Sovereign Son

Een vader die niet gevonden wil worden, en eenzaam overlijdt in een tent in het bos. Wat doet dat met de zoon?

Ruim een half jaar nadat hij was overleden werd het lichaam van Stanley Powton gevonden in een tent in een bos bij Amsterdam. De Stichting Eenzame Uitvaart verzorgde zijn afscheid en wist op het laatste nippertje nog zijn zoon Marcus op te sporen. Filmmaker Cindy Jansen was geraakt door zulke eenzame levenseindes. Op de website van Eenzame Uitvaart krijgen ze naast vermelding van hun naam en korte biografie, ook een nummer toegewezen. Stanley was 268.

Via deze weg kwam Jansen in contact met Marcus. Dat was het begin van de documentaire Sovereign Son, over een vader, een vader en een zoon, en over de zoon. Jansen maakte eerder onder meer het veelgeprezen Prince of Muck, over een bejaarde boer op een Schots eilandje. Verwante thema’s worden nu in Sovereign Son breder getrokken, richting afhankelijkheid, autonomie en zelfbeeld.

Marcus was al veel langer op zoek naar zijn vader. Met een open blik, waarmee hij de kijker soms rechtstreeks aan lijkt te spreken, noemt hij het tragisch dat de plek waar Stanley zich had teruggetrokken uit de samenleving heel dichtbij was. Een half uurtje rijden. Jansen filmt Marcus niet alleen als iemand die wil weten wie zijn vader was en nieuw ontdekte familieleden in Duitsland en Engeland bezoekt, maar laat hem ook zien als iemand die zichzelf zoekt. Aanvankelijk is hij gelukkig met dingen die hij van zijn vader terugvindt en met gelijkenissen die hij ontdekt, maar gaandeweg ontstaan onrust en soms heftiger gevoelens. Zijn onvrede richt zich onder meer op wat de samenleving opdringt, en wordt steeds sterker.

In veel opzichten is Sovereign Son het tegendeel van zogeheten observerende documentaires. Je ziet en hoort soms hoe Jansen met Marcus bespreekt hoe ze bepaalde opnamen zullen maken. Het hele proces, inclusief de verhouding tussen maker en onderwerp, komt op een eerlijke manier dichtbij.

Dat Jansen ook een achtergrond in de beeldende kunst heeft, zie je terug in de zorgvuldige beeldkeuze en de manier waarop ander materiaal, waaronder radio-opnamen, krantencitaten en homevideo’s, is verwerkt. Heel treffend is daarnaast de wijze waarop de fantasie van Marcus een paar maal tot leven komt door middel van AI – Jansens prompts verschijnen in beeld.

Af en toe krijgt de verbeelding van de kijker een verdere stimulans met poëtische visuele accenten en de interieurs van de woningen van andere eenzaam gestorvenen. Begeleid door de bij hun uitvaart gesproken dichtregels zijn dat bijna meditatieve momenten. Dat, en ook de openhartigheid van Marcus, maakt op een kalme manier veel indruk.

Uiteindelijk richt Jansens onbevangen benadering zich vooral op Marcus zelf, en hoe die zijn plaats in de wereld probeert te vinden. Zijn wantrouwen tegenover de instituties neemt toe en als het rolmodel van een vader die hij nooit kende niet genoeg is, zoekt hij andere wegen. Het leidt tot een impulsief scheiden van zijn vriendin Linda en de verleiding van de manosfeer met de extreme ideeën van David Goggins over mannelijkheid. Dat botst met de opvattingen van Jansen, en het is tekenend voor de film dat dit verschil op een open manier aan de orde kan komen. En het staat kwetsbaarheid en een ontroerend verzoek van Marcus aan Jansen niet in de weg.