Mother

Via het verhaal van Moeder Teresa vóór ze wereldberoemd werd, onderzoekt Teona Strugar Mitevska de vrouw achter de mythe. Noomi Rapace zet daarbij een krachtige figuur met een punkattitude neer.

“Ik ben een vrouw die hier gevangen zit. Wachtend op een wereld die verandert. Ik ben een vrouw in een systeem gerund door mannen.” Vanachter de kloostermuren maakt de jonge Teresa haar positie heel duidelijk.

Gelukkig schetst regisseur-scenarist Teona Strugar Mitevska (The Happiest Man in the World, 2022) een complexer feministisch portret. Van een tegelijk vastberaden en onzekere jonge vrouw die een rigide gemeenschap door elkaar schudt. Met krachtige beelden, een ruige soundtrack en magisch-realistische accenten houdt ze haar film even ver weg van het pamflet als van de zeemzoete hagiografie.

Het begon als een documentaire over Moeder Teresa, die net als Mitevska geboren is in het Noord-Macedonische Skopje. Maar gebruikmakend van fictie en door te focussen op één week in 1948 vertelt Mother uiteindelijk een individueel scheppingsverhaal waarin introspectie en persoonlijkheidsontwikkeling botsen met de gesloten wereld van een Indiaas klooster – waar de jonge non dan ook uit moet breken. Via sleutelmomenten en keerpunten tekenen zich de contouren van een rebels personage af. Haar verhaal over vrouwelijke empowerment is heel persoonlijk, zo vertelde Mitevska afgelopen najaar op het filmfestival van Gent: “Als vrouw uit de Balkan weet ik hoe heftig het is om op te boksen tegen een sterke machocultuur.”

Via Teresa’s engagement, haar strijd tegen armoede en hongersnood, komen thema’s als kolonialisme, uitbuiting, seksisme, vrouwelijke solidariteit, macht en genderongelijkheid aan bod. Maar Mother negeert de olifant in de kamer niet. Als jonge vrouw die binnen een oerconservatieve katholieke Kerk haar weg zocht was Teresa tegen abortus. In Mitevska’s film komt ze door de praktijk evenwel tot bezinning, waarbij ook andere denkbeelden – zoals die van dokter Kumar, die in vrije keuze gelooft – langskomen.

Mother is vooral een emotionele film over een warme, solidaire nonnengemeenschap. Tegelijk worden ook angstgevoelens blootgelegd. Het klooster in Calcutta is zowel een gevangenis als een fort. Zowel een controle- als een beveiligingssysteem. Gestuurd door macht en geregeerd door angst. Ook al oogt Moeder Teresa brutaal, energiek en zelfverzekerd, ook zij worstelt met angsten en twijfels. “Hallucinaties zijn een teken van waanzin,” verzucht Teresa, “wat als het de duivel was die me op een missie stuurde? Of mijn eigen ijdelheid?”