Focus: Cinema on Rails

Waar zouden we zijn zonder de trein?

Brief Encounter

Filmhuis Lumen houdt van reizen per trein. Onder de titel Cinema on Rails vertoont het van 23 juni t/m 24 juli 2024 vijf films waarin treinen en stations een grote rol spelen.

Dat de cinema en treinen iets met elkaar hebben, maakte filmrecensent Pauline Kleijer vorig jaar nog eens duidelijk met haar boek Cinema Express – Over treinfilms en filmtreinen. Daarin laat ze zien dat treinen en de cinema onlosmakelijk verbonden zijn.

Zo bezien was het niet toevallig dat de filmgeschiedenis begon met het lumièrefilmpje L’arrivée d’un train en gare de La Ciotat, dat de aankomst van een trein op het station in La Ciotat laat zien. Het was het eerste filmpje dat het publiek in 1895 te zien kreeg.

Er zouden nog vele treinstations en treinen in films volgen. In de woorden van Kleijer: “Opvallend veel films beginnen met beelden van een rijdende trein of van het spoor, als om aan te geven dat de filmkijker aan een reis begint. Het is een fijn begin, dat laat zien dat alles nog open ligt. De film kan goed of slecht zijn, saai of spannend – de enige zekerheid is dat we worden meegenomen.”

Wie met de trein wil worden meegenomen kan de komende maand terecht bij Cinema on Rails in Filmhuis Lumen in Delft. Te zien zijn vijf ‘treinfilms’, die ieder een aspect van het reizen per trein laten zien.

De reeks start met Snowpiercer (Bong Joon-ho, 2013). Daarin reizen de enige overlevenden van een klimaatexperiment dat de wereld in een ijstijd heeft gestort, per trein naar niets en nergens. Zij moeten in de trein blijven en hopen op verbetering van het klimaat. De trein is een microkosmos van de klassenmaatschappij: achterin zitten de have-nots, in het midden de middenklasse en voorin de elite, die zich baadt in weelde. Het leidt tot spanningen die uitmonden in een opstand.

Van een totaal andere orde is de klassieker Brief Encounter (David Lean, 1945). In het geweldig subtiel geacteerde drama vallen een vrouw en een man na een toevallige ontmoeting op een stationnetje voor elkaar. Omdat beiden getrouwd zijn, staan zij voor een pijnlijk dilemma: toegeven aan hun gevoelens of trouw blijven aan hun huwelijksbelofte? De film inspireerde decennia later Wong Kar-wai tot het even subtiele en aangrijpende In the Mood for Love.

Een intiem drama is ook Hytti nro. 6 (Juho Kuosmanen, 2021). In de in de nadagen van de Sovjet-Unie spelende film ontmoet een Finse studente op reis naar een archeologische opgraving in Moermansk in de trein een Russische mijnwerker. Hij is een rauwdouwer, maar op de dagenlange reis groeien de twee langzaam naar elkaar toe. Ze blijken meer gemeen te hebben dan ze dachten.

Als vierde film staat Strangers on a Train (Alfred Hitchcock, 1951) op het programma. In de klassieker wordt een beroemde tennisser in een trein benaderd door een gladjakker die weet dat de tennisser een slecht huwelijk heeft. De griezel stelt voor dat hij de vrouw van de tenisser zal vermoorden, maar dan moet die als tegenprestatie de vader van de ander vermoorden. Wat je zegt een win-win situatie. Maar het pakt anders uit in de verfilming van de roman van Patricia Hightsmith.

Als vijfde en laatste films is Wes Andersons The Darjeeling Limited (2007) te zien. In de komedie maken drie broers een lange treinreis door India. Het doel is het verbeteren van de onderlinge band, maar zo simpel gaat dat niet. Wie het werk van Anderson kent, weet dat familieperikelen hardnekkig zijn en een bron van conflicten en misverstanden.


Cinema on Rails | 23 juni t/m 24 juli 2024 | Filmhuis Lumen, Delft