Calvary

Voor sommige Britse recensenten een van de beste films van 2014, maar in Nederland enkel op dvd te krijgen. John Michael McDonagh neemt in zijn tweede speelfilm Calvary met inktzwarte humor het misbruikverleden van de katholieke kerk op de korrel.

Er zijn soms films die tussen wal en schip vallen. Zoals Calvary, de tweede speelfilm van de Ierse regisseur John Michael McDonagh.

Diens debuut, de onconventionele buddy-komedie The Guard, was de meest succesvolle Ierse film van 2011 en deed het ook in de Nederlandse bioscopen aardig. Zijn nieuwste was na zijn première op Sundance vorig jaar een bescheiden hit in het festivalcircuit en belandde bij diverse critici op de lijstjes met beste films van 2014.

Kortom: een film waar een kleine distributeur grote slagen mee zou kunnen slaan in de Nederlandse filmhuizen. Zeker gezien het uiterst actuele thema van de film: de rol van religie in de hedendaagse samenleving, en hoe om te gaan met geweld dat uit naam van het geloof wordt gepleegd. Maar Calvary is helaas niet in handen van een kleine distributeur, maar van megastudio Fox, en die zag er geen brood in. Na een handvol festivalvertoningen afgelopen najaar slaat Calvary de Nederlandse bioscopen dan ook over.

Jammer, want de broeierige, licht ontvlambare sfeer van de film is zeker gebaat bij een donkere zaal. De grappen van The Guard zijn er nog, maar ingebed in een serieuzer verhaal: McDonagh neemt de decennia van kindermisbruik binnen de (Ierse) katholieke kerk op de korrel.

De openingszinnen zetten de toon voor zijn film, die blijft laveren tussen zwaarte en sardonische kwinkslagen. Een priester (Brendan Gleeson) neemt de biecht, en de biechter opent fel: "Ik proefde voor het eerst sperma toen ik zeven was." De priester riposteert: "Dat is nog eens een openingszin." En vervolgens kondigt de onzichtbare spreker aan dat hij de priester over een week zal vermoorden, als vergelding voor het leed dat hem als kind werd aangedaan. Juist omdat die priester daar volstrekt geen schuld aan heeft.

De titel verwijst naar de Engelse benaming van de heuvel buiten Jeruzalem waar Jezus werd gekruisigd, en door het expliciet vermelden van het verstrijken van de dagen maakt McDonagh zo een wat al te directe vergelijking met de kruisweg. Maar hij komt ermee weg dankzij zijn messcherpe dialogen, ijzersterk gebracht door een ensemble van karakteracteurs, Gleeson voorop.

Calvary werd op 18 maart 2015 uitgebracht op dvd (20th Century Fox) en was vervolgens vanaf 11 augustus 2016 alsnog in de Nederlandse bioscopen te zien in de Eye-zomerreeks Previously Unreleased.