Remember

In Atom Egoyans Remember reist een dementerende Duits-Joodse man door Ame­rika en Canada om wraak te nemen op de nazi-officier die zijn familie vermoordde.

Geheugenverlies is een aandoening die perfect aansluit bij de thema’s uit de films van Atom Egoyan. Zijn beste films Exotica en The Sweet Hereafter zijn een soort whodunits waarin verborgen herinneringen de daders zijn en hun eigenaren de slachtoffers. In deze mozaïekvertellingen onderzoekt de Canadees hoe een weggestopt trauma de levens van zijn personages aantast. Het zijn studies naar vervreemding en isolatie. Pas als mensen hun herinneringen de baas zijn, kunnen ze zich weer openstellen voor anderen.
Remember is niet door hem geschreven, maar het is in elk opzicht een Egoyanfilm, waarin het hoofdpersonage oog in oog komt te staan met het trauma dat hem zijn hele leven al achtervolgt. Deze dementerende Zev Guttman, een hoogbejaarde Duits-Joodse man gespeeld door Christopher Plummer, krijgt in het verzorgingstehuis van medebewoner Max Rosenbaum een ontgoochelende brief. Daarin staat vermeld dat Guttman en Rosenbaum in de concentratiekampen van Auschwitz zaten en dat de Blockführer Otto Wallisch hun familie en vrienden heeft vermoord. Volgens Rosenbaums brief is Wallisch naar Amerika gevlucht onder de valse naam Rudy Kurlander. Nu Guttmans vrouw overleden is, verzoekt de invalide Rosenbaum hem dringend om Kurlander op te zoeken en te vermoorden.
Wat volgt is een film die alle kanten op gaat, van Oscar bait naar exploitation flick, misschien ergens tussen Broken Flowers, Memento en The Sixth Sense in. Niet dat het een probleem is: Egoyan heeft met Remember een van zijn beste films in jaren gemaakt.
Na het lezen van de brief ontsnapt Gutt­man uit het verzorgingstehuis, koopt een pistool en struint Amerika en Canada af, op zoek naar de juiste Rudy Kurlander. Daar zijn er meerdere van, dus Guttman moet à la Broken Flowers bij elk huis dat hij bezoekt vaststellen of hij de beruchte nazi voor zich heeft. Zijn vragen halen bij anderen onvermijdelijk de herinneringen aan de oorlog weer boven. Elke keer als hij wakker wordt is hij vergeten waar hij is en wat hij moet doen. Via Rosenbaums brief wordt hij dan weer herinnerd aan de dood van zijn familie en aan de macabere missie die hij moet vervullen. Het blijft lastig om Plummers gezicht af te lezen als hij nietsvermoedend die brief weer in handen neemt. Hoe voelt het om zoiets afgrijselijks steeds te vergeten? In typische Egoyanstijl komen we daar pas op het einde achter, als Guttman de echte Kurlander in de ogen kijkt. Dan pas herinnert Guttman weer.

Hugo Emmerzael