DE VERLOREN KOLONIE

Alles was mogelijk in het grootste apenlaboratorium ter wereld, dat in Abchazië stond. De documentaire de verloren kolonie laat het verval van het instituut zien.

Abchazië, je komt het strookje aarde wel eens tegen in de krant, is net zoals Transnistrïe een vazalstaat. Afhankelijk van een grootmacht in zo’n beetje alles, door niemand erkend als zelfstandige staat, maar toch volhardend in die trots. Wij zijn autonoom! Wij hebben niets te maken met Georgië, ook al behoren we sinds oude tijden tot hun noordwesten, wij zijn Russisch, we maken onderdeel uit van een wereldrijk. Weet je nog die oude tijden? Toen we allen tezamen waren? Tijden waarin de hoofdstad van Abchazië — Soechoem, toen onderdeel van de CCCP — het kuuroord bij uitstek van de jetsetpartijleiding was. Nog veel meer dan de Krim en Sotchi heerste er een subtropisch klimaat, ideaal om na denken over de toekomst van het volk.
Abchazië herbergde ook het grootste apenlaboratorium ter wereld. Heel het primatenonderzoek concentreerde zich daar. Polio en hepatitis zijn mede dankzij de Abchazische apen vaccinabel gemaakt. Soechoem stond op de wetenschappelijke wereldkaart, Amerikaanse onderzoekers kwamen op bezoek en aapten het ontwerp van het gebouw én de opzet van de experimenten na, de Abchazische aap was uniek in de wereld en alles was mogelijk in Soechoem, zelfs de incestueuze kruising tussen aap en mensaap.

Safari
Verwacht echter geen Jevgeni Joefit of andere krankzinnige wetenschappers in de documentaire de verloren kolonie. Hoe spannend een apenlaboratorium in Abchazië ook mag klinken — voor de liefhebbers zit er prachtig archiefmateriaal in van de experimentele aap — uiteindelijk is Astrid Bussinks film de verloren kolonie een doodgewone volg-het-leven-van-de-inwoners-zoveel-jaar-na-dato-en-kijk-hoe-ze-ondanks-alles-nog-hoop-houden-op-de-toekomst-film. Want in 1992 donderde alles in elkaar, kreeg Abchazië ruzie met Georgië, raakte het instituut in verval, en moesten ze wachten tot de geldstroom uit Rusland weer op gang zou komen. Maar die kwam niet. De directeur van toen, professor Boris Lapin, komt aan het begin van de film weer op bezoek bij zijn oude liefde. Inmiddels heeft hij allang zijn werkplek (en geldstroom) verplaatst naar Sotchi, en is nu gevraagd voor een internationale conferentie over de toekomst van het instituut, met andere woorden: een inzamelingsactie. Een nogal hypocriete onderneming, want alhoewel hij zegt dat hij graag zou zien dat alles in ere wordt hersteld, weet hij ook dat de een zijn dood de ander zijn brood is. En in Soechoem hebben ze geen geld. De huidige directeur, Tamaz Koebrava, denkt al aan safari-rondritten op stieren, om toeristen te lokken.
Maar waar moeten ze naar kijken? Die toeristen? Na de burgeroorlog zijn er nog slechts een paar apen binnen, de rest is gevlucht naar de bossen en niemand weet eigenlijk of ze daar nog wel zijn, of als verloren beschouwd moeten worden. De prachtigste momenten in Bussinks film zijn die waarin we de boswachter volgen op zijn tocht in de bossen op zoek naar de apen. "Ja, hier zie ik wat sporen, dit kan duiden op het feit dat ze hier twee weken geleden hebben gezeten…" "Maar heeft u er wel eens één gezien?" "Nee, dat niet…"
Verloren kolonie? Eenzame planeet!

Mike Naafs