Im Keller

Oostenrijkse beerput

  • Datum 01-07-2015
  • Auteur
  • Gerelateerde Films Im Keller
  • Regie
    Ulrich Seidl
    Te zien vanaf
    01-01-2014
    Land
    Oostenrijk
  • Deel dit artikel

Oostenrijks rariteitenkabinet of vinger op de pijnlijke plek? Ulrich Seidl sticht verwarring met zijn documentaire Im Keller, waarin Oostenrijkers hun obsessies — van sm tot naziliefde — uitleven.

Een Oostenrijkse filmmaker die zijn film Im Keller (‘in de kelder’) noemt, is zoiets als een Belgische filmmaker die zijn film ‘Dutroux’ noemt. Natuurlijk weet Ulrich Seidl dat in de titel twee gruwelijke Oostenrijkse kelderzedendrama’s doorklinken. In 1998 ontsnapte na acht jaar opsluiting de achttienjarige Natascha Kampusch uit het huis van de man die haar acht jaar eerder ontvoerde. In 2008 kwam na vierentwintig jaar een einde aan het misbruik door Josef Fritzl van zijn opgesloten dochter Elisabeth. De titel Im Keller is in dit licht ranzig en doet denken aan exploitatiedrift. Daarvan is echter geen sprake, bezwoer Seidl mij eind vorig jaar toen ik hem op IDFA interviewde. Hij wilde al veel langer een film over Oostenrijkers en kelders maken.
In Nederland kennen we het verschijnsel niet, maar veel Oostenrijkse huizen hebben kelders waarin mensen zich ongestoord in hun hobby kunnen uitleven. Im Keller toont een aantal van deze mensen, die Seidl niet heeft uitgekozen omdat ze postzegels verzamelen of met modeltreintjes spelen. De film portretteert onder andere een oude nazi-­enthousiasteling, die zijn kelder heeft volgestouwd met nazi-attributen, een vrouw die in haar kelder een pop als levende baby behandelt, en een sm-stel, van wie de man door zijn vrouw aan zijn scrotum wordt opgehangen.
Toch is de film geen freakshow, stelde Seidl nadrukkelijk in het interview. Het is niet zijn bedoeling dat de kijker zich distantieert van de mensen in de film, maar zich afvraagt waar zijn seksuele en morele grenzen liggen. In Seidls woorden: "Ik zoek de menselijke afgrond." Grote woorden, misschien te groot, voor een film die iets vermoeiends en gratuit provocatiefs heeft. Anders dan in Seidls vroegere werk voel ik in Im Keller geen oprechte woede over de drek onder de tegels van een verstikkende samenleving, maar zie ik een zelfverzekerde regisseur, die weet wat van hem verlangd wordt.

Jos van der Burg