Dangerous Minds

Juf deelt snoepgoed uit

Na The Age of Innocence en Wolf is Michelle Pfeiffer er opnieuw in geslaagd om een sterke vrouwenrol te bemachtigen. In Dangerous Minds speelt ze een vasthoudende lerares die een klas losgeslagen pubers in toom moet houden. De leraar-leerling confrontatie is een beproefd en interessant thema. Behalve als Hollywood een lawine van opgedroogde clichés tevoorschijn tovert.

Je kunt nog zo’n sterk team hebben van makers en acteurs, het is nog nooit een sluitende garantie geweest voor een goede film. Het scenario van Dangerous Minds is van de hand van Ronald Bass, Oscar-winnaar met het verhaal van Rain Man. Regisseur is de Canadees John N. Smith, maker van het veelgeprezen The Boys of St. Vincent. En dan is er ook nog, last but not least, Michelle Pfeiffer die de hoofdrol speelt. In de persmap ten overvloede aangeprezen als ‘one of the motion picture industry’s most respected actresses, ranking as a top-grossing box office star‘. Tot slot werd er voor de publiciteitscampagne niets aan het toeval overgelaten. De videoclip met Pfeiffer erin, behorend bij de door Stevie Wonder geschreven titelsong ‘Gangsta’s Paradise’, is al maanden bijna dagelijks op MTV te zien en te horen.

Hoe kan het dan toch nog misgaan? Dat kan, als de talentvolle scenarioschrijver, de veelbelovende regisseur en de gelauwerde actrice zich laten leiden door de ijzeren wetten van de Hollywood-machine. Het resultaat is een lopende-band-productie. Als kijker rol je als een coca cola-flesje van de ene plichtmatige scène naar de volgende. John N. Smith (hoe heette die held uit Pocahontas ook alweer?) heeft bij zijn Hollywood-debuut duidelijk niet het lef gehad om een verassend shot of een tegendraadse ontwikkeling te laten zien. Het niveau van de dialogen van Ronald Bass overstijgt nergens het banale geouwehoer van de eerste de beste soap. En wat doet Michelle Pfeiffer? Ze doet haar best, maar de geloofwaardigheid van haar personage is ver te zoeken.

Idealistisch groentje
Je hebt films die ergens over gaan en films die nergens over gaan. Het is een populaire tweedeling die door sommigen gebruikt wordt om de goede van de slechte films te onderscheiden. Hoe beperkt en nietszeggend zo’n criterium is, blijkt als je te maken krijgt met een film als Dangerous Minds. Alle elementen voor een krachtig en meeslepend drama zijn ruimschoots aanwezig. Althans in het gelijknamige boek van schrijfster Louanne Johnson waar de film op gebaseerd is. Een jonge vrouw — midden dertig — heeft ontslag genomen bij de marine en is pas gescheiden. Ze is hard toe aan een nieuwe uitdaging en solliciteert naar de baan die ze altijd al heeft geambieerd: lerares op een middelbare school. Als een idealistisch groentje hoopt ze op een klas met intelligente, gemotiveerde en welwillende kinderen.

Het tegendeel is het geval. Haar klas is het equivalent van een gemiddelde MAVO-4 klas in Amsterdam Oud-West of de Bijlmer. Dat wil zeggen: kansarm, niet gemotiveerd en uitgekotst door het onderwijssysteem. Het eerste dat de leerlingen hun kersverse lerares toesnauwen is: “We willen dat je sterft.” Het eerste wat mevrouw onschuld doet is de klas uitlopen en om raad vragen bij een collega. Door over haar ervaringen als trainer bij de marine te beginnen krijgt ze voor het eerst wat positieve reacties uit de klas. Dat weet ze stapje voor stapje uit te bouwen met middelen die voor iedere normale Nederlandse leerkracht absoluut ondenkbaar en verwerpelijk zouden zijn. Volgens het primaire principe van de stimulus-respons (prestatie-beloning) deelt ze snoepgoed uit, trakteert de klas op een uitstapje naar een pretpark en neemt een van de leerlingen zelfs mee uit eten naar een luxe restaurant. Er is hier en daar wat geweld en doodslag maar in zijn geheel is het een mierzoete film met een dito einde.

La Pfeiffer
Dangerous Minds draait volledig om Michelle Pfeiffer. Ze zit in de videoclip, ze siert de cover van het gelijknamige boek en ze speelt de enige hoofdrol. Voor veel mannen tussen de dertig en de veertig is haar aanwezigheid vermoedelijk voldoende reden om een film te bezoeken. Ze heeft de afgelopen jaren namelijk een zekere reputatie opgebouwd als ‘interessante’ vrouw. Met sterke rollen in Dangerous Liaisons, The Age of Innocence en recentelijk Wolf. Haar tegenspelers waren daarbij niet de minsten. Jack Nicholson, John Malkovich en Daniel Day Lewis stonden erbij en keken ernaar, maar La Pfeiffer hield hen met gemak in bedwang. Pfeiffers vertolking van een onzekere, maar integere lerares houdt echter het midden tussen een routineuze screentest en een gastrol in een tv-serie. Ze doet wel mee, maar ze is zichtbaar niet onder de indruk van wat ze om zich heen ziet.