Tre piani

Schuldige mannen in een slechte film

Tre piani

Nanni Moretti verkwanselt zijn reputatie als arthouse-auteur met een beschamende raamvertelling over schuld en onschuld.

Meer dan alle andere regisseurs lijkt de Italiaan Nanni Moretti een abonnement te hebben op de hoofdcompetitie van het Cannes filmfestival. Acht van zijn dertien lange speelfilms hebben zo’n topplek op het prestigieuze festival verworven. La stanza del figlio won in 2001 zelfs de Gouden Palm. Of dat een terechte winnaar was is een andere vraag, maar het moge inmiddels duidelijk zijn dat Moretti zijn festivalprivileges te veel voor lief heeft genomen. Tre piani, zijn verfilming van Eshkol Nevo’s Israëlische bestseller, was een van de slechtste films in de competitie van afgelopen festivaleditie. En in het jaar van de nieuwe Sean Penn-flater Flag Day zegt dat best wat.

Met coscenaristen Federica Pontremoli en Valia Santella vertaalde Moretti Nevo’s in Tel Aviv gesitueerde roman naar Rome. Naar specifiek één appartementencomplex waarin drie families op hun eigen manier leven met trauma, pijn, schaamte en verlies. Typische Moretti-thema’s eigenlijk, maar wel zielloos verteld en smakeloos verbeeld. Neem de openingsscène: midden in de nacht probeert een hoogzwangere vrouw (Alba Rohrwacher) op de slecht verlichte straat voor haar gebouw een taxi naar het ziekenhuis aan te houden. In de auto die voorbij scheurt zit een stomdronken Andrea (Alessandro Sperduti) die een andere overstekende vrouw aanrijdt en met piepende banden crasht in het huis van Lucio (Riccardo Scamarcio) en Sara (Elena Lietti) op de begane grond van hetzelfde appartementencomplex. Leven en dood; het is er allemaal al vanaf scène één, minus gravitas, gevoel of genegenheid.

De platte vertelling, ergens tussen woensdagavond soapopera en zondagochtend cappuccinofilm, doet vooral de #MeToo-geladen scènes teniet. Er is een moment waarop Lucio het bed deelt met de minderjarige en onwaarschijnlijk gewillige Charlotte (Denise Tantucci). Zij lokt hem eerst naar haar privévertrek en klaagt hem daarna aan voor seksueel misbruik. Het roept de paranoia van oude mannen op die bang zijn voor de seksuele klopjacht van de jonge, aantrekkelijke vrouw. Natuurlijk blijft Lucio in de film benadrukken dat de ervaring consensueel was.

De schuldige man blijft terugkeren in Tre piani, ook in de rol die Moretti zelf vertolkt. Hij speelt de vader van Andrea, een strenge jurist die in privésferen zijn zoon al heeft veroordeeld voor de aanrijding van die vrouw op straat. Andrea legt de schuld van zijn dronken staat juist bij de harde hand van zijn vader die hem nooit de ruimte heeft gegeven zichzelf te zijn. Moretti hamert hier maar weer op de verhalen die van hem een grote regisseur hebben gemaakt, wat vooral een onaangename cognitieve dissonantie oplevert: dit kan toch niet het werk van een Gouden Palm-winnaar zijn?