Primavera

Een visueel en muzikaal kunststukje over een Italiaans weeshuis in de achttiende eeuw, waarin Vivaldi de tweede viool speelt.

Gebaseerd op de gelauwerde roman Stabat Mater van Tiziano Scarpa, speelt Primavera in het Ospedale della Pietà in Venetië, waar meisjesbaby’s als ongewenste pakketjes worden achtergelaten door vaak wanhopige jonge moeders.

De film begint met een akelige scène, waarin de moeder-overste door de weesmeisjes ontdekte kittens in een verzwaarde zak de rivier in slingert, de gevoelens van de ontzette tieners volledig negerend. De enige die de moed heeft te ageren is Cecilia, die niet kan geloven dat dergelijke wreedheid bestaat. In de brieven die ze ’s nachts stiekem aan haar onbekende moeder schrijft, zonder de mogelijkheid ze te versturen, schemert die onwrikbare hoop op liefde en empathie ook door.

Net als alle andere meisjes in het opvanghuis heeft Cecilia leren lezen, schrijven en een instrument bespelen. Het muzikale talent van de meisjes wordt schaamteloos te gelde gemaakt, totdat ze hun finale lotsbestemming ondergaan: trouwen met een rijke man en zorgen voor nageslacht. De enige manier om onder dat lot uit te komen is blijven spelen in het orkest, maar dat is alleen voor de allerbesten weggelegd.

Cecilia durft niet te hopen op zo’n uitweg, totdat het opvanghuis een nieuwe dirigent in de arm neemt, de desperate en ziekelijke Don Antonio, bij ons beter bekend als Vivaldi. Hij ziet in het meisje een opmerkelijke gave en benoemt haar, tegen haar wil, tot eerste violist.

Hier wordt de film een tikje onevenwichtig, omdat het even zoeken is naar een balans tussen het intrigerende verhaal van Vivaldi’s miskende genialiteit en de delicate zielenroerselen van Cecilia. Maar het lukt regisseur Damiano Michieletto, mede dankzij het charisma van hoofdrolspeler Tecla Insolia, die ook te midden van groteske pruiken, extravagante jurken en rood gestifte lippen (van zowel de decadente vrouwen als mannen) de aandacht naar zich toe blijft trekken.

In de film zit vanzelfsprekend veel fantastische muziek: voor de meisjes zo’n beetje het enige expressiemiddel dat ze hebben, voor de componist een ongezonde obsessie, voor de rijken zowel een manier om geld te verdienen als om hun rijkdom te tonen – en misschien ook de enige wijze waarop ze in het openbaar emoties kunnen laten zien.

Primavera vertelt, in sfeervolle beelden, een millennia-oud en helaas nog altijd actueel verhaal: dat van de gewetenloze en toch algemeen geaccepteerde uitbuiting van de machtelozen door de machtigen. Al hoeven in Italië weesmeisjes zich niet meer verplicht als maagd te laten uitleveren aan wie ze kan betalen, voor (jonge) vrouwen blijft het grootste deel van de wereld een vijandige plek.