Juste une illusion

Luchtige komedie, hommage aan de jaren tachtig en ook nog maatschappelijk relevant? Het lijkt soms wat te hoog gegrepen.

Zo’n vijftien jaar geleden scoorde het duo Olivier Nakache en Eric Toledano een superhit met Intouchables (2011), over de onverwachte vriendschap tussen een rijke dwarslaesiepatiënt en zijn Senegalese verzorger uit de Parijse banlieues. Dat succes hebben ze daarna niet meer geëvenaard, maar hun formule van warmbloedige komedie met maatschappelijke relevantie en een optimistische blik hielden ze vast.

Je ziet het al in de eerste scène van hun nieuwste film, opnieuw naar een eigen script. Juste une illusion begint met een heerlijk hardhandige ruzie tussen Vincent, een aandoenlijke twaalfjarige, en zijn met iedereen overhoop liggende oudere broer Arnaud. Een stoeipartij die je dankzij de stevige muziek bijna swingend kan noemen. Gevolgd door de absurde situatie waarin hun moeder, koffie inschenkend bij een vergadering van gewichtige heren, door de telefoon Vincents noodkreten hoort. “Zo, die zit”, hoor je het regieduo bijna zeggen.

De film heeft deze keer een persoonlijk tintje, want het idee begon met jeugdherinneringen en anekdotes die ze elkaar vertelden. Misschien werden ze zelfs wat al te enthousiast. Onder al die invallen, soms raak, soms wat flauw, dreigen belangrijkere ontwikkelingen ondergesneeuwd te raken.

Terwijl Vincent op het punt staat zijn kindertijd achter zich te laten en de verwarring van de wereld te ontdekken, liggen zijn ouders met elkaar overhoop. De vaak gepikeerd kijkende vader is ontslagen, maar wil dat geheimhouden, terwijl moeder met het volgen van een IT-opleiding de traditionele secretaresserol hoopt te ontstijgen. En hoe komt broer Arnaud aan al dat verstopte geld? Dan is er nog een zoekgeraakte pornovideo, een irritante conciërge en een gemeen grapje rond de beroemde foto van Kohl en Mitterand hand in hand. Laat het maar aan Nakache en Toledano om daar fijn chaotische verwikkelingen van te maken, rijk verpakt in een hommage aan de jaren tachtig met muziek, filmtitels en posters.

En relevant? Er zijn een treinstaking, de actiegroep SOS Racisme en een hint naar Algerije. Tussen dat alles moet Vincent zich voorbereiden op zijn aanstaande bar mitswa. Eigenlijk heel aardig hoe zo’n joods element bijna terloops is ingevoegd. Waar Vincent nog een onverwachte kwinkslag aan toevoegt.

Maar hoe sympathiek ook, met al die invallen is er voor de uitwerking van verhaal en personages niet al te veel ruimte over. Zo blijven Vincents coming-of-age en zijn verlegen verliefdheid wat voorspelbaar. De feelgood-elementen voelen, vooral tegen het eind, te veel als een verplicht nummer. Wat overblijft is een lichtvoetig tijdsbeeld, gemaakt met sympathie voor de personages, maar het regieduo had best nog wat meer kunnen doorpakken.