The Strange Case of Angelica

Verliefd op een geest

  • Datum 27-10-2011
  • Auteur
  • Gerelateerde Films The Strange Case of Angelica
  • Regie
    Manoel de Oliveira
    Te zien vanaf
    01-01-2010
    Land
    Portugal/Spanje/Frankrijk/Brazilië
  • Deel dit artikel

Manoel de Oliveira is een tijdreiziger met een jonge fantasie, zo blijkt ook weer uit de speelse fabel The Strange Case of Angelica.

Manoel de Oliveira, de nestor van de Portugese kunstfilm, had vroeger de neiging om met zijn theatrale stijl menigeen tegen de haren in te strijken. Met het klimmen der jaren is zijn werk echter aanzienlijk toegankelijker geworden, terwijl het eigenlijk niet eens zo veel veranderd is. Nog altijd prettig excentriek. Gelukkig.
In The Strange Case of Angelica (O estranho caso de Angélica) wordt een jonge fotograaf te hulp geroepen door een familie die de schoonheid van een onverwacht overleden bruid wil laten vastleggen voor het te laat is. De merkwaardige opdracht wordt nog vreemder wanneer de fotograaf zijn camera scherp stelt. Als hij door de zoeker naar de dode kijkt ziet hij hoe het meisje de ogen opslaat en uitnodigend glimlacht. Het fenomeen herhaalt zich met een afdruk die hij heeft gemaakt. Is hij verliefd geworden op een geest? Hij kan er niet van slapen, zeker niet wanneer hij samen met haar door het luchtruim heeft gevlogen.
Het lijkt een speelse fabel over de onbereikbare liefde te worden, of misschien over het voortleven in herinnering, al waaiert het ook in andere richtingen uit. De fotograaf blijkt al even gefascineerd door de anachronistische arbeiders in een naburige wijngaard die de grond nog ouderwets met de hand bewerken. Intussen leren we ook dat zijn hospita (en zij niet alleen) hem een rare snijboon vindt die niet met zijn tijd is meegegaan. Oliveira neemt op andere momenten weer ruim tijd om ons te vermaken met quasigewichtige conversaties van de andere gasten. Of hij laat plotseling zijn blik vallen op de huiskat die begerig naar een vogeltje loert.

Vrije improvisatie
Waar de fotograaf precies vandaan komt schijnt ook niemand te weten en gaandeweg bekruipt je het gevoel dat hij een soort tijdreiziger is. Of misschien wel een alter ego van De Oliveira, of allebei. Want de filmmaker, die in 1931 zijn eerste documentaire draaide aan dezelfde rivier waar we ook in Angelica op uitkijken, heeft een groot deel van de filmgeschiedenis persoonlijk meegemaakt. Niet toevallig misschien dat de special effects heerlijk ouderwets ogen? The Strange Case of Angelica straalt een prettig soort tijdloosheid uit, waarbij hommages aan de vroege cinema hand in hand gaan met subtiele eigentijdse ironie. Oliveira’s voorliefde voor vaste camera-instellingen en lange shots is nog steeds zichtbaar, maar wordt nooit hinderlijk formeel. Vaak doet deze fantasie denken aan een vrije improvisatie die het vooral van de toon en de terloopse invallen moet hebben, wat ook zo zijn nadelen heeft. Als verhaal blijft het tamelijk mager en de tintelende verwachting die het begin oproept verbrokkelt gaandeweg. Met ruim anderhalf uur is het zelfs al aan de lange kant, al blijft er tussen de regels door genoeg poëzie voor een geamuseerde glimlach.
Geen bespreking van een film van verbazingwekkend productieve De Oliveira is compleet zonder een opmerking over zijn leeftijd: op 11 december wordt hij 103. Hij werkt al weer aan twee nieuwe producties.

Leo Bankersen