Michael

Vooraf was al bekend dat Michael Jacksons filmbiografie de controverses rond The King of Pop uit de weg zou gaan. Wel verrassend (en teleurstellend): regisseur Antoine Fuqua lijkt ook nauwelijks geïnteresseerd in de artistieke arbeid waarmee Jackson die bijnaam verdiende.

Het is 1982. In de Westlake Studio in Los Angeles neemt Michael Jackson de zangpartij van ‘Beat It’ op. Eerst horen we alleen zijn stem – inclusief alle karakteristieke gilletjes, zuchtjes en hijgjes. Naarmate producer Quincy Jones (Kendrick Sampson) meer schuifjes op zijn mengpaneel omhoog duwt, horen we hoe een van de grootste hits van de jaren tachtig zich ontvouwt: die sobere drumpartij, dat soepele baslijntje, de staccato synthesizerakkoorden.

Nog een schuifje open en de uit duizenden herkenbare gitaarsolo barst los. “That’s some Van Halen shit!“, roept Quincy enthousiast. Maar verder doen de makers van Michael geen enkele moeite om uit te leggen hoe, wanneer en waarom hardrockgitarist Eddie Van Halen in de studio belandde bij Michael Jackson, om met zijn scheurgitaar een brug te slaan tussen witte en zwarte popmuziek – werelden die destijds nog altijd flink gescheiden waren in de VS.

Regisseur Antoine Fuqua en scenarist John Logan lijken nauwelijks geïnteresseerd in het artistieke proces – een euvel dat Michael deelt met andere kunstenaarsportretten. In dit geval is dat wel een jammerlijk gemiste kans, vanwege Jacksons onconventionele manier van songs schrijven. In zijn hoofd vormden zich complete nummers, naar eigen zeggen van a tot z gearrangeerd. Gitaar of keyboards speelde hij matig en daarom legde hij zijn ideeën vast op demo’s waarop hij al beatboxend, hummend en zingend zijn nummers gestalte gaf.

Je zou zeggen dat een beetje cineast daar een mooie vorm voor moet kunnen vinden. Fuqua en de zijnen doen echter liever alsof al die klassieke popsongs gewoon kant en klaar uit de lucht komen vallen.

Jacksons ontwikkeling als danser brengen de makers iets beter in beeld. Zo zien we hoe de jonge Michael op televisie de moves van idolen als James Brown en Gene Kelly in zich opzuigt en imiteert. Aanstekelijk is de scène waarin de volwassen Michael met leden van rivaliserende bendes de groepschoreografie voor de baanbrekende videoclip van ‘Beat It’ creëert, waarbij hij zich laat inspireren door de dans van de straat.

Michael laat zich het best bekijken als een oppervlakkig rondritje door de eerste dertig jaar van Jacksons leven, eindigend in 1987. De openingsakte speelt zich af in de jaren zestig, in het industriestadje Gary, Indiana. Familievader Joseph Jackson – door Colman Domingo gespeeld als een karikaturale boeman – probeert zijn zoons een beter leven te geven door hun muzikale talenten uit te buiten. Vanuit de (op zich niet onterechte) overtuiging dat zwarte Amerikanen veel harder moeten werken dan hun witte landgenoten drilt hij zijn kinderen met harde hand én met de broekriem. Uiteindelijk resulteert die aanpak in succes voor The Jackson 5, maar ook in een reusachtig trauma voor Michael, die in een bang konijntje verandert zodra hij oog in oog met zijn dominante vader staat. Dit deel van de film behoort toe aan Juliano Krue Valdi, die zonnig en ontwapenend is als het springerige kindsterretje dat iedereen kent van ‘ABC’ en ‘I Want You Back’.

Jaafar Jackson, de als acteur debuterende zoon van Michaels oudere broer Jermaine, vertolkt de popster in de rest van de film. Met zijn verlegen spreekstem en tamelijk strakke uitvoering van signature dance moves als shuffle, spin en moonwalk zet hij een overtuigende replica van zijn oom neer. Het script doet echter geen enkele poging om Jackson te presenteren als iets anders dan een slachtoffer van een strenge opvoeding: zelfs een ervarener acteur had er weinig mee kunnen beginnen.

Nadat Michael ernstige brandwonden oploopt bij het opnemen van een door pa Jackson bedisselde Pepsi-commercial besluit Michael definitief Josephs juk af te werpen – al durft hij dat niet rechtstreeks tegen hem te zeggen. De strijd tussen de getalenteerde zoon en de vader die hem exploiteert is het enige dramatische conflict in de film, waarbij nogal onbeholpen parallellen worden getrokken met de strijd tussen Jacksons held Peter Pan en diens plaaggeest Kapitein Haak.

Als Michael in 1984 aan het einde van een stadionconcert aankondigt dat dit het laatste optreden samen met zijn broers was, voelt dat als een regelrechte anticlimax. Al was het maar omdat die broers nooit meer worden dan veredelde figuranten. Dat hadden de filmmakers kennelijk ook door. Zonder enige context te bieden, zappen ze door naar drie jaar later: het eerste concert in de tournee rond Michaels derde solo-album Bad. De makers hebben geprobeerd deze – op zich best enerverend gefilmde – uitvoering van de gelijknamige megahit extra gewicht te geven door er in de openingsscene naar vooruit te blikken: precies zoals het eveneens door Graham King geproduceerde Bohemian Rhapsody (2018) vooruitblikte op een cruciaal concert. In dat lucratieve portret van Freddie Mercury pakte die klemconstructie al tamelijk geforceerd uit. In Michael voelt het als een wanhopige kunstgreep.

Tsja, en dan moet ik het toch nog even hebben over de film die Fuqua in eerste instantie wel gedraaid heeft, maar die we niet te zien krijgen. Die versie opende, volgens verslaggeving in Variety, met de arrestatie van Michael in 2003 na te zijn beschuldigd van het seksueel misbruiken van kinderen. Met een beroep op een ‘over het hoofd geziene’ clausule in een miljoenenschikking met een van de slachtoffers moest het scenario worden omgegooid. Zo verdween de grootste controverse rond Michael geheel uit de film. En dat terwijl geruchten over misstanden op Jacksons Californische landgoed Neverland na Jacksons overlijden in 2009 alleen maar luider zijn geworden. Na de slotscène verschijnt een tekst: “His story continues.” De laffe suggestie is dat er een vervolg komt, waarin de misbruikaffaire heus nog wel aan bod zal komen. Ik durf nu al te voorspellen dat die sequel, als hij er al komt, zal ontaarden in één grote witwasoperatie.