Sundance 2026: Kruispunt

Wilfred Okiche doet in twee bijdragen verslag van filmfestival Sundance, dat dit jaar voor het laatst neerstreek in Park City, Utah.

Na bijna vier decennia in het wintersportplaatsje Park City, Utah nam filmfestival Sundance dit jaar afscheid van haar aloude thuishonk. Met (voor de pandemie) rond de honderdduizend bezoekers per jaar was het festival simpelweg te groot geworden, een aanslag op de lokale infrastructuur. De astronomische bedragen die werden neergelegd voor slaapplaatsen schrokken bovendien veel jonger publiek af, terwijl zij zich juist thuis zouden voelen bij de vernieuwingsdrang van het festival.

Vanaf volgend jaar vindt het belangrijkste Noord-Amerikaanse festival voor onafhankelijke cinema plaats in Boulder, ook een bergstadje maar dan in Colorado. De verhuizing, waar al jaren naartoe gewerkt wordt, is door de vaste bezoekers met gemengde gevoelens ontvangen. Maar na de dood vorig jaar van oprichter Robert Redford – die naar verluid voor zijn overlijden nog zijn zegen aan de verhuizing gaf – voelt het als een logisch moment om het los te laten.

Dus hoe voelde dit laatste rondje op de draaimolen in Park City?

Al met al: wat gedempt. En dan heb ik het er niet alleen over dat er weinig opvallende films te zien waren, of dat er slechts mondjesmaat distributiedeals gesloten werden. Het was ook de warmste Sundance-editie in zes jaar tijd, met slechts één dagje lichte sneeuw. Bovendien was het aantal vertoningsplekken teruggebracht. Zo was het iconische Egyptian Theater niet meer beschikbaar, aangezien dat is verbouwd tot concertzaal. Voor de deur stond een nogal vijandig bord dat festivalbezoekers maande weg te blijven.

Overigens blijven de grote studio’s alsnog manieren vinden om luidruchtig aanwezig te zijn op Sundance. Bijvoorbeeld door terug te blikken op de gloriedagen. Fox Searchlight organiseerde een screening ter ere van de twintigste verjaardag van Little Miss Sunshine (2006), als onderdeel van het programma Park City Legacy, dat de grootste successen uit de geschiedenis van het festival vierde. En bij de première van een nieuwe 4K-restauratie van Guillermo del Toro’s debuut Cronos (1992) gaf zijn huidige broodheer Netflix een uitbundige receptie.

De streamingdienst zette hier ook zijn jacht op Oscar-goud voort, onder meer met een masterclass scenarioschrijven door Clint Bentley en Greg Kwedar, de scenaristen van Train Dreams. Netflix kocht die film vorig jaar tijdens het festival en wist er vier Oscar-nominaties voor binnen te slepen, waaronder beste scenario. Bentley en Kwedar schetsten hoe ze elkaar kotrt na hun studie ontmoetten, en hoe hun vriendschap groeide terwijl ze hun weg vonden in de filmindustrie. En ze vertelden hoe ze drie jaar schaafden aan Train Dreams, een verfilming van het boek van Denis Johnson dat is geschreven als een stream of consciousness. Zoals Bentley observeerde: “Als je dat in een klassieke drie-akte-structuur gaat persen, vermoord je wat er bijzonder aan is.”

Hun zoektocht naar Johnsons stem voerde hen naar het noordelijkste puntje van Idaho, waar het verhaal zich afspeelt en het boek ook werd geschreven. Om hun weg te vinden naar de wereld die Johnson had gecrëerd, bewandelden Bentley en Kwedar dezelfde paden als de schrijver en zijn vrouw. Vervolgens legden ze dat alles opzij en richtten ze zich op wat henzelf het meest aanspraak. Kwedar: “Toen begon het echte werk: hoe geraak je tussen, onder, voorbij de woorden? Dat is de dans van een verfilming.”

Voor wie pessimistisch ingesteld is, zou Train Dreams wel eens het laatste Sundance-succes kunnen zijn. De tijd is voorbij dat films als Little Miss Sunshine of Get Out (2017) hier met veel rumoer in première gingen, voor flinke bedragen werden aangekocht en vervolgens veelvuldig bekroonde kassuccessen werden. Zelfs tijdens de pandemie kon een film als Coda (2021) nog een recordcontract binnenslepen, maar dit jaar werd er amper iets verkocht. Dus welke functie heeft Sundance dan wel nog?

Zelfs een film als Josephine van Beth de Araújo, over een achtjarig meisje dat getuige is van een zedenmisdrijf, vond nog geen distributeur. En dat terwijl de film wordt gedragen door sterren Channing Tatum en Gemma Chan, uitstekende recensies kreeg en op het festival zowel een juryprijs als de publieksprijs won.

Het is natuurlijk niet zo dat een verhuizing dit probleem gaat oplossen; dat zit veel dieper in de filmindustrie. Maar wie weet kan een frisse start in universiteitsstad Boulder van Sundance wel weer meer een trendsetter maken, waar een jonger publiek de richting aangeeft.

Lees ook Wilfred Okiche’s eerste verslag van Sundance 2026.