Eat More Trees

Een ‘inspirational’ documentaire over regeneratieve landbouw-initiatieven in Europa en Amerika die wel wat diepere wortels had kunnen gebruiken.

In de Zuid-Spaanse Quipar-vallei vecht de jonge Spaanse boer Alfonso samen met zijn Nederlandse vrouw Yanniek, die duurzame ontwikkeling studeerde, tegen verdere uitdroging van zijn door industriële landbouw uitgeputte land. Andere landerijen in de buurt worden door verarmde boerenfamilies, die vaak naar elders vertrokken, lucratief verhuurd aan grote, internationale landbouwbedrijven.

Waar de regeneratief werkende Alfonso de monocultuur (graan) van zijn (voor)ouders heeft verruild voor de verbouw van meerdere gewassen, aanplant van bomen en extensieve veeteelt om de bodem te herstellen, plegen deze op snelle winst gerichte bedrijven er opnieuw een aanslag op, door op grote schaal waterslurpende gewassen als sla en broccoli te verbouwen. Dat het daarbij vaak om biologisch gecertificeerde producten gaat, maakt de boel extra ingewikkeld, maar maakt de film ook tot een boeiende illustratie van de ideeënstrijd die gaande is op het platteland. En de daarbij behorende paradoxen, moeilijkheden en dilemma’s waar de stadse consument vaak geen idee van heeft, terwijl die daar met zijn aankoopkeuzes wel grote invloed op uitoefent.

Wanneer het over dit soort tegenstrijdige belangen gaat, of over de overwegingen van boeren die naar een andere manier van landbouw willen overstappen, is de documentaire Eat More Trees op zijn interessantst. Het persoonlijke, economische en ecologische wel en wee van de boerengemeenschap in de afgelegen leegloopstreek La Jonquera, waar Alfonso en Yanniek met hun gezin deel van uitmaken, had met gemak een film lang kunnen boeien. Jammer genoeg verruilen de makers hun verhaal alweer snel voor reizen naar Engeland, de VS en Brazilië, om blijde boodschappen te verzamelen over wat daar zoal aan regeneratieve initiatieven wordt ondernomen.

De insteek is minder journalistiek en onderzoekend dan activistisch en gericht op inspiratie. De Belgische landschapsarchitect, voedselbos-enthou­siasteling en eco-ondernemer Louis de Jager had een flink aandeel in deze productie, waaraan hij meeschreef, die hij mede produceerde en waarin hij ook figureert. Tegenover doemscenario’s over klimaatverandering, met geijkte rampbeelden van uitgedroogde grond, overstromingen en omgehakte bomen, wordt de al even oppervlakkige idylle gezet van een nostalgisch regeneratief boerenleven in harmonie met het land. We zien kindertjes bij een bron, promopraatjes over mogelijke oplossingen en heel veel drone­shots van landschappen met generieke muziek.

Maar de spanning zit hem minder in de bekende cliché-tegenstelling tussen ramp en idylle, als wel in de ruimte daartussen, bij de meer alledaagse, praktische problemen en dilemma’s die bij een mentaliteitsverandering komen kijken. Dat vergt, zoals de film niet alleen letterlijk maar ook mooi symbolisch benadrukt, diepere wortels. Niet alleen van boeren, maar ook van hun afnemers en filmers.