DOGTOWN AND Z-BOYS

Vergeten speelgoed

  • Datum 04-11-2010
  • Auteur
  • Gerelateerde Films DOGTOWN AND Z-BOYS
  • Regie
    Stacy Peralta
    Te zien vanaf
    01-01-2001
    Land
    Verenigde Staten
  • Deel dit artikel

Z-boys zweven langs het beton van Dogtown

Filmmaker Stacy Peralta was in de jaren zeventig een gevierd skateboarder. In de documentaire Dogtown and Z-boys schetst hij een weinig objectief, maar zeer aanstekelijk beeld van de Californische skaters-scene in de seventies.

Op sportzender Extreme Sports zijn altijd wel beelden te zien van skateboarders die de meest halsbrekende toeren uithalen. Als je Stacy Peralta mag geloven werd de basis voor al dit stuntwerk gelegd in een achterstandswijk aan het Californische strand. Ingeklemd tussen de strandplaatsjes Santa Monica en Venice Beach lag in de jaren zeventig de slechte buurt Dogtown. Gesteund en gesponsord door de locale surfboardwinkel Zephyr stortten enkele buurtschoffies zich fanatiek op de surfsport. Bij wijze van nevenactiviteit klooiden de Zephyr-boys daarnaast wat aan met zelfgemaakte skateboards, een vergeten speelgoedje uit de fifties dat in die tijd net zo onhip was als een jojo of een hoelahoep. Op overtuigende wijze laat de film zien, hoe de geografische spreiding van scholen, de eigenaardigheden van de locale wegenbouw en een extreem droge zomer konden bijdragen aan de ontwikkeling van het moderne skateboarden. De vele unieke historische beelden — foto’s, 8mm-filmpjes, en zelfs een optreden van Peralta zelf als skateboarder in een episode van Charlie’s Angels — zijn verwerkt in een uiterst dynamische montage. Een ijzersterke soundtrack vol rauwe seventiesrock versterkt het gevoel dat je zit te kijken naar een even urgent als opwindend cultuur- en tijdsdocument. Net zoals het inmiddels door dure nieuwbouw weggevaagde Dogtown een rafelrand was aan de stadgrens van Los Angeles, zo is de film over het Z-boys subcultuurtje ook een rafelige film geworden, waarin zelfs een verspreking van verteller Sean Penn gewoon op de geluidsband mocht blijven staan.

Sponsordeals
Objectief is Peralta’s relaas over de opkomst en de ondergang van Z-boys niet. Dat zou ook niet kunnen: hij was een vooraanstaand lid van de crew, en hij voert zichzelf dan ook meerdermalen op als onderwerp van zijn eigen documentaire. Peralta was een van de eerste skateboarders die lucratieve sponsordeals afsloot. Juist die overstap naar het commerciële circuit bespoedigde het uiteenvallen van de Zephyr-clan. De jongste en tevens meest getalenteerde Z-boy, Jay Adams, bleek niet overweg te kunnen met de professionalisering van zijn hobby: aan het eind van de film blijkt dat hij na een leven vol drugs en drank zijn dagen moet slijten in de bajes. Hoewel Peralta een van de initiators van de commercialisering van het skateboarden is, voelt hij zich geenszins verantwoordelijk voor de neergang van Adams of de Z-boys. Zijn commentaar is juist bikkelhard en erg Amerikaans: volgens hem krijg je maar één kans om je talent uit te buiten, en zijn oude vriend Jay heeft die kans voorbij laten gaan. De anderen is het beduidend beter vergaan: de meeste voormalige Z-boys zitten nu in zaken en hebben een gelukkig gezinsleven. Met typerend Californisch enthousiasme kijken ze terug op hun glorietijd. Enige zelfverheerlijking is hen daarbij niet vreemd. Maar eerlijk is eerlijk: als je de spectaculaire capriolen ziet die zij bedachten en uitvoerden op het beton van Dogtown, dan hebben de Z-boys het volste recht om zichzelf met terugwerkende kracht stevig op de borst te kloppen.

Fritz de Jong