Makers Naza dreigen Israëlisch pas­poort te verliezen

Het applaus op het filmfestival van Venetië duurde 25 minuten. Dat Naza niet de hoofdprijs kreeg maar ‘slechts’ de Special Jury Prize zegt iets over de politieke gevoeligheid van de documentaire over Israëlische oorlogsmisdaden in Gaza. De Israëlische minister van cultuur heeft de makers nu landverraders genoemd en wil ze hun staatsburgerschap afnemen.

Naza is de afkorting die door Israëlische soldaten wordt gebruikt om ‘collatoral damage’ aan te duiden, een eufemisme voor burgerslachtoffers en schade aan niet-militaire doelen. In de documentaire komen 24 anonieme militairen aan het woord over de AI-geleide systemen waarmee het Israëlische leger Gaza heeft gebombardeerd sinds de Hamas-terreuraanval van 7 oktober 2023. De belegering van Gaza heeft tot nu toe geleid tot meer dan 73.000 Palestijnse doden, onder wie 20.000 kinderen. Het Internationaal Gerechtshof heeft de systematische vernietiging van het Palestijnse leefgebied inmiddels aangemerkt als genocide.

Het succes van Naza in Venetië heeft de toorn gewekt van de Israëlische cultuurminister Miki Zohar. Die heeft de autoriteiten gevraagd een onderzoek in te stellen naar de werkwijze van filmmakers Yuval Abraham en Rachel Szor. Hij wijst alle beschuldigingen van oorlogsmisdaden van de hand en refereerde in een post op X aan de Israëlische wet die het mogelijk maakt staatsburgers hun paspoort af te nemen als zij een gevaar vormen voor de staat. Deze wet is overigens zelden toegepast.

Abraham en Szor behoren tot het viertal filmmakers dat vorig jaar een Oscar won met No Other Land, een documentaire over het geweld van Joodse kolonisten tegen Palestijnen op de bezette Westelijke Jordaanoever. Na de wereldpremière van Naza zei Abraham tegen een verslaggever van Associated Press dat de oorlog in Gaza “principieel gericht is tegen burgers. En ik denk dat onze film laat zien dat dat geen vergissing is. Het gebeurt op zeer, zeer systematische wijze. En dit iedereen vanaf het begin moeten zien.”

Volgens de BBC stonden behalve Zohar ook andere Israëlische politici op om Naza te bekritiseren. Voormalig premier Naftali Bennett noemde de film “een vreselijke beschuldiging jegens onze zonen en dochters”. Voormalig Defensieminister Avigdor Lieberman typeerde de filmmakers “Israëlhaters”. Ondertussen hebben meer dan zevenhonderd vertegenwoordigers van de internationale filmindustrie een petitie getekend om Abraham en Szor te steunen en zich uit te spreken tegen de lastercampagne.