Michel Petrucciani

Een man die een compleet leven in 36 jaren wist te proppen en toch slechts over een fractie van de normale menselijke mobiliteit kon beschikken: Michel Petrucciani was een exceptioneel mens. Michael Radford gedenkt hem met een eerlijk portret.

Van de Franse pianist Michel Petrucciani (1962-1999) werd gezegd dat hij de snelste rechterhand in jazz had. Wie uitvoeringen van hem beluistert, hoort hoe hij bijna bezeten over de toetsen raast. In de documentaire Michel Petrucciani vertelt een van zijn naasten hoe hij geregeld botten in zijn hand brak tijdens zijn spel, soms zelfs een sleutelbeen. En toch doorspeelde. ‘I hate wasting time, you must move fast’, was zijn verklaring die meteen voor z’n levensmotto kon doorgaan. Petrucciani werd geboren met een zeldzame afwijking die zijn skelet broos maakte en zijn groei belemmerde. Hij was simpelweg zwaar gehandicapt en wist dat hij nooit oud zou worden. Een somber lot, maar de film staat er eigenlijk maar kort bij stil.  Zoals ook Michel zelf zich niet overdreven gestraft voelde. ‘Ik ben uiterst genereus bedeeld, ik heb geen klachten’, zegt hij in een van de interviewfragmenten die regisseur Radford (Il Postino) verzamelde. En hoewel hij hier naar zijn bedprestaties verwees, kon het ook op zijn muzikale vaardigheden slaan. Zijn talent voor doorleefde, virtuoze improvisaties was uniek, net als zijn speelstijl. De cassettebandjes van het thuisonderwijs beluisterde de jonge Petrucciani niet eens. Hij nam er direct zijn eigen muziek over op, en was professional vanaf zijn vijftiende. Zelfs al moest hij naar al zijn optredens gedragen worden.

Michael Radfords film volgt de gebaande paden van de biopic, maar ontpopt zich toch tot een intelligent portret. De bewondering overheerst, maar subtiel mengt Radford Petrucciani’s nare trekjes door de film. De musicus was een vrouwengek, en zodra partners zijn idiote levenstempo niet konden volgen, werden ze gedumpt voor een ander. Er was drank, er waren drugs en foute vrienden, er was de roofbouw van het eindeloze toeren. ‘Then came the demon, as powerful as the angel’ beschrijft een ex van Petrucciani het feestbeest. Een kort gesprek met de eveneens gehandicapte zoon van de muzikant zet vraagtekens bij de kwaliteit van diens vaderschap. Maar echt kwalijk nemen kun je het de man niet. Hij wilde geen seconde missen van het korte leven dat hem geschonken was en haalde er alles uit. Wie kan dat op zijn sterfbed zeggen?

Mark van den Tempel