Coward

In Coward zien we in de loopgraven van de Eerste Wereldoorlog twee varianten van mannelijkheid: een klassieke frontsoldaat en een flamboyante revuespeler. Wat als deze twee elkaar vinden?

Een collectie foto’s: een man op een houten kist maakt zich op, terwijl een soldaat naast hem zijn pruik met vlechten vasthoudt. Mannen in plooiende gewaden met pompeuze kragen en wit geschminkte gezichten voor een tentzeil, ergens in Frankrijk. Vier mannen met lippenstift en oogschaduw, allemaal in jurk, ieder met een met strik versierde oorlogshelm in de hand.

Regisseur Lukas Dhont, die in zijn films (Girl, 2018; Close, 2022) queer identiteit onderzoekt, voelde zich door de stereotiepe mannelijkheid van het genre nooit echt thuis bij oorlogsfilms, tot hij nuance vond in archieffoto’s uit de Eerste Wereldoorlog zoals hierboven omschreven.

Wat hebben die beelden met oorlog te maken? Alle afgebeelde mannen zijn soldaten die met varieté-acts het moreel van hun vechtende collega’s en leidinggevenden hoog probeerden te houden. Geweld, wapens, modder, lichamen en dood maakten in die acts plaats voor spel en dans, voor rokken van zandzakken en sieraden van oude munitie.

Met Coward brengt Dhont die twee uitersten samen. De ingetogen boerenzoon Pierre staat voor de klassieke mannelijkheid van de soldaat zoals we die kennen, vechtend aan de frontlinie. Daartegenover staat de uitgesproken, flamboyante Francis, buiten de oorlog kleermaker, die de rol van idealistische voorman van de theatergroep naar zich toe heeft getrokken.

Net als in zijn eerdere films toont Dhont (die ook mede het scenario schreef) zich met Coward bovenal een sentimentele filmer, met oog voor mooie beelden, een neiging tot grote gebaren en veel aandacht voor niet-professionele acteurs buiten de traditionele casting om, zoals de op een landbouwuniversiteit gecaste Emmanuel Macchia, die overtuigt als Pierre.

Met de politieke en historische werkelijkheid van de Eerste Wereldoorlog heeft de film weinig te maken. De oorlog is hier vooral een tijdsvacuüm waarin ontwrichting en tijdelijke spelregels ruimte bieden aan de underdog. Daar, buiten de alledaagse werkelijkheid, kan de liefde tussen Pierre en Francis groeien.

Opvallend genoeg houdt Dhont zich daarbij meer in dan voorheen. Terwijl Macchia haast woordeloos voelbaar maakt hoe Pierre’s bewondering voor Francis versmelt met fascinatie en verlangen, liggen de grote gebaren bij zijn tegenspeler Valentin Campagne. Als Francis vult hij zijn rol met charisma en uitbundigheid. Hij creëert een overtuigende show-soldaat, maar met een houdbaarheid die niet langer is dan de oorlog zelf.