FilmBoeken – 21 september 2010

Hoewel er in totaal negen auteurs op de titelpagina vermeld staan, is Impossibly Funky grotendeels het werk van één man: Mike White. Niet vreemd: het boek is een bundeling van artikelen uit Cashiers du Cinemart, het underground-zine dat White eveneens grotendeels zelf volschreef. En opmaakte. En kopieerde. En verspreide.
Zoals de meeste van dit soort zines was Cashiers du Cinemart een eenmanszaak, die direct voortkwam uit de particuliere interesses van zijn maker. Gelukkig voor de lezer zijn die lekker eclectisch. Het boek, dat put uit de vijftien nummers van het zine die de afgelopen veertien jaar verschenen, bevat artikelen over de meest uiteenlopende onderwerpen. De verfilmingen van het werk van pulpauteur James Ellroy; de Japanse zeventiger-jaren filmreeks Lone Wolf and Cub; de dubbelrollen van Jean-Claude van Damme; de films die alien iii óók had kunnen worden; interviews met types als acteur Bruce Campbell en regisseur Guy Maddin. Het steekwoord is underground; onbekend maakt voor White en de zijnen juist des te meer bemind.
Impossibly Funky toont de waarde en rijkdom die de (inmiddels snel verdwijnende) zine-cultuur had, en is in die zin een eerbetoon aan een bijna verloren tijdperk. Het boek is min of meer de steen op het graf van Cashiers du Cinemart: het zine is dood. Ook White week inmiddels uit naar internet (impossiblefunky.blogspot.com, waar het op dit moment dan weer vooral over de boekuitgave gaat, natuurlijk).
De bundel van White maakt nog maar eens duidelijk dat die blogcultuur niet vanuit het niets is ontstaan, maar duidelijke voorlopers had in de zine-industrie. Zowel blogs als zines zijn veelal eenmanszaken (met onderling contact en hier en daar een kruisbestuiving), en beiden moeten het in de meeste gevallen eerder hebben van een grenzeloze filmliefde en een onmenselijke repertoirekennis dan van gepolijst schrijverschap.
Dat is in ieder geval van toepassing op White’s bundel. De cinema stroomt de auteurs door het bloed, zoveel is duidelijk: of ze het besprokene nu ophemelen of afkraken, ze schrijven altijd vanuit een enthousiasme. En de repertoirekennis is bewonderenswaardig in zijn streven naar compleetheid: voor scriptanalyses van diverse Hollywoodmislukkingen (catwoman, indiana jones and the crystal skull) worden alle eerdere scenarioversies bestudeerd. In een stuk over de opleving in het filmgenre rond realityshows waarin mensen elkaar tot de dood bevechten komt zelfs temmink: the ultimate fight van Boris Paval Conen voorbij, een zelfs hier in Nederland redelijk obscure telefilm uit 1998. Maar de schrijfstijl is vaak houterig, zij het op een vertederende manier. White geeft zelf ook zoveel toe als hij zichzelf in de ‘credits’ van het boek vergelijkt met de ‘monkeys typing Shakespeare’ en zijn stijl omschrift als ‘hackademic’.
Maar buiten dit alles is Impossibly Funky vooral een verkapte biografie van Mike White zelf — de man die in de jaren negentig kortstondige roem bereikte met het filmpje who do you think you are?, waarin hij Quentin Tarantino overtuigend van plagiaat beschuldigde. Geen traditionele biografie, maar een die op het adagium gestoeld is dat het niet belangrijk is hoe je als mens bent, maar wat je mooi vindt.

Joost Broeren

Impossibly Funky: A Cashiers du Cinemart Collection
Mike White (red.)
2010, Bear Manor Media, 377 pagina’s, $24,95

Hollywood catwalk — Exploring costume and transformation in American film
Tamar Jeffers McDonald
2010, I.B. Tauris, €22,95
Jeffers McDonald onderzoekt hoe (vrouwelijke) personages transformeren in Hollywoodfilms als the devil wears prada, grease, calamity jane, the long kiss goodnight. Terugkerend fenomeen is het doornroosje- of pygmalionverhaal: vrouw transformeert door hard werken — vaak met hulp van een man — van onaantrekkelijk eendje naar alom geprezen en bewonderde zwaan. Wat is de betekenis van kostuums bij deze transformaties en wat vertellen deze beelden ons, als toeschouwers?

The Faber book of new South American cinema
Demetrios Matheou
2010, Faber and Faber, €27,50
Matheou, filmjournalist voor o.a. The Guardian en Sight & Sound, analyseert de bloeiende Zuid-Amerikaanse cinema, waar het vaak gaat om ‘identiteit’ te midden van het sociale en politieke geweld dat het continent kenmerkt. De focus ligt bij filmmakers die zich niet laten leiden door regels of traditie, en die — soms met eigen geld — een persoonlijk verhaal vertellen.

Furious Love — Elizabeth Taylor, Richard Burton, and the marriage of the century
Sam Kashner en Nancy Schoenberger
2010, HarperCollins Publishers, €27,95
Een heerlijk boek voor herfstige dagen, over leven en werk van het wereldberoemde acteurskoppel Elizabeth Taylor en Richard Burton. Burton moest bijna hardop lachen toen hij Taylor voor het eerst ontmoette, omdat ze zo vreselijk mooi was. Taylor was trots dat ze Burton bijhield als het om drank ging, hem zelfs onder tafel zoop. Met veel foto’s en nooit eerder gepubliceerde uitspraken van Taylor.

Roman Polanski
Adrian Stahlecker
2010, Uitgeverij Aspekt, €19,95
Meneer Stahlecker houdt het tempo hoog. In de vorige boekenrubriek bespraken wij een boek van deze auteur, en nu is er een biografie over de Pools-Franse regisseur Roman Polanski, die regelmatig in opspraak raakte vanwege zijn persoonlijke leven en in 2009 werd gearresteerd toen hij in Zürich een oeuvreprijs wilde ophalen. Polanski regisseerde onder meer chinatown, rosemary’s baby, the pianist en, recent, the ghost writer.

David Lynch — Dark splendor
Werner Spies (red.)
2010, Hatje Cantz, €59,95
Over de ‘dark splendor’ van David Lynch die in zijn jonge jaren een kunstacademie bezocht en naast zijn films altijd beeldend werk is blijven maken. Uitgave naar aanleiding van een David Lynch-retrospectief begin dit jaar in het Duitse Max Ernst Museum, met essays en fantastisch beeldmateriaal. Een boek waar fans hun vingers bij zullen aflikken.

Samenstelling Claudia Jong | International Theatre & Film Books | Leidseplein 26 | 1017 PT Amsterdam | t 0206226489 | i theatreandfilmbooks.com