Focus: Leiden Essay Film Festival 2026

De eerste editie van het Leiden Essay Film Festival was vorig jaar een schot in de roos. Het festival leverde het bewijs dat er een publiek is voor films die ons denkvermogen aanspreken. Op de tweede editie zijn ruim veertig korte en lange essayfilms uit meer dan twintig landen te zien.

Geen voorspelbare opvattingen en betogen in de films op het Leiden Essay Film Festival (LEFF), maar films van filmmakers, die zich in de woorden van de organistoren “laten leiden door hun persoonlijke nieuwsgierigheid om fenomenen en gebeurtenissen te bevragen, en daar op nadenkende, eigenzinnige manier verslag van te doen.”

Het festival opent in Museum De Lakenhal met een lezing van Kevin B. Lee, beeldonderzoeker en pionier van het video-essay en de desktopdocumentaire. Hij maakte meer dan vierhonderd video-essays, is hoogleraar Future of Cinema aan de universiteit in Lugano en verbonden aan het Locarno filmfestival. In zijn lezing onderzoekt hij de toekomst van de essayfilm in een wereld vol nepbeelden en onzichtbare systemen van data en algoritmen.

In Lee’s eigen woorden: “De essayfilm reflecteert aan de hand van beelden. Maar hoe kan de essayfilm reflecteren op een wereld waarin bepalende krachten werkzaam zijn buiten wat beelden kunnen tonen?” Aansluitend op de lezing worden de korte films Happiness van Firat Yücel en A Phone Trip in Dublin van Ariane Papillon vertoond. Op het festival zijn ook twee nieuwe films van Lee te zien.

In de dagen na de opening wordt het festival voortgezet in Kijkhuis. De meeste films gaan over actuele onderwerpen, zoals identiteit, dekolonisatie, technologie en oorlog, maar ook familierelaties, stedelijke ontwikkelingen en de betekenis van natuur komen aan bod. Bij de meeste vertoningen zijn de makers of gastsprekers aanwezig voor een gesprek. Ook worden alle films ingeleid.

De Iraans-Nederlands kunstenaar en filmmaker Sara Rajaei is geselecteerd als Filmmaker in Focus; er zijn drie films van haar te zien. Daaronder City of Poets (2024), over een stad in oorlog waarin de straatnamen van dichters worden veranderd in de namen van militaire strijders. De film won de European Film Award voor beste korte film.

Van Ross McElwee is Sherman’s March (1985) te zien, waarin de maker halverwege de film zijn aandacht verlegt van zijn aanvankelijke onderwerp (de mars van generaal William Sherman in de Amerikaanse Burgeroorlog) naar zijn eigen ongelukkige liefdesleven. Ook McElwee’s nieuwste film Remake (2025) wordt vertoond, waarin de maker pijnlijke vragen stelt over zijn relatie met zijn aan drugsmisbruik overleden zoon.

Over heden en verleden van Beiroet zijn meerdere films te zien. Van de vorig jaar overleden Libanese filmmaker Jocelyne Saab staat Beyrouth, ma ville (1983) op het programma, over de Israëlische belegering van Beiroet in 1982. Van recente datum is Dana Lahers Do You Love Me (2026), een archieffilm die Beiroet toont als een stad die getekend is door gruwelijkheden, maar waarin de inwoners ook vrolijkheid en vreugde kennen.

Ook te zien is Love-22-Love (2026), de essayfilm die kunstenaar Jeroen Kooijmans samenstelde uit de drieduizend uur film die hij in dertig jaar maakte over zijn leven met depressies, liefde en pijn. Kooijmans is aanwezig voor een nagesprek.

De vraag wat taal vertelt over het (koloniale) verleden staat centraal in de twee films die vertoond worden onder de kop ‘Listening to the Archive’. Expedition Content (Ernst Karel & Veronika Kusumaryati, 2020) is een onderzoek naar geluidsopnamen uit 1961 van het Hubula-volk in West-Papoea. Temporary Stored (2025) van geluidskunstenaar Joseph Kamaru onderzoekt de koloniale erfenis van radio- en veldopnamen uit Centraal Afrika.

‘New Perspectives’ ten slotte bevat vier korte films van recent afgestudeerde kunstenaars en filmmakers: Do You Know That I’m With You? (Darya Andijan, 2026), FC Tectonics: Football’s Strategic Play in the Territorialisation of Nation-State Sovereignty (Lotte van Hulst, 2025), Surge of Transference (Geo Barcan, 2024) en The Dance of the Mechanic (Esther van der Heijden, 2026).

Één ding is zeker: wie het LEFF bezoekt, activeert hun hersenen.

Leiden Essay Film Festival | 19 t/m 22 september | Museum De Lakenhal en Kijkhuis, Leiden