Paper Tiger

Iets met branden en op blaren zitten, of een ander moralistisch spreekwoord, dringt zich op bij James Gray’s Paper Tiger.

Veel hoeksteniger vind je ze niet, dan het gezin van Irwin en Hester Pearl dat anno 1986 in Queens trouw de rekeningen betaalt en barbecues organiseert. Ze zijn zo’n beetje de muffe antithese van de Tenenbaums uit Wes Andersons film. Miles Teller en Scarlett Johansson spelen vader en moeder en het gaat “best wel goed” met ze, zegt Tellers personage aan de telefoon wanneer z’n broer belt.

Die broer, Gary Pearl (Adam Driver), is de slang in het paradijs. Dat denkt hij in elk geval, sinds hij de politie verliet en nu als ondernemer grof geld wil binnenhalen. Het zijn immers de jaren tachtig en ‘hebzucht is goed’ is het motto. Gary doet Irwin een voorstel om snel veel geld te kunnen verdienen. De zaak stinkt aan alle kanten – iets met Russen en afvalmanagement – maar Gary denkt ‘straatwijs’ te zijn en schermt met z’n verleden als rechercheur. De situatie loopt snel uit de hand. Omdat het een Amerikaanse film is, moet het dan meteen helemaal mis gaan. Dus als Hester de volgende ochtend even dubbel ziet, klinkt snel daarna de diagnose: hersentumor.

James Gray laat geen ruimte voor misverstanden: hier spat de Amerikaanse droom uiteen. Niet voor de Russen trouwens, die lekker karikaturaal zitten te grommen op hun aftandse industrieterreintje. Wel voor de hardwerkende Irwin en Hester, die haar handen vol heeft aan haar permanentje en dik aangezette accent. Anders vergeten we misschien dat we in Queens zijn, in 1986.

Wat Gray goed doet, is de spanning opvoeren en je het beklemmende van de situatie laten voelen. Irwin staat soms ’s avonds in z’n werkplaats onder het huis z’n paniek te bedwingen en Gray kiest er dan voor om Irwins schaduw op de muur te volgen. Zulke details geven een persoonlijke signatuur. Ook goed: je voelt het autobiografische aspect in de film. Gray baseerde het scenario voor een flink deel op gebeurtenissen binnen zijn eigen familie.

Paper Tiger is een bescheiden, degelijk, ambachtelijk gerealiseerd drama met thrillerelementen. Maar niet veel meer. Zoals vaker bij Gray mist de film iets groots en rauws: het voelt alsof het vrije, creatieve element gesmoord wordt in de overdreven aandacht waarmee men Queens anno 1986 wil oproepen. Dat het kleurenpalet historisch verantwoord is want gebaseerd op jeugdfoto’s, is mooi. Maar dat maakt een film niet magisch. En dan is er dat keurig afgeronde einde, waarmee op een geforceerde manier ruimte voor hoop wordt gelaten.