Boeken: De andere kant van on demand

  • Datum 04-07-2013
  • Auteur
  • Deel dit artikel

Arrested Development

Met de komst van Netflix naar Nederland lijkt de overgang van dvd naar streaming definitief te worden. Wheeler Winston Dixon weet het nog zo net niet.

Door Joost Broeren

‘We are on a shift that is as momentous and as fundamental as the shift to the electrical grid. It’s happening a lot faster than any of us thought.’ Met dit citaat van Amazon-directeur Andrew R. Jassy opent filmwetenschapper Wheeler Winston Dixon zijn boek Streaming: Movies, Media and Instant Access. In de daaropvolgende 170 pagina’s brengt Dixon in kaart hoe die verschuiving er op het moment voor staat, en vooral: welke risico’s hij met zich meebrengt.
Dat wordt ook voor Nederland een steeds relevantere vraag, nu de Amerikaanse streaming-gigant Netflix hier eind dit jaar actief wordt. Met series als House of Cards en een nieuw seizoen Arrested Development en als eerste online aanbieder die ook stevig investeert in eigen producties, moet het een geduchte concurrent worden voor video-on-demand aanbieders als Cinemalink, Ziggo on Demand, Pathé Thuis, Ximon en HBO Nederland, inmiddels gevestigde namen in het razendsnel verschuivende Nederlandse kijklandschap.
Dixon — geboren in 1950, experimenteel filmmaker en professor in de filmwetenschappen aan de University of Nebraska-Lincoln — schreef eerder historische en theoretische boeken over apocalyptische cinema, film noir en experimentele film. Niet bepaald een digital native dus. Hij beschrijft de wereld van streaming media als buitenstaander — goed ingevoerd en met een bovengemiddelde interesse, maar niet iemand die niets anders kent dan deze wereld.

Surveillance
Dixons blik van buiten levert scherpe inzichten op. Waar de Amerikaanse filmindustrie zich vanwege kostenbesparing halsoverkop in een digitaal avontuur stort, zet Dixon terecht kanttekeningen. Want hoewel digitaal voor de producenten en filmstudio’s grote besparingen oplevert, is aan de kant van de vertoner juist een grote investering vereist, die kleinere aanbieders weleens de kop kan kosten — wat weer funest is voor niet-commerciële filmmakers, die met hun kunst in de ‘multiplexen’ niet terecht kunnen.
En wat te denken van de filmgeschiedenis? Waar digitale productie grote besparingen oplevert, is digitaal archiveren vele malen duurder dan het behouden van celluloid-kopieën. Dixon memoreert fijntjes dat relatief recente, compleet digitaal geproduceerde titels als de twee eerste Toy Story films bijna verloren waren gegaan door datacorruptie. Dus wat voor kans hebben films die geen grote studio achter zich hebben? En wie bekommert zich om die archieftitels waar geen rechthebbende meer is om de overgang naar on demand te faciliteren? Die verdwijnen simpelweg, tenzij we dat voorkomen.
Dixon heeft helaas de neiging zich te verliezen in terzijdes, en drijft steeds verder af van het onderwerp. Hoe verder we afraken van de wereld van de cinema waar Dixon zich duidelijk het meest thuis voelt, hoe meer die buitenstaandersblik gaat wringen. Als hij zich in het slothoofdstuk ‘Streaming the World’ verliest in een tirade tegen gebruikers van Facebook en online roleplaying games die er voor zouden kiezen de ‘echte wereld’ de rug toe te keren, leest dat vooral als het commentaar van een oudere heer die in een hoek zit te klagen over de jeugd van tegenwoordig. Die kleinering van het publiek verhult Dixons valide en (getuige recente onthullingen over nauwe banden tussen veiligheidsdienst NSA en Facebook) urgente vraagtekens over de grootmachten achter de surveillancemaatschappij. Maar wat dat nog met streaming media te maken heeft, is tegen die tijd volstrekt onduidelijk geworden.

Streaming Movies, Media and Instant Access | Wheeler Winston Dixon | 2013, University Press of Kentucky | 192 p | $24.95

Boeken kort

Richard Linklater Contemporary Film Directors | David T. Johnson | 2012, University of Illinois Press | €22,50
Voor wie na het zien van Before Midnight (2013) geïntrigeerd is geraakt en wil weten wat praatfilmer Richard Linklater nog meer heeft gemaakt, is dit boek een uitkomst. Het boek is onderdeel van de serie Contemporary Film Directors, overzien door éminence grise James Naremore — een gerenommeerd filmcriticus die zelf onder meer het fantastische On Kubrick schreef. Schrijver Johnson plaatst de nadruk van zijn studie op het begrip tijd. Ondanks het zeer brede oeuvre van Linklater — beginnend met het poëtische It’s Impossible to Learn to Plow by Reading Books (1988) en met uitschieters naar publieksfilms als The School of Rock (2005) — is tijd, en de beleving hiervan, een terugkomend thema in zijn films. Het boek sluit af met een bijzonder interview.

This Much Is True 14 Directors on Documentary Filmmaking | James Quinn | 2013, Bloomsbury | €24,99
Een welkom overzicht van regisseurs die vooral de laatste jaren artistiek aan de weg getimmerd hebben; James Marsh van Man on Wire (2008); Andrew Jarecki van Capturing the Friedmans (2003); Morgan Spurlock van Super Size Me (2004) en Nick Broomfield van Biggie & Tupac (2002) komen allemaal aan het woord. Naast deze namen is er ook aandacht voor documentairemakers die misschien in Nederland nog niet zo bekend zijn. En dat is fijn, want zo valt er een heleboel te ontdekken in dit eerbetoon van documentairemaker James Quinn, die knappe antwoorden weet te ontlokken aan zijn collega’s. Dat het korte en krachtige voorwoord van niemand minder dan Albert Maysles is, zegt wel iets over de kwaliteiten van de 14 makers.

Coming Soon to a Festival Near You Programming Film Festivals | Jeffrey Ruoff, Editor | 2012, St. Andrews Film Studies | €27,50
Er bestaan al flink wat titels over filmfestivals, maar deze zijn altijd gericht op filmmakers: hoe krijg je je film vertoond op een festival? Dit is het eerste boek exclusief voor programmeurs. Een dozijn auteurs vertelt over hun ervaring als programmeur, curator of academicus, grofweg verdeeld in drie onderwerpen: films vinden, publiek vinden en het bepalen van een identiteit of thema. Voor de aanstaande programmeur of curator.

Samenstelling Jasper de Bruin | International Theatre & Film Books | Leidseplein 26 | 1017 PT Amsterdam | t 0206226489 | theatreandfilmbooks.com

Geschreven door