Chevalier

Mannelijkheid langs de meetlat

  • Datum 11-12-2017
  • Auteur
  • Gerelateerde Films Chevalier
  • Regie
    Athina Rachel Tsangari
    Te zien vanaf
    01-01-2015
    Land
    Griekenland
  • Deel dit artikel

Een groep machomannen op een luxejacht, dat kan niet goed gaan. En dat gaat het ook niet in Athina Rachel Tsangari’s subversieve en hilarische Chevalier, tot 17 december te zien op artekinofestival.com.

Net als Ruben Östlund kijkt de Griekse scenarist en regisseur Athina Rachel Tsangari (Attenberg) heel scherp naar groepsgedrag. Waar Östlund ons de herkenbare sociale ongemakken fijntjes inwrijft, toont Tsangari de uitwassen ad absurdum. Ze zet een paar mannen op een luxejacht, en heeft zo het ideale studieobject om haar vergrootglas op te richten. Uitgangspunt van haar subversieve en hilarische film is dat de man zich in een crisis bevindt. Dat komt omdat masculiniteit een construct is waar veel mannen onder gebukt gaan, en net als vrouwen moeten ze zich van dat ingeprente standaardbeeld ontdoen. Maar dat doen deze mannen niet. Ze drijven hun vermeende competitieve aard tot in het uiterste door.
Kun je mannelijkheid meten? Deze mannen denken van wel. Ze verzinnen de meest bizarre spelletjes om te bepalen wie het ‘Beste in Alles’ is. De prijs is een ring. Ze winnen en verliezen punten doordat iedereen de ander beoordeelt. De kunst is om er in gesprekjes op slinkse wijze achter te komen wat de ander verkeerd heeft gedaan om hem in puntenaantal te laten dalen. Ze krabbelen constant in notitieboekjes en beoordelen elkaar op steeds belachelijkere criteria.
In deze paranoïde microkosmos is de ster van de show Efthymis Papadimitriou, die een soort John C. Reilly-achtige rol speelt. Hij is overdreven emotioneel en wanhopig op zoek naar goedkeuring. De scène waarin hij een serenade zingt voor de mannen (Minnie Ripertons Loving You) is hartverscheurend.
Het bizarre spel dat in Chevalier wordt gespeeld is op zichzelf al provocerend en zenuwslopend, maar Tsangari lijkt er zelfs nog een grotere maatschappijkritiek in te hebben gestopt. Want is dat jacht misschien Griekenland zelf, een schip op drift met eigen regels, omringd door een kolkende zee en met als enige vasteland een verlaten vakantieoord? Waar vrienden rivalen worden? In zo’n vijandige omgeving zonder houvast heb je wel de vaste regels nodig, hoe krankzinnig die ook zijn (zie ook The Lobster). Zo laat Tsangari ons niet alleen naar machomannen kijken, maar probeert ze ook hun gedrag te doorgronden. En dat alleen al is verfrissend en hoognodig.

Mariska Graveland