La Grande Arche

De onwrikbare artistieke overtuiging van een geniale architect botst met de rauwe realiteit.

Deze reconstructie van de creatie van een prestigeproject van de Franse president François Mitterrand is beslist niet de eerste film met een architect in de hoofdrol. Denk aan The Brutalist (2024) of Architecton (2024), om twee heel verschillende voorbeelden te noemen.

Stéphane Demoustier, regisseur en scenarist van La Grande Arche, stelt dat architectuur en cinema veel gemeen hebben. Eerst is er de unieke verbeelding van de kunstenaar, maar dan komt de realisering: een min of meer industrieel proces. En in dit geval ook politiek.

Die spanning is hier het onderwerp, en de grote onbekende uit de originele titel, L’inconnu de la Grande Arche, is de Deense architect Otto von Spreckelsen. Wanneer in de openingsscène wordt onthuld dat hij de winnaar is van een door president Mitterrand uitgeschreven architectuurwedstrijd zien we iedereen verbaasd rondkijken: wie?! Ook het model van het kubusvormige gebouw, dat een waardige metgezel moet worden van het Louvre en de Arc de Triomphe, wekt verwondering. Heel vermakelijk, die verwarring in deze zeer zelfingenomen kringen.

Demoustier filmde het (naar een boek van Laurence Cossé) als een deels gefictionaliseerde reconstructie. Op het oog een betrekkelijk conventionele dramatisering, maar wel met een sterk gevoel van realisme. En niet alleen door beelden van een modderige bouwplaats en bijna terloops ingezette visual effects rond de meer dan honderd meter hoge zuilen van de Kubus, pardon, Arche, in aanbouw.

De steunpilaar van de film is de Deense acteur Claes Bang als Von Spreckelsen, die hier steeds meer verloren raakt in een wereld die hij niet kent. Aanvankelijk lijkt hij kalmpjes te domineren. Maar zijn onwrikbare artistieke opvattingen passen slecht bij de aanpassingen die Mitterrands vertrouweling Sibelon (filmmaker en acteur Xavier Dolan) en andere uitvoerders aandragen. Nee, alleen het door hemzelf uitgezochte marmer is goed genoeg. Idealistisch of wereldvreemd? Ondanks de solide assistentie van zijn echtgenote zien we hem richting tragedie schuiven.

In hoeverre zijn religieuze achtergrond hierbij een rol speelt, blijft wat vaag, maar er worden genoeg andere typerende zaken aangestipt. Zoals Michel Fau’s smakelijke vertolking van de naar autocratie neigende Mitterrand, die in Von Spreckelsen wel iets herkent. En natuurlijk maken al die ego’s en het gesjoemel daaromheen het tot meer dan een absurdistisch incident. De zaak-Von Spreckelsen mag een anekdote zijn, de botsing tussen idealen en belangen is iets wat we dagelijks zien gebeuren.