HEIMATKLÄNGE

Jodeln rocks!

  • Datum 25-11-2010
  • Auteur
  • Gerelateerde Films HEIMATKLÄNGE
  • Regie
    Stefan Schwietert
    Te zien vanaf
    01-01-2007
    Land
    Zwitserland
  • Deel dit artikel

De leukste film van het jaar — écht, écht, écht — komt uit Zwitserland en gaat over experimentele jodelaars.

Eerst even de keel schrapen. Kkgh.Ghm.Uhgm. Een soort soundcheck voor de stembanden. Alles is klank en geluid in de Zwitserse documentaire heimatklänge, die met de grootst mogelijke verhevenheid (letterlijk: op de toppen van de bergen) en de platste alledaagsheid (in de kroeg in het dal) een drietal Zwitserse stemkunstenaars portretteert. Christian Zehnder, Erika Stucky en Noldi Alder zijn het jodelen voorbij. Jodelen. Ja echt.
Na een reeks films over accordeons en alphoorns komt regisseur Stefan Schwietert nu schaamteloos met een film over het grootste muzikale smaaktaboe. Een film die joelt en krioelt, fluistert en luistert. Gezongen in alle geluiden die de menselijke stem maar voort kan brengen en in zangerig Schwyzerdütsch gesproken. Het internationale publiek op het Filmfestival Wenen, waar ik de film eindelijk zag die eerder al in Berlijn draaide en een publieksprijs in de wacht sleepte, stoorde zich er niet aan dat die onverstaanbare taal alleen Duits ondertiteld was. De film was daar een hit en heeft de potentie dat hier ook te worden.

Knapzak
Regisseur Schwietert doet geen enkele poging ons te overtuigen dat jodeln rocks. Want: jodeln rocks! Dat moeten we maar geloven en dat doen we. Vanaf de eerste fenomenale beelden waarin het Zwitserse landschap als een gigantische klankschaal voor ons wordt neergezet en door de trillingen van de camera beroerd. De bergen en dalen worden oorschelpen, de meren trommelvliezen die zinderen in het eerste daglicht. Stappestap. Daar komt stempedagoog en zanger Christian Zehnder met zijn knapzak aan en zingt voor een onzichtbaar gehoor de toppen van de rotsen. Net zoals de Tuvaanse boventoon- en keelzangers Huun Huur Tu (bekend van onder meer samenwerking met Frank Zappa en het Kronos Quartet) met wie hij een concertje voor het wuivende gras in de Siberische steppen geeft. Zingen is leven. Ook voor Noldi Alder, afstammeling van een Appenzeller volksmuziekdynastie. Met zijn broers maakte hij furore als de ‘Alder Buebe’, maar de jodelkolder is hem in zijn kop geslagen. Het droogkomische commentaar van de andere Alders op zijn muzikale strapatsen is onweerstaanbaar. Begrijpen doen ze er niets van. Maar wel dat jodeln nu eenmaal iets met je doet wat zich niet zo goed in woorden vangen laat. Zelfs niet door de kletsgrage stemvirtuoos Erika Stucky, die nog voor de doden op het kerkhof zingt als het moet, en er maffe horrorachtige Super8-filmpjes bij maakt waarmee ze haar optredens opluistert.
Wie even dacht dat jodelen iets new agerigs was, en dit een zweverige film dreigde te worden over teloorgegane lokale culturen, die is dan wel om. heimatklänge staat diep met z’n voeten in de modder. Zelfs zo diep dat de film niet schroomt om ook het gecompliceerde gevoel te onderzoeken dat hoort bij gezangen die uit de aarde opborrelen. Uiteindelijk laat de film ons achter met fundamentele vragen over wie wij zijn, wat onze identiteit is, en in hoeverre die wordt bepaald door de grond waaruit we geboetseerd en op geboren zijn, of van dieper komt, uit de klankkast van onze ziel bijvoorbeeld. We beantwoorden ze zingend.

Dana Linssen