Il futuro

Alcia Scherson weet in Il futuro de oorspronkelijke novelle van Roberto Bo­­laño zowel eer aan te doen als te ontstijgen, in een even raadselachtig als concreet verhaal over bekeken worden.

De timing van de Nederlandse release van Il futuro is om meerdere redenen gunstig. Ten eerste staat de Chileense schrijver Roberto Bolaño, op wiens novelle Una novelita lumpen (nog niet in het Nederlands verschenen) de film werd gebaseerd, meer dan ooit in de belangstelling dankzij de postume Nederlandse (her)uitgave van zijn complete oeuvre. Regisseur Alicia Scherson doet zijn woorden eer aan in haar versie van het verhaal, dat op het afgelopen IFFR de prijs van de Nederlandse filmkritiek won. Tiener Bianca en haar jongere broertje Tomas verliezen hun ouders bij een auto-ongeluk. In soms al te enigmatische voice-overs die direct aan Bolaño’s schrijven lijken te zijn ontleend reflecteert Bianca (Manuela Martelli) op hoe de wereld vervolgens lichtelijk ontworteld lijkt: alle straten zijn iets verschoven, de auto waarin hun ouders omkwamen veranderde van kleur en Bianca heeft een overgevoeligheid voor licht. Van het pensioen van hun vader kunnen ze niet rondkomen; er moet gewerkt worden. Tomas stort zich intussen op de sportschool, in de hoop zijn figuur op te pompen.
De tweede reden dat Il futuro op het goede moment wordt uitgebracht, is het thema van de male gaze. Dat stond dankzij de discussies rondom La vie d’Adèle de afgelopen weken weer volop in de aandacht, en het is een belangrijk deel van waar Il futuro om draait. Juist in die thematiek weet Scherson haar literaire bron te ontstijgen, en zonder woorden veel te zeggen over observatie, toeschouwer zijn, bekijken en bekeken worden.
Want ja, Bianca wordt bekeken. Door de twee sportschoolfiguren die Tomas mee naar huis sleept, met name, maar ook door ons, de kijkers. Tomas wil stoer zijn voor de louche types, maar al snel spannen ze Bianco voor hun karretje voor hun geplande kraak: miljoenen afhandig maken van de oudere, verlopen filmster en voormalig Mr. Universe Maciste (Rutger Hauer). Eenzaam teruggetrokken in zijn gotische landhuis bovenop een heuvel zou de gewezen ster van Hercules-achtige films zijn vermogen in zijn huis verstopt hebben, en Bianca wordt er op uitgestuurd om het vertrouwen van Maciste te winnen. Met haar lichaam, dat spreekt vanzelf.
Dat Maciste blind is, is hier niet alleen een verwijzing naar één van Hauers bekendere actierollen als blinde zwaardvechter in Blind Fury — één van de vele knipoogjes die Scherson uitdeelt, van de naar The Shining verwijzende openingsbeelden tot de zestiger-jaren actiepulp waar Maciste en Bianca naar kijken. Het betekent meer. Het betekent dat Bianca pas hier, in dit duistere huis waar niet meer gekeken wordt, echt wordt gezien.

Joost Broeren