Volg de Filmkrantroute

De Filmkrant koos twee routes waarlangs u het Noordelijk Film Festival in Leeuwarden kunt ontdekken. Van IJslands bejaardenleed via Indiase woestijnperikelen en Griekse xenofoben naar de gekte van Tsjernobyl.

Volcano
"En, wat nu?", vraagt een collega aan de 67-jarige Hannes bij zijn afscheidsfeestje als schoolleider. "Tja," zegt Hannes, "nu word ik ouder en dan ga ik dood." Door die ene zin weten we meteen hoe Hannes tegenover zijn pensioen staat, zoals regisseur/scenarist Rúnar Rúnarsson in zijn eerste speelfilm Volcano steeds heel economisch te werk gaat: er zit geen scène, zelfs geen woord teveel in. Thuis wordt Hannes opgewacht door zijn vrouw Anna, tegen wie hij even streng is als tegen de opstandige tieners op z’n school. Als kijker maak je je op voor een pensioneringsdrama, gericht op hoe deze twee mensen opnieuw leren samenleven.
Maar dan krijgt Anna een hevige beroerte en is het Hannes die de verzorgende rol op zich neemt. Rúnarsson houdt het daarbij, zowel stilistisch als emotioneel, maar weet op precies de juiste momenten precies de juiste toon te raken. Als Anna net in het ziekenhuis is opgenomen, wacht Hannes op zijn zoon en dochter. Wanneer die arriveren, lopen ze vrijwel zonder een woord langs hem om meters van hem vandaan op een ander bankje te gaan zitten. Rúnarsson toont het van een afstand, recht van voren gefilmd, en benadrukt zo de afstand tussen de vader en de kinderen van wie hij vervreemd is — een afstand die overbrugd zal moeten worden.

Road, Movie
Voor elk van de drie mannen in de familie betekent de truck die de plot van Road, Movie op gang brengt iets anders. Voor de vader is het een manier om zijn haarsmeersel aan de man te brengen, "heart to heart and door to door". Voor de oom, de eigenaar van het bakbeest uit 1942, is het een nostalgische herinnering aan de afgelopen zestig jaar en een bron van inkomsten door het kreng als oud ijzer te verkopen. Maar voor zoon Vishnu die de truck door de woestijn naar de opkoper mag rijden en geacht wordt onderweg de haar-smeerseltjes te verkopen, is het vooral een uitweg uit het leven dat door z’n vader voor hem is uitgestippeld.
Zo gaat Vishnu op pad, onderweg een bont gezelschap aan medereizigers verzamelend die allemaal net als hij dromen van een beter leven: een jonge weduwe, een jonge theeschenker die uit zijn ingeslapen dorp weg wil en een zwerver die naar een raadselachtige kermis zoekt. Road, Movie geeft niet alleen een magisch-realistisch beeld van het leven in de Indiase woestijn, maar bevestigt ook de magie van film.

Plato’s Academy
Pas op wat je wenst, zeggen de Amerikanen, want misschien krijg je het wel. Als Stavros bij een bezoek aan de arts van zijn aftakelende oude moeder terloops laat vallen dat hij al jaren slecht slaapt, vraagt de arts hem of er iets mis is in zijn leven. Waarop Stavros zich afvraagt of de dokter zijn leven kan verruilen voor dat van iemand anders. En dat is vervolgens wat er min of meer gebeurt. Niet doordat alle problemen ineens zijn verdwenen, maar doordat hij er een probleem bij krijgt.
Wanneer plotseling een onbekende broer uit Albanië opduikt en zijn moeder vloeiend Albanees blijkt te spreken, moet Stavros zich met die nieuwe werkelijkheid zien te verzoenen. Maar als hij geen Griek is, wat is hij dan nog wel? Plato’s Academy is een multicultikomedie op zijn Grieks, zonder de excentriciteit van recente Griekse successen als Dogtooth en Attenberg maar met een droogkomisch en bij vlagen mild-absurdistisch oog voor de levens van de kleine man.

Above Us Only Sky
Films over werkloze mannen die elke ochtend braaf hun vrouw gedag kussen en de deur uit gaan naar hun verzonnen baan zijn de afgelopen jaren een subgenre op zich geworden, van L’emploi du temps via Giorni e nuvole tot Tokyo Sonata. Heel even lijkt Above Us Only Sky de keerzijde van die films te tonen door zich te richten op de vrouw die erachter komt. Maar dan zet de film de volgende dramatische stap: Martha (Sandra Hüller) wordt er niet alleen mee geconfronteerd dat haar man Paul zijn volledige promotieonderzoek bedacht heeft, maar komt daar pas achter nadat hij zelfmoord pleegt.
Regisseur/scenarist Jan Schomburg kijkt vervolgens hoe Martha langzaam ontspoort. Uiterlijk houdt ze alles keurig onder controle. Maar achter die prachtig gespeelde façade schemert een immens onbegrip en verdriet door.

Innocent Saturday
Zo gauw de openingstitels melden dat de film zich afspeelt in april 1986 in een dorpje vlakbij Tsjernobyl, weet je dat de titel van Aleksandr Mindadze’s tweede speelfilm Innocent Saturday een flinke klont Russische ironie bevat. Opklimmend partijlid Valerij (Anton Shagin) is bij de nucleaire reactor wanneer die in brand staat en hoort de hoge bonzen per ongeluk uitleggen hoe ernstig de situatie is — iets dat de rest van zijn dorp niet te horen krijgt. Hij sprint naar het huis om z’n vriendin Vera op te halen en richt in een manische poging met haar het dorp te ontvluchten flinke schade aan. Als Vera’s hiel breekt, ontspoort het plan. Eerst maar eens nieuwe schoenen kopen en dan naar een bruiloft waar de twee vechtend in een kleedkamer belanden. Zo schommelen de personages in Mindadze’s hectische, energieke film continu heen en weer: tussen de drang om te vluchten en stilstand; tussen angst, vreugde en agressie. En steeds weer is er de gloed van die brandende reactor op de achtergrond.

Joost Broeren

Het Noordelijk Film Festival vindt plaats van 9 t/m 13 november in Leeuwarden.
Kijk voor meer informatie op noordelijkfilmfestival.nl