La petite dernière

Acteur Nadia Melliti schittert als een Franse tiener die worstelt met haar seksuele en religieuze identiteit in dit tedere, naturalistische coming-of-age-drama.

“Ik weet hoe het is om het te verbergen, maar je moet ook leven”, drukt een lesbische vrouw de zeventienjarige Fatima op het hart. De tiener is een moslim die op vrouwen valt. En ze kan die twee aspecten van haar identiteit vaak niet tegelijk uitdragen.

Zo groeit ze op in een traditioneel Frans-Algerijns gezin waarin homoseksualiteit een taboeonderwerp is en hangt ze op school vooral rond met jongens die homofobe uitspraken niet schuwen. Fatima houdt daarnaast een jongen aan het lijntje met wie ze een schijnverkering heeft. Hoewel die relatie niet erg gezellig is: hij vraagt haar – ze draagt voornamelijk trainingspakken en voetbalshirt – of ze niet eens een jurk of op z’n minst een jeans kan dragen.

Filmmaker en acteur Hafsia Herzi, die de gelijknamige roman van Fatima Daas uit 2020 bewerkte, toont hoe Fatima zich gaandeweg onderdompelt in de lgbtqia+ gemeenschap. Zo begint ze stiekem te daten met andere lesbiennes. Ook wordt ze verliefd op verpleegkundige Kim Ji-Na (Park Ji-min uit Retour à Seoul, 2022) die haar hart voor het eerst breekt.

En als Fatima in Parijs filosofie gaat studeren, laat het zich wel raden dat ze daar nieuwe inzichten zal opdoen over de wereld om haar heen. Zo legt een docent tijdens een college uit dat emancipatie betekent dat je als gelijke wil worden gezien.

De boodschap ligt er op zo’n moment net iets te dik bovenop. Dit soort platitudes heeft de film niet nodig. Maar Herzi’s intenties zijn goed. Eindelijk is er een film over een Maghrebijnse jongere die geïnspireerd raakt door de filosofische idealen van de Verlichting maar nu eens niet van haar geloof valt. Want dat kan natuurlijk ook. Een mooi voorbeeld hiervan is een soepele transitie in de montage als een zwoele scène met Fatima onder de douche ineens overgaat in het wasritueel dat ze uitvoert voorafgaand aan het vrijdagmiddaggebed. Ze is beide vrouwen.

Melliti, die in Cannes in 2025 de prijs voor beste actrice won, laat die verschillende facetten van haar personage heel knap zien in haar complexe spel. Als een studiegenoot over Fatima zegt dat ze verlegen is, zie je in Melliti’s houding juist een bedachtzame tiener. In scènes met haar moeder zie je dat ze het achterste van haar tong wil laten zien, maar dat misschien wel nooit zal doen. De acteur roept met haar pure spel een zeker naturalisme op, dat van La petit dernière een bijzonder tedere film maakt.