Zondag de negenste

Alzheimer en oud zeer maken de hereniging van twee broers even verwarrend als urgent. Indrukwekkend met kanttekeningen.

“Ja jongens, wat gaan we hieraan doen?”, is de ietwat vertwijfelde vraag van de dokter van een zorginstelling. Voor hem zitten de broers Horst en Franz, die elkaar al dertig jaar niet hebben gezien, maar hun bebloede koppen bewijzen dat het bij de hereniging onmiddellijk weer knalde tussen de twee.

De in het leven teleurgestelde Horst (Josse De Pauw) mag dan inmiddels aan Alzheimer lijden, de oude rivaliteit blijft broeien, terwijl de sarcastische Franz (Peter Van den Begin) een opportunistische drijfveer heeft: vanwege geldnood hoopt hij op een mogelijke erfenis. En wie heeft op die rondslingerende notitieblaadjes het woord ‘euthanasie’ geschreven?

Zondag de negenste is de eerste lange speelfilm van Kat Steppe, al is het wat misleidend om dit een debuut te noemen. Steppe heeft ruime ervaring, met name op het gebied van documentaire, wat je duidelijk in deze film ziet. Die maakt niet alleen indruk door de sterke hoofdrollen, maar ook door Steppe’s keuze om te filmen in een bestaande zorginstelling voor mensen met Alz­heimer, die kleine bijrollen invullen. Ook valt op hoe verleden en herinnering in beeld komen. Als onverwachte flitsen, naast scènes van emotionele situaties, ook dromen misschien, en zelfs beelden waarin een van de hoofdpersonen naast zichzelf als kind staat.

Soms levert dat moeilijk te duiden momenten op, maar het weerspiegelt wel mooi de grillige werking van ons geheugen. En vooral hoe in een Alzheimer-brein beladen momenten blijven sluimeren. Zie bijvoorbeeld de oude Marthje, die alleen nog de woorden ‘zondag de negenste’ prevelt, zonder te kunnen zeggen wat er die dag gebeurde.

De zaak komt in een versnelling wanneer een zekere Andrea opduikt, voor wie Franz en Horst in hun jonge jaren warme gevoelens koesterden. Ook voor Andrea is dit misschien een gelegenheid om missers uit het verleden onder ogen te zien, een kans op verzoening. Voor de broers gaat de pijn nog verder terug, naar de moeizame verhouding van Horst met zijn vader en naar een grote tragedie.

Dat was op zichzelf al genoeg geweest voor een stevig drama over het doorwerken van trauma’s uit de jeugd, en je kan je afvragen of het thema Alzheimer veel toevoegt. Datzelfde geldt voor het ter sprake brengen van euthanasie, waar de door Frank Lammers met smakelijke flair vertolkte dokter overigens wel iets over te zeggen heeft.

Dat het alles bij elkaar toch overkomt als een sterke, natuurlijke eenheid, heeft zeker te maken met de aanwezigheid van de bewoners van de zorginstelling, die in de zijlijn van het uiteindelijk ook ontroerende verhaal van Horst en Franz gewoon zichzelf blijven.