugzak vol verkeerde keuzes meetorst.

Een klassieke held kunnen we zakkenroller Harry Lehman niet noemen. Hij is het wel, maar hij is óók een boef. Een boef uit een oud, al lang vergeeld boekje. Een boef zoals ze die niet meer maken: zakkenrollers zijn stilaan vervangen door cybercriminelen. Niemand heeft nog cash op zak, en een cryptoportefeuille jat je niet makkelijk uit iemands achterzak.

De wereld van nu is steeds minder een plek voor boeven als Harry. Natuurlijk, hij heeft nog steeds zijn eigen mini-universum met handige adresjes. De winkel van boezemvriend Ben is een veilige haven, waar altijd wel iets van de buit verkocht kan worden. Er is een nieuwe generatie zakkenrollers, zoals de jongere Eve, die hij beschouwt als familie. Zelfs rechercheur Allan is uiteindelijk een vriend, daar die best wat onderwereldroddels kan gebruiken.

Maar de tijd, die is genadeloos, zelfs voor iemand die elk groezelig hoekje van de stad heeft gezien. En dus snap je zijn impuls zó goed, als hij inbreekt in de auto van een arrogante blaag om diens tas leeg te roven. Hij zoekt naar cash, hij vindt een usb-stick. Vanaf daar begint het gedonder, want met zo’n simpel stickie kun je zomaar ineens miljoenen in handen hebben.

The Only Living Pickpocket in New York is in zekere zin een rouwproces van een man die weemoedig terugblikt op al zijn (verkeerde) levenskeuzes en nog één keer het goede wil doen. Zijn comateuze vrouw Rosie beschermen bijvoorbeeld, of alsnog in het reine komen met de dochter van wie hij vervreemd raakte (een prachtige bijrol van Tatiana Maslany), omdat zij al jaren geleden tabak had van haar vaders levenswandel en continue afwezigheid.

Dit alles tegen de achtergrond van een beeldschoon New York, dat modern is maar ook vervlogen aandoet. Het ene moment doet de stad haast dorps aan, alsof hij door Wim Sonneveld bezongen wordt. Een New York met duidelijke regels, afspraken en adresjes, waarin je slechts enkelen hoeft te kennen om het allemaal te weten. Maar in de schitterende cinematografie van Sam Levy krijgt New York soms ook iets van een onbekende entiteit, vastzittend tussen het warme oude en het kille nieuwe.

Turturro draagt de melancholie majestueus op zijn schouders. “Ik heb tegenwoordig veel meer ervaring,” zei hij onlangs in een interview met de Los Angeles Times, “als echtgenoot, als vader, als zoon. Veel verlies, geweldige tijden, maar ook heel donkere tijden. Je beseft niet dat je je hele leven met je meedraagt.” Het is die levens­ervaring die van Turturro een (nog) betere acteur heeft gemaakt. Hij dráágt dat leven, en verhindert daarmee dat de film vervalt in ‘vroeger was alles beter’-nostalgie. Als in een lied van Paul de Munnik: “Ik droomde van die nachten, eenzaam slenterend op straat. De droeve glimlach van een filmster, met m’n ziel wist ik geen raad.”

Zelden was een droeve glimlach mooier dan die van Turturro in The Only Living Pickpocket in New York. Zelfs zijn ziel krijgt hier een passende bestemming, vredig als hij na die 88 minuten is geworden.