Paloma Aguilera Valdebenito over Treat Her Like a Lady

In Treat Her Like a Lady portretteert de Amsterdamse Paloma Aguilera Valdebenito een alleenstaande moeder die vecht voor haar gezin, terwijl de instanties haar op de hielen zitten. Kleurrijk, melodramatisch en persoonlijk: een volksopera. “Ik herkende me niet in hoe de stad vaak getoond wordt.”

De eerste beelden van Treat Her Like a Lady voelen meteen als een wereld die je herkent en tegelijk één die je zelden zo ziet verbeeld. Flats langs de ringweg, een gezin dat zich staande houdt, een moeder die alle ballen in de lucht probeert te houden. Maar wat opvalt is niet de armoede, niet de instanties waartegen gevochten wordt, maar de kleur. De energie. De manier waarop alles tegelijk licht en zwaar kan zijn.

Paloma Aguilera Valdebenito (Amsterdam, 1982) begon negen jaar geleden, na het afronden van haar speelfilm Out of Love (2016), met schrijven aan Treat Her Like a Lady. Haar zoontje was net één. De stad die ze kende verdween om haar heen. Volksbuurten verdwenen, de kloof tussen arm en rijk groeide. Ook in films herkende ze het volkse Amsterdam zoals zij het kende, niet terug. De verbeelding ervan op het witte doek was te grauw, te plat, te weinig van binnenuit gezien.

Lang dacht ze dat haar gevoel van vervreemding vooral cultureel was – ze heeft een Chileense vader en een Arubaanse stiefvader. Maar dat bleek maar een deel van het verhaal. “Ik wilde een film maken over mijn Amsterdam, maar ik herkende mezelf niet in hoe de stad vaak wordt getoond. Toen begon ik te denken: het gaat ook over klasse.”

Ondertussen bleef de stad veranderen. Buurten verdwenen, prijzen stegen en het gesprek over wie waar thuishoort werd harder. Ze groeide op in de Staatsliedenbuurt, later Bos en Lommer, haar vader woonde in de Krugerstraat in Amsterdam-Oost. “Iedereen stond te barbecueën op het Krugerplein”, zegt ze. Nu is de nabijgelegen Wibautstraat één en al hippe koffietentjes. Voor het casten van de kinderrollen week ze uit naar Purmerend en Almere, want “in Amsterdam was niks meer te vinden. Het volkse verdwijnt”. Wat haar vooral bijbleef was niet alleen die verschuiving, maar hoe over volksbuurten werd gesproken. Alsof het over een probleem ging, niet over mensen. “Ik was verbaasd en boos over de minachting voor mensen uit mijn omgeving. Ik dacht: ga met ze praten.”

De flat aan de Amsterdamse ringweg, de schaarse eindjes die aan elkaar worden geknoopt, het gezin als vesting, ze heeft het allemaal zelf meegemaakt. Dochter Harrie is haar alter ego. De vrachtwagen die in de openingsscène zijn lading broden verliest op de A10, terwijl omwonenden van balkons springen om ze op te rapen, heeft ze zelf meegemaakt. Haar stiefvader sprong echt naar beneden. “Voor mij stond dat ene beeld voor de wonderlijke schoonheid die je in een lelijke leefomgeving tegenkomt.”

Ze denkt ook aan de zondagse uitjes naar de spottersplek bij Schiphol, vliegtuigen kijken met een ijsje. “Ik vond het verschrikkelijk als kind. Maar dat was het uitje dat mijn moeder ons met al haar creativiteit kon geven.”

Hoofdpersoon Sandra is niet letterlijk aan haar autobiografie ontleend, maar samengesteld uit verschillende vrouwen om haar heen, vermengd met haar beeld van haar eigen moeder. Waar die elke cent twee keer omdraaide, is Sandra losser met geld. “Mijn Sandra is van het motto: geld moet rollen. Als er even wat is, gun je jezelf iets. Dat is ook waardigheid.” Dat mensen met minder geld worden bekritiseerd omdat ze hun nagels laten doen of een pakje sigaretten kopen, vindt ze kwalijk. “Ook als je financieel kwetsbaar bent, heb je recht op iets voor jezelf. Daar mag niemand aan komen.”

Op de set weigerde ze vegetarische catering. Het overgrote deel van de via streetcasting gevonden acteurs en figuranten bestond uit Amsterdammers die het financieel moeilijk hadden. Die moesten gewoon goed en lekker kunnen eten, dus ook vlees. Vanuit de productie klonk het: “choose your battles”. “Nou,” zegt ze, “dit was er één. Het is een privilege om ervoor te kiezen geen vlees te eten.”

Volksopera
Wie bij sociaalrealisme automatisch aan somberheid denkt, wordt meteen op het verkeerde been gezet. Treat Her Like a Lady speelt zich af in een kleurrijk, bijna overdadig palet. Kostuums, interieurs, muziek: in alles is het net iets groter. De referenties lopen van Mermaids (Richard Benjamin, 1990) met Cher tot Spike Lee’s Do the Right Thing (1989), van de Italiaanse komedie Ieri, oggi, domani (Vittorio De Sica, 1963) tot de foto’s van Martin Parr en de pastelkleuren van Jacques Demy’s Les parapluies de Cherbourg (1964). Maar de werkelijke bron is dichter bij huis. “Armoede is voor mij nooit grijs geweest. Ik wilde de vitaliteit en energie laten zien die ik om me heen zag, ook als het thuis financieel niet meezat. Te vaak zien we de arbeidersklasse op een heel grauwe manier afgebeeld worden.”

Gaandeweg zocht ze naar een woord voor wat ze eigenlijk aan het maken was. Geen genre leek te passen. Tot ze op ‘volksopera’ uitkwam. Humor en drama naast elkaar, het melodrama niet wegdrukken maar omarmen. “En dan met die muziek eronder, dat het lekker bombastisch mag zijn. Ik denk dat ik door zulke films cinefiel ben geworden. Films waarin de gekte er mag zijn.”

De telenovela’s waarmee ze opgroeide gaven haar een vrijheid die zelden wordt genomen: de vrijheid om je eigen bestaan als spektakel te behandelen. “Zo heb ik Sandra ook willen neerzetten: als de ster van haar eigen dramatische leven.” Inmiddels woont Aguilera Valdebenito in Marseille. Een van de laatste grote Europese steden waar volkswijken nog midden in het centrum liggen. “Als ik daar ben, denk ik: ademen, connectie, thuis.”

Spiegel
Voor de rol van Sandra zocht ze naar iemand met een niet-gespeelde Amsterdamse authenticiteit. En dus niet een acteur die het accent nadoet. Ze breidde het zoeken uit naar influencers en YouTubers. Het was producent Frans van Gestel die vlogger Nienke Plas opperde; zijn dochter is fan. “Ik kende Nienke niet, maar toen ik haar zag, dacht ik: dit komt heel dicht bij hoe ik Sandra voor me zie.” Positief, gevat, strijdbaar. En ook: moeder van drie kinderen. Dat is voelbaar, zegt ze.

De voorbereiding bestond voor een groot deel uit samen eten en praten. Weinig formeel repeteren, veel leren wie de ander is. “Zij weet alles van mij, ik weet alles van haar. Dat was de hele voorbereiding.” Toen de draaiperiode haar zwaarste kant naderde, met scènes waarin de instanties bij Sandra op de stoep staan, gaf Aguilera Valdebenito haar een ongebruikelijke opdracht: na de visagiste ’s ochtends geen spiegel meer. “Ik dacht dat het zou helpen. En zij zei meteen: oké.”

De film werd vrijwel chronologisch gedraaid. Dat had praktische redenen: Aimee Klaasenbos, die oudste dochter Harrie speelt, zat midden in haar puberteit en veranderde fysiek zichtbaar gedurende de opnames. Zo hoefde er qua continuïteit niets gecorrigeerd te worden. Maar het had ook een dramaturgische reden. “Het werkt niet als kinderen op draaidag tien al het verdriet uit het slot moeten spelen. Ze moeten het echt ondergaan.”

Onder het tapijt
Formulieren, loketten, instanties, beslissingen die van buitenaf komen, ze hijgen de hele film door in Sandra’s nek. Aguilera Valdebenito wilde niks weghalen, ook niet waar het ongemakkelijk werd. Ja, er was soms druk om bepaalde zinnen te schrappen omdat ze te gevoelig of te politiek incorrect waren, maar ze weigerde steevast. “Dit moet je laten horen. Anders wordt het weer te netjes en ben je je personage kwijt.”

Sandra zegt op een gegeven moment iets over statushouders die sneller een huis zouden krijgen dan Amsterdammers die al twintig jaar op de wachtlijst staan. Die zin in het script sneuvelde bijna, vertelt ze. Dat er überhaupt zo lang over werd gediscussieerd zegt misschien iets over het politiek correcte filmklimaat op dit moment. “Dit moest er gewoon in blijven. Deze sentimenten leven nu eenmaal in de samenleving. Je kunt ze niet onder het tapijt vegen.”

Treat Her Like a Lady begon als een persoonlijke film over haar Amsterdam en groeide uit tot iets groters: een portret van binnenuit van mensen die normaal alleen van buitenaf worden beschreven. In haar film zijn ze geen probleem of cliché, maar mensen die tegenstrijdig mogen zijn en er kleurrijk bij mogen lopen. Aguilera Valdebenito legt dat niet uit, maar laat het zien.

Treat Her Like a Lady draait vanaf 28 mei 2026 in de bioscoop.