Kuma

Fatma, de ernstig zieke mater familias van een Turks gezin, droomt dat met de komst van plattelandsbruid Ayse naar Wenen alles blijft zoals het is. Helaas.

Kuma is de eerste lange speelfilm van Umut Da?, een geboren Oostenrijker van Koerdische afkomst. Desondanks is er echt niets autobiografisch aan dit even subtiele als benauwende drama over een Turkse familie in Wenen.
Een integratiedrama heeft hij ook al niet willen maken. Er komt nauwelijks een autochtone Oostenrijker in beeld. Zelfs de supermarkt, waar de onder valse voorwendselen naar Wenen gehaalde Turkse plattelandsbruid Ayse een baantje vindt, wordt bevolkt door Turks personeel. Misschien had Kuma (dat ’tweede vrouw’ betekent) zich zonder al te grote aanpassingen ook in Istanbul af kunnen spelen.
Relevanter is wellicht dat Da? als filmstudent een leerling van Michael Haneke was. Niet dat Kuma streng en afstandelijk is, integendeel zelfs, maar Da? slaagt er meesterlijk in om met scherp psychologisch inzicht te laten zien wat er gebeurt als de gevestigde orde begint te wankelen. Het vrouwelijke familiehoofd Fatma klampt zich vast aan hoe het altijd was, maar haar kinderen leven al in een andere tijd en ook het noodlot trekt zich weinig van Fatma’s wensen aan.
Die spanning voel je direct al in de raak neergezette opening rond Ayse’s feestelijke bruiloft in haar dorpje. Wanneer Ayse en haar toekomstige schoonzussen zich in een donker zijkamertje over de zieke Fatma buigen klinken er sarcastische opmerkingen en vangen we norse blikken op. Dat Ayse geen warm welkom te wachten staat is op voorhand al duidelijk.
Terwijl het uitgangspunt van een huwelijk dat niet is wat het lijkt misschien wat spitsvondig is, valt direct op hoe geloofwaardig Da? de situatie, de personages en de onderlinge verhoudingen weet uit te werken. Het is een warme, genuanceerde en onthullende schets van een familie in een besloten immigrantengemeenschap waar de schone schijn moet worden opgehouden, maar waar in werkelijkheid heftige en verwarrende emoties broeien. Ook de acteurs zijn stuk voor stuk voortreffelijk in dit ingetogen en toch soms onverwacht aangrijpende familiedrama dat meer universeel dan Turks is.

Leo Bankersen