BLINDSIGHT

Alles fantasie!

  • Datum 06-10-2010
  • Auteur
  • Gerelateerde Films BLINDSIGHT
  • Regie
    Lucy Walker
    Te zien vanaf
    01-01-2006
    Land
    Engeland
  • Deel dit artikel

Als het niet echt gebeurd zou zijn, dan zou je het verhaal van blindsight als groteske onzin van de hand doen. Een verslag van een wonderlijke expeditie.

Uit frustratie over de waardeloze behandeling van blinde kinderen begon de Duitse Sabriye Tenberken een blindenschool in het Tibetaanse Lhasa. Met de kenmerkende vergevingsgezindheid van geïnstitutionaliseerde religies zijn blinde kinderen daar volgens het Boeddhisme een kwestie van slecht karma, en dat straalt af op de ouders. Ze brengen ook nauwelijks geld binnen, redeneren de ouders, dus wat heb je eraan? "Je had beter dood kunnen zijn", zegt een moeder voor de camera tegen haar kind.
Sabriye Tenberken is zelf ook blind. Een voortdurende fantasie, noemt ze die blindheid. En ze fantaseert er lustig op los. Door Sabriye’s werk spreken de kinderen Engels en lezen ze braille en één meisje spreekt zelfs Frans. Alsof dat allemaal al niet genoeg was, vatte Tenberken het tamelijk van de pot gerukte plan op om met die kinderen de Lhakpa Ri te beklimmen, een van de hoogste toppen van de Himalaya. Onder begeleiding van een team klimmers, dat wel.

Kaal
Het verhaal van deze expeditie is voor een documentaire bijna te mooi om waar te zijn. Maar dat zegt misschien meer over de ziekelijke scepsis waarmee wij alles bekijken dan over de documentaire. Een beetje rondstruinen op internet geeft in elk geval de indruk dat het verhaal klopt.
Regisseur Lucy Walker begreep dat blindsight een onverteerbare hagiografie had kunnen worden en ze laat Sabriye en de kinderen dan ook droogjes vertellen hoe hun leven tot dat moment is verlopen. De 19-jarige Tashi (‘Lucky’) heeft meer dan twintig brandwonden van sigaretten op zijn lichaam en de vijftienjarige Sonam leeft samen met haar twee broers en een vader, die allemaal blind en dus straatarm zijn. Maar nergens wordt dramatisch over gedaan. Walker beperkt zich tot de feiten, zo kaal als het omringende landschap.
Dat landschap zie je af en toe in volle glorie als een van de vijf camera’s wegdraait van de groep. Of wanneer een camera uitzoomt die hen van een afstandje filmde. Dan zie je de juiste schaal, de verhouding van de mensen tot de vlakte en de bergen. En dan slik je even. Walker gebruikt de bergen gelukkig niet als ansichtkaart, als kitscherige opvulling. Op die manier hou je het idee dat het verhaal zich overal had kunnen afspelen, dat het inderdaad om die kinderen gaat.
Maar er is meer dan vergezichten en kinderen. Uit de besprekingen die het team onderweg heeft over de vraag of sommige kinderen vanwege de kans op long- of hersenoedeem terug moeten, tekenen zich steeds duidelijker de culturele verschillen af tussen de begeleiders aan de ene kant en Sabriye en de kinderen aan de andere kant. Voor die kinderen heeft de expeditie een niet te onderschatten symbolische waarde. Kan het symbolischer dan een berg beklimmen? De kinderen kunnen dus niet terug. Of toch wel? In die gesprekken schijnt dan toch weer een beetje door dat iedereen uiteindelijk voor zichzelf daar boven die afgrond bungelt. En zo is het natuurlijk maar net. "Voor wie doen wij dit eigenlijk", vraagt Sabriye zich verwonderd af.

Ronald Rovers