Mees Peijnenburg over A Family

In het gevoelige scheidingsdrama A Family kiest Mees Peijnenburg ervoor een scheiding niet uit het perspectief van de ouders, maar vanuit dat van hun twee kinderen te laten zien. “De kinderen moeten uiteindelijk volwassen beslissingen nemen.”

Elf minuten te laat arriveert een pas gescheiden moeder met haar twee kinderen bij de flat van hun vader. Direct beginnen de twee volwassenen op straat te bekvechten over gemaakte afspraken en wie welke rechten heeft.

De twee kinderen om wie het eigenlijk zou moeten gaan worden even over het hoofd gezien. Ze lopen met hun tassen en hun ziel onder hun arm naar boven. De moeder, gespeeld door Carice van Houten, slingert haar ex-geliefde (Pieter Embrechts) nog na: “Als je zo graag bij je kinderen wilt zijn, ga dan naar binnen, lul!”

Het is voor zowel kinderen uit gebroken gezinnen, maar ook voor ouders die zelf in scheiding liggen of gelegen hebben, slechts een van de vele pijnlijk herkenbare situatieschetsen in het scheidingsdrama A Family.

Mees Peijnenburg (Paradise Drifters, 2020) liep al enige tijd rond met het idee een film te maken over een familie die uit elkaar valt. Samen met scenarist Bastiaan Kroeger (Pink Moon, 2022) en producent Iris Otten (Paradise Drifters) werkte hij zijn plan uit. “Wat begon als iets persoonlijks, groeide organisch uit tot een verhaal van ons allemaal. Telkens als we erover spraken of de film ergens presenteerden, kwam er weer een ander persoonlijk verhaal naar boven. Er zit veel herkenbaarheid in die eenzaamheid en in die zoektocht van de liefde die ooit was.”

Ouders
Peijnenburg zag voorbeelden genoeg van echtscheidingsdrama’s die een gevoelige snaar wisten te raken, zoals Kramer vs. Kramer (Robert Benton, 1979), Marriage Story (Noah Baumbach, 2019) of A Separation (Asghar Farhadi, 2011). “Maar die zijn allemaal geschreven vanuit het perspectief van de ouders. We wilden ruimte maken voor de pijn en het verdriet waar kinderen doorheen gaan. Zij moeten in zo’n situatie opeens heel volwassen beslissingen nemen, terwijl de ouders zich ondertussen vrij kinderlijk gedragen in hun wanhoop en verdriet.”

Dat zijn gevoelens die Peijnenburg overigens begrijpt: “Het soms manipulatieve gedrag van de ouders is geen kwaadwillendheid, maar komt vanuit wanhoop, pijn en complexe angst. Het komt voort uit verdriet over iets wat ooit heel mooi was.”

Het eerste deel van A Family volgt de gesloten tiener Nina (Celeste Holsheimer) in haar dagelijks leven vlak na de scheiding. In het tweede hoofdstuk ligt het perspectief bij haar jongere broertje Eli (Finn Vogels). Twee belevingswerelden van waaruit we de verschillende huizen zien, een tiener- en kinderbestaan volgen en ook andere familieleden zijdelings ontmoeten. Peijnenburg: “Elk hoofdstuk kleurt het andere kind, de vader en moeder anders in. Op deze manier zie je per hoofdstuk waar de kinderen doorheen gaan, als spiegels tegenover elkaar.”

Kinderen
De casting van de kinderen was “de hartslag” van de film voor Peijnenburg. “Het is een van de allerbelangrijkste aspecten van het filmtraject voor mij. Waar ik naar zoek tijdens een casting? Niet naar een goed gespeelde scène, maar naar een emotionele aanraking. Bij Finn voelde ik gelijk een verhaal. Hij wil, hij kan en durft bij bepaalde gevoelens te komen – helemaal vanuit zichzelf. Daar hoef ik als regisseur alleen maar ruimte voor te geven. Met Celeste hetzelfde, zij heeft precies dat vuur en gevaar in zich waar ik naar zocht. Tienermeisjes die zich in films schreeuwend, woedend en krabbend manifesteren, hebben we vaker gezien. Ik probeerde die vulkaan, die daar vanzelfsprekend in zit, bewust binnen te houden – wetend dat die ooit gaat ontploffen. Zo’n tienermeisje is interessant als personage. Ze wil zelfstandig en volwassen zijn, maar tegelijkertijd is ze ergens ook nog steeds kind. Dus die zit op een heel mooi raakvlak van verschillende fases en emoties.”

De camera van DoP Jasper Wolf (Paradise Drifters; Babygirl, 2024) filmt regelmatig dicht op de huid. “We maken in de voorbereiding een duidelijke shotlist, maar in het moment staan we altijd open voor wat zich aandient. Jasper is fenomenaal.”

Omdat de kijker de situatie meebeleeft vanuit het perspectief van Nina of Eli, is de camera steeds dicht bij hun oren, nek, handen. “Als makers zoeken we naar een bepaalde sensitiviteit, vaak zit ik naast Jasper op de set en beweeg dan met hem mee. We transformeren met het gevoel op dat moment. We sturen vanzelfsprekend bij, maar zijn niet iemand in een vorm aan het duwen.”

“Omdat ik heel kleursensitief ben hebben we het op voorhand over de fotografie en de kleuren. Ik bekeek veel films van Lucrecia Martel, Andrea Arnold en Chantal Akerman en haalde inspiratie uit het ‘dagelijkse’ en een gevoel van isolatie in hun films, al is er een andere esthetiek. In een autoscène uit een film van Martel zag ik bijvoorbeeld heel mooi het gevoel van eenzaamheid weergegeven.”

Dat vertaalt zich in een van de pijnlijkste scènes in het hoofdstuk over Eli. Nadat zijn ouders een conflict hebben over hem, duikt Eli achterin de auto van zijn moeder. Hij maakt zichzelf zo onzichtbaar mogelijk. Dan beweert zijn moeder van achter het stuur dat ‘hij ook een verantwoordelijkheid’ heeft in de situatie. Oneerlijk, want Eli is eerder een machteloze speelbal tussen deze volwassenen. En méér conflict wil Eli al helemaal niet.

Het leven van deze ouders en hun kinderen speelt zich deels af bij de vader, in hun oude, gezellige appartement waar ze ooit met z’n viertjes woonden. Een ander deel van hun tijd brengen ze door in een lege, kille flat waar ze met hun moeder naar zijn uitgeweken.

De keuze voor die locaties was een belangrijk aspect van de productie, vertelt Peijnenburg: “Die huizensituatie is een onderdeel van de scheiding van deze ouders. Ze ruziën over wie er in het huis mag blijven waar ze altijd gewoond hebben. Wie heeft daar recht op? Het oude huis zit vol geschiedenis. Dat is de basis van het verhaal. Het is kleurrijk, er is geleefd, er is letterlijk op de muren gekrast. De nieuwe plek heeft minder identiteit, want die heeft die liefde van de bewoners nog niet mogen ontvangen. Dat zie je ook aan de kleuren, texturen, meubels – alles wordt in dat licht afstandelijker. Verdrietiger ook. Niet alleen in de kinderen en de ouders, ook in die plekken zit pijn en vormen zich littekens.”

De locaties die Peijnenburg selecteerde, lagen bewust in andere wijken, zodat er transport nodig was tussen de plekken en er dus een letterlijke afstand was. “Het voelt als weggerukt worden uit een vertrouwd bestaan, terwijl het nieuwe nog geen echte basis heeft. Het ene huis staat middenin het leven, in de reuring en in het stedelijke, die andere flat in een buitenwijk vormt daarop in alles een contrast.”

Scheiden
Dat A Family bij publiek met scheidingservaring vol in de roos schiet, noemt Peijnenburg het “grootste compliment”. Dat gezegd hebbende, voert hij beslist geen betoog tegen scheiden an sich. “Ik ben heel erg voor scheiden. Blijf vooral niet bij elkaar in een liefdeloze relatie. Daarom gaat het in de film bewust niet over wát is er gebeurd, of waarom, maar over hóe mensen uit elkaar gaan. Probeer dat zo goed mogelijk te doen.”

A Family draait vanaf 2 april 2026 in de bioscoop.