PIPO EN DE P-P-PARELRIDDER

Dag bloemen, dag babyboomers

  • Datum 07-01-2011
  • Auteur
  • Gerelateerde Films PIPO EN DE P-P-PARELRIDDER
  • Regie
    Martin Lagestee
    Te zien vanaf
    01-01-2003
    Land
    Nederland
  • Deel dit artikel

Een baby in een verkeerd lichaam

Het begon met Abeltje en Kruimeltje en sindsdien is het niet meer opgehouden: nostalgische jeugdfilms. Een gereanimeerde clown in Pipo en de p-p-parelridder verricht de aftrap van het winteroffensief. Volgende maand volgen Pietje Bell 2 en Kees de jongen. Hoeveel nostalgie kan een mens verdragen?

Houdt het dan nooit op met de babyboomers? Al vier decennia bepalen zij de politieke en culturele agenda van Nederland. Toen zij jong en links waren preekten zij de revolutie, volwassen geworden streken ze neer in het pluche waaruit niemand ze kon verjagen, en nu ze kleinkinderen hebben, verlangen ze terug naar de knusheid van de jaren vijftig. Zo gaat dat in een mensenleven, maar babyboomers denken dat hun ervaringen uniek zijn. De wereld draait om hen. Alles wat zij meemaken is wereldschokkend. Hun gedachten en gevoelens zijn de maatstaf. En dat zullen we weten.
Toen Gerrit Komrij iets riep over de jaren zestig, stonden de kranten bol van de reacties. Toen de babyboomers bakkeleiden over de vraag of The Rolling Stones nog mogen optreden — zijn de heren niet te oud? — wijdde NRC Handelsblad een hoofdredactioneel commentaar aan de prangende kwestie. Elke niet-babyboomer zag de bespottelijkheid ervan, maar voor de babyboomers was het heilige ernst. Nu zij de leeftijd hebben bereikt waarop de nostalgie toeslaat, moet iedereen dat weten. U doet er dan ook goed aan uw kinderen de komende tijd uit de buurt van babyboomers te houden, want er komt weer een golf nostalgische jeugdfilm aan. Geen kind is de komende maanden veilig in de buurt van zijn opa. Of het wil of niet, het zal en moet worden ondergedompeld in zijn jeugdsentiment. "Ja, lieve Liesje, heel vroeger was er alleen op woensdag- en zaterdagmiddag televisie. Opa ging dan bij de buren kijken, want opa’s vader en moeder hadden nog geen televisie. Weet je wat we dan zagen? Pipo de clown. Dat was een hele leuke clown en daarom ga jij nu fijn mee naar de film die ervan is gemaakt. Nee, niet tegensputteren, Pipo is geen enge man. Verdomme, je gaat gezellig mee."

Balkenbrij
Pipo de clown behoort tot de Nederlandse tv-folklore. Vanaf 1958 was de door Wim Meuldijk verzonnen clown ruim twintig jaar op de televisie te zien. In 1980 vond de VARA het welletjes en was het niet dag vogels, dag bloemen, dag kinderen, maar dag Pipo. Tot een volksprotest leidde het niet, want Pipo was in de jaren zeventig al een anachronisme. Tegen nieuwe series als ‘De stratemaker op zee show’ staken de avonturen van de clown oubollig af. Al in 1974 ‘verkocht’ Meuldijk zijn clown als een nostalgisch artikel: "Humor en warmte komen steeds meer terug. De stroming van het houtvuur en de balkenbrij, een soort neo-romantiek — dat hebben niet alleen de ouders, maar ook de kinderen."
Na de dood in 1991 van Pipo-acteur Cor Witschge, en later Willy Ruys (Dikke Deur) en Herbert Joeks (Kluk-Kluk) leek het tijdperk Pipo afgesloten, maar de clown werd gereanimeerd door Ivo Niehe en Wim Meuldijks dochter Belinda. Zes jaar geleden, nog voor de grote nostalgiegolf in de bioscoop, leurden zij met de clown bij de omroepen. Wat een dolle pret zouden kinderen aan een nieuwe Pipo-serie beleven! Elke omroep wees hen beleefd maar resoluut de deur, maar Endemol hapte toe en financierde de terugkeer van Pipo in een bioscoopfilm.

Dikke nevel
Pipo en de p-p-parelridder, waarin Pipo in Spanje op zoek is naar een spook in een kasteel, bewijst dat niet elk boek en elk tv-programma uit de jaren vijftig moet worden opgegraven. Pipo en zijn hele santekraam hadden beter diep weggestopt in het geheugen kunnen blijven zitten. Onnozeler personages dan Pipo zijn in de bioscoop niet eerder aangetroffen. Kijkt u even mee? Pipo (Joep Dorren) is een volwassen man, die op elke gebeurtenis reageert met "sapperdeflap". Een man ook die in de derde persoon over zichzelf praat: "Pipo komt zijn verdiencentjes halen." In Pipo’s hoofd hangt een dikke nevel, waar geen gedachte doorheen breekt. We zien een volwassen man met het bewustzijn van een pasgeboren baby. Noem dat maar leuk, wij vinden het tragisch. Dat Mammaloe met hem is getrouwd, is een perverse daad. Wat doet die vrouw in bed met die baby in een verkeerd lichaam? We willen er niet aan denken.
In Pipo en de p-p-parelridder waart infantiliteit rond als een besmettelijke ziekte. Alle personages zijn ermee besmet. Karin Bloemen speelt met Duits accent een aanstellerige waarzegster, Hero Muller is als gebakjes etende Dikke Deur een psychiatrisch geval, Daan Schuurmans is een sullige, schmierende ridder en John Wijdenbosch is een krom pratende razende reporter. Snuf en Snuitje? Rudi Falkenhage had als oudgediende de beker beter aan zich voorbij kunnen laten gaan. Godzijdank zijn de makers vergeten om Kluk Kluk in de film te schrijven, zodat de herinnering aan Herbert Joeks intact blijft.
Het opgraven van Pipo door babyboomers is een ernstig geval van regressie. Het is geen vrolijke nostalgie, maar een ziekelijke vlucht naar het verleden. In de psychiatrie wordt het behandeld met regressie-therapie, waarin de patiënt bewust wordt gemaakt van onverwerkte conflicten. Het innerlijke conflict van babyboomers? De angst dat de wereld niet meer om hen draait. De therapie? Dagelijks ‘dag vogels, dag bloemen, dag babyboomers’ zeggen.

Jos van der Burg