Webfilm: Tom Tykwer

Een beeldschone blondine die lijkt op Marlene Dietrich, in je eigen bed — dat is pas thuiskomen! Zoals feierlich reist Tom Tykwers hereniging met zijn Heimat tekent, gaat epilog over de destructieve band die overspel kan scheppen. De kortfilms vormen op hun eigen manier een blauwdruk voor Tykwers nieuwste speelfilm drei.

Tom Tykwers terugkeer naar Berlijn wordt niet gemarkeerd door drei, deze week in de bioscoop verschenen, maar door feierlich reist, zijn episode voor omnibusfilm deutschland 09 — 13 kurze filme zur lage der nation. Dertien Duitse filmmakers, onder wie ook Fatih Akin en Wolfgang Becker, geven daarin hun visie op het hedendaagse Duitsland, twintig jaar na de val van de Berlijnse Muur.

Tykwer lijkt in feierlich reist zijn eigen levensverhaal te schetsen. Met als alter ego een kledinghandelaar. Deze Feierlich strijkt op zijn zakenreizen neer in metropolen als Parijs, Kaïro en San Diego en ziet zich daar steeds met dezelfde kapitalistische iconen geconfronteerd. Modehuizen H&M, Esprit en Zara, hotelketen Marriott en natuurlijk koffiehuis Starbucks, waar een decaf venti latte overal ter wereld hetzelfde smaakt.

In een tijdperk van globalisering kun je je overal thuis voelen, zo blijkt maar weer. Maar deze huiselijkheid is schijn. Want als Feierlich zich in de zoveelste anonieme Marriott-suite door het pornokanaal laat verleiden, belandt hij in een droomvilla die een echt home sweet home gevoel geeft. In bed ligt een verleidelijke blonde dame, een soort kruising tussen de sex-appeal van Marilyn Monroe en het vertrouwde van Marlene Dietrich. Je vraagt je af of Tykwer bij de hereniging met zijn Heimat iets vergelijkbaars ervaren heeft.

epilog vormt op een heel andere manier een blauwdruk voor drei. In deze korte film, die Tykwer nog maakte voor zijn speelfilmdebuut die tödliche maria (1993), legt hij zijn fascinatie aan de dag voor overspel. Anders dan drei niet uitmondend in een opgewekte driehoeksverhouding, maar in de klassieke tragische afloop.

De film begint met de epiloog, en herhaalt deze aan het eind. Alleen worden de rollen dan omgedraaid. Wat een traditionele cirkelvertelling lijkt, is in werkelijkheid een spel met het noodlot à la lola rennt. Typisch Tykwer, ook om de verwachtingen van de kijker zo te frustreren.

Maar het is ook uitermate functioneel voor het plotje. De geliefden in dit compacte kammerspiel hebben een diepe haat voor elkaar ontwikkeld. Hun walging is even wederzijds als hun vergane verliefdheid, en maakt dat ze beiden tot het ergst mogelijke in staat zijn: het doden van de ander.

Hoe ver ze ook uit elkaar zijn gegroeid, in die vernietigingsdrang vinden ze elkaar in zekere zin opnieuw. Zoals overspel in drei een wat uitgebluste relatie frisse energie inblaast, schept het hier eveneens een nieuwe, zij het uitermate destructieve, band. Het maakt epilog tot drei’s pikdonkere broertje.

Niels Bakker