Shaw Brothers – The Essential Collection

De legendarische Shaw broeders uit Hongkong maakten in hun lange carrières een kleine duizend films. Tien daarvan zijn nu gerestaureerd op dvd uitgebracht in een sensationele serie.

“De grootste cine-archeologische opgraving aller tijden”, zo omschreef Film Comment de monsteroperatie waarop multimediabedrijf Celestial Pictures zich in 2002 stortte: het restaureren van bijna de complete Shaw Brothers-catalogus. 760 van de kleine duizend films (!) die de broeders vanaf de jaren vijftig afleverden worden compleet hersteld. Wat voorheen slechts mondjesmaat bekend was van vooral vuistdikke en vergeelde videobanden ziet er nu oogverblindend uit. Alsof ze gisteren zijn geproduceerd, zo verbluffend fonkelen de zwaarden, vuisten en ontblote monnikslichamen je tegemoet.

Distributeur Dutch FilmWorks selecteerde tien titels uit het monsterproject, en legde de nadruk op martial arts-films. Logisch: de Shaws staan synoniem voor kung-fu en wuxia (zwaardvecht-films). Minder bekend zijn hun talloze en in Azië zeer geliefde melodrama’s, musicals, komedies en erotische films.

Op de fundamenten van een paar bioscoopzaaltjes bouwden Run-Run, Runje en Runme Shaw een ongekende filmmoloch, die op zijn hoogtepunt in de jaren zeventig 25 tot 40 films per jaar produceerde. Hun eigen filmstudio bevatte niet alleen vijfduizend jaar nagebouwde Chinese geschiedenis maar ook slaapzalen voor het personeel, dat op het terrein moest wonen.

Champagne
Nu zijn een paar hoogtepunten uit dat reusachtige erfgoed dus te zien zoals ze er dertig, veertig jaar geleden uitzagen. De bekendste van de films is de klassieker Come Drink with Me (1966) van King Hu, de grootste regisseur van wuxia-films (A Touch of Zen, 1971; Dragon Gate Inn, 1967).

Zijn gracieuze zwaardvechtfilms bruisen als champagne en schakelen moeiteloos tussen intieme vriendschap- en liefdesscènes en vorstelijk groot gechoreografeerde vechtpartijen. Hu’s helden – vaak vrouwen, zoals Cheng Pei Pei in Come Drink with Me – bewegen lichtvoetig als balletdansers, maar zijn dodelijk en gedreven als terminators: een enkele handbeweging schakelt met het grootste gemak vier tegenstanders uit, en bloedig ook. En dat alles verpakt in King Hu’s betoverende camerawerk, dat grif gebruik maakt van de overweldigende kleuren van het Chinese landschap, van bamboegroen tot woestijngeel, en van overdadige studiobelichting.

Shaws kung fu-films, die het merendeel van deze serie beslaan, zijn van een heel ander karakter: aardser, minder sprookjesachtig. Geen nachtelijke confrontaties in de maneschijn, maar eerlijke man-tot-man gevechten, open en bloot in het harde Chinese daglicht. Ritmisch en razendsnel tikken, meppen en beuken vuist op vuist en voet op voet en scheen op scheen. In tijgerstijl, dat boomstammen doet versplinteren, of in kraanvogelstijl, waarbij drie samengebalde vingers genoeg zijn om een tegenstander voorgoed het zwijgen op de leggen. Kung fu, dat is niet alleen slaan en schoppen, maar stoten, springen, vliegen, smijten, draaien, duiken: dansen.

De twee beste kung fu-films uit de serie spelen zich af in de roemrijke Shaolin-tempel: The 36th Chamber of Shaolin (1978) van Chai Liang en Shaolin Temple (1976) van Chang Cheh. Twee sensationele, opwindende hoogtepunten van de martial arts-film van twee grootmeesters die het genre hebben gedefinieerd.

In beide films staat de training centraal. In Shaolin Temple moeten de nieuwe leerlingen tot hun verbijstering beginnen met stom en saai werk in de keuken. Maar het jarenlang roeren van de rijstepap leidt mooi wel tot onbedwingbaar sterke armen en grote behendigheid met de levensgevaarlijk zwiepende shaolin-stok. In The 36th Chamber wordt voor het eerst een niet-monnik getraind. Deze San Te wordt vertolkt door Gordon Liu, die recent nog te zien was als Uma Thurmans leermeester in Kill Bill, te herkennen aan die nog altijd vurig priemende ogen.
Dertig jaar later brandt het vuur nog even hoog.

Deze prachtige, zacht geprijsde serie maakt het werk van de Shaw-broers toegankelijk voor een nieuw publiek. Zodat de filmkijker die dacht dat zwaardvechtfilms begonnen bij Crouching Tiger, Hidden Dragon en Hero niet alleen met eigen ogen kan ontdekken waar de mosterd is uitgevonden, maar ook hoe verrukkelijk deze nog smaakt.

De tien dvd’s tellende reeks Shaw Brothers – The Essential Collection is vanaf 7 maart 2006 te koop (Dutch FilmWorks), en bestata uit de films The Mighty Peking Man, Oily Maniac, The 36th Chamber of Shaolin, The Boxer from Shantung, Come Drink with Me, The Magnificent Trio, The Shadow Boxer, Shaolin Handlock, Shaolin Temple en The Water Margin.