Sage femme (Martin Provost over)

'Ik ken de wereld van de vrouwen'

  • Datum 31-05-2017
  • Auteur
  • Categorieēn RecensiesGeen categorie
  • Thema
  • Gerelateerde Films Sage femme
  • Regie
    Martin Provost
    Te zien vanaf
    01-01-2017
    Land
    Frankrijk
  • Deel dit artikel

De Franse regisseur Martin Provost heeft het niet op ‘brave, wijze vrouwen’: ‘Catherine Deneuves personage is een egoïst en doet mensen pijn. Maar als je door zo iemand gekwetst wordt, had je dat misschien nodig.’

Door Kees Driessen

Tijdens de openingscredits verschijnt groot ‘Catherine’ in beeld. Daarnaast, kleiner, de achternamen: Deneuve en Frot. "Ik heb de film voor hen geschreven", zegt regisseur Martin Provost op het Filmfestival van Berlijn. "Voor hen en Olivier Gourmet. En alle drie zeiden ze gelukkig ja."
Deze Catherines zijn de grootste troef van de film. Met Deneuve als de vroegere geliefde van wijlen de vader van de alleenstaande (maar gaandeweg in Gourmet geïnteresseerde) Frot. Helaas moeten de twee actrices het vooral hebben van hun présence: aan het verhaal valt weinig eer te behalen.
Sage femme is zo’n film waarbij je meteen ziet welke momenten in de trailer thuishoren. Ach, ze hebben ruzie; o gelukkig, nu lachen ze weer samen; oeh ze kust Gourmet… clichéscènes die in een trailer exact hetzelfde vertellen als in de film. Gelaagdheid is ver te zoeken.
En dat terwijl de Franse regisseur Provost zichzelf presenteert als vrouwenkenner. "Ik ben opgegroeid met vrouwen. Ik ken hun wereld. Mijn moeder droeg me op handen, ik had mijn zus, mijn grootmoeder. Bij hen was ik in mijn element. Mijn vader was een marineofficier, afwezig en autoritair; mannen heb ik nooit echt begrepen."

Goede invloed
En dan toch: clichés. De twee Catherines spelen in Sage femme twee vrouwentypes, waarbij vanaf het begin duidelijk is dat de egoïstische, liegende, drinkende, rokende, gokkende Bourgondiër Deneuve (eigenschappen die de Koningin van de Franse cinema met onmiskenbare flair vertolkt) een goede invloed zal zijn op de ‘brave’ en ‘wijze’ (twee betekenissen van het Franse sage) Frot. Want met braafheid kun je natuurlijk nooit gelukkig worden.
En inderdaad is dat de boodschap van Provost: "Uiteraard is Frots personage een goed mens. Ze is eerlijk en doet geen vlieg kwaad. Maar ze lijdt, omdat ze niet geleefd heeft. Deneuves personage is een egoïst en doet mensen pijn. Maar zulke mensen hebben ook een functie. Als je door hen gekwetst wordt, had je dat misschien nodig — dat is mij zelf ook overkomen en ik heb daarvan geleerd. Weet u, we zijn tegenwoordig allemaal zo normaal geworden. Het ontbreekt ons aan fantasie. Het is goed om mensen te hebben die afwijken. Dat is ook een levenskunst."

Leugens
Liegen hoort daar volgens Provost bij. "Bepaalde leugens zijn formidabel en creëren geweldige mensen. We dragen allemaal verschillende levens in ons. Slechts één ding zijn is te beperkt. Ik denk dat alles uitproberen en jezelf niets verbieden, zoals Deneuves personage doet, ook een vorm van wijsheid is. Ik wil daar niet moralistisch over doen."
Dat blijkt, in de film. Maar goed, het is een visie op het leven. Niet één die mij een aansporing lijkt om romantisch met meneer Provost in zee te gaan, maar toch: een visie. En die had met minder clichés verbeeld kunnen worden.
Het is extra jammer, omdat Provost met Catherine Frots vroedvrouw (de sage-femme, ditmaal met streepje) een boeiend en zelden benut beroep als uitgangspunt neemt. Want hoe is dat, om leven na leven op aarde te brengen terwijl je met je eigen leven niet gelukkig bent? Het is een thematiek die Provost aanstipt, maar nauwelijks uitwerkt.

Portret Michaël Crotto

Bovendien heeft zijn film te weinig focus: de dreigende sluiting van Frots kleinschalige bevallingskliniek ten faveure van een onpersoonlijke ‘babyfabriek’; de zwangerschap van haar schoondochter; haar zoon die zijn toekomst als chirurg wil opgeven om ook vroedvrouw te worden — het zijn allemaal belangrijke gebeurtenissen die hun minuten opeisen in de film maar aan de essentie, de relatie tussen de twee Catherines, weinig specifiekers toevoegen dan dat het leven voortgaat en verandert en je af en toe keuzes moet maken.
De eerlijkheid gebiedt wel om te zeggen dat één larmoyant moment dat ik als vergezocht wilde afserveren, volgens Provost autobiografisch is: in Sage femme vertelt een cliënt van de kliniek dat haar eigen leven bij geboorte was gered dankzij een bloedtransfusie van de vroedvrouw. "Zo ging dat ook bij mij", bezweert Provost. "Bij mijn geboorte was mijn bloed niet goed en mijn moeder had niet dezelfde rhesuswaarde. Mijn vader reisde de hele nacht door de stad, op zoek naar een donor. Totdat we ontdekten dat onze vroedvrouw het goede bloed had. Zij heeft mij haar bloed gegeven en mijn leven gered."
Provost koestert het vrouwenbloed in zijn aderen. Zelfs de overleden vader in Sage femme, die op foto’s voorbijkomt, wilde hij iets vrouwelijks geven. "Die foto’s moesten visueel sterk zijn. Maar een voetballer doet me bijvoorbeeld weinig. Daarom maakte ik van hem een zwemmer. Zwemmers hebben een andere relatie tot hun lichaam. Ze zijn kwetsbaarder, met dat kleine broekje haha! En met het water — dat trouwens in al mijn films voorkomt en heel belangrijk voor me is — begeven ze zich in een vrouwelijk element." Hm. Water als vrouwelijk element — ik vrees dat ik ook hierin alleen maar een cliché kan zien.